|

امضای قرارداد گازی در میان اعتراض‌های حقوق‌بشری

خرید 100میلیارددلاری اروپا از جمهوری آذربایجان

محمد آزاد: روز پنجشنبه یکی از بزرگ‌ترین قراردادهای گازی جهان در باکو به امضا رسید. به گزارش «رویترز» شرکت دولتی «سوکار» آذربایجان و شرکای آن در پروژه میدان گازی معظم‌شاه دنیز 2، قرارداد تامین و فروش گاز به مشتریان اروپایی گاز این میدان را به امضا رساندند. این پروژه مهم‌ترین تلاش اروپا برای بیرون‌آمدن از زیر سایه سنگین روسیه است. مسکو اخیرا بر تلاش دیپلماتیک برای نزدیک‌ترکردن آذربایجانِ سرشار از انرژی به مدار روسیه افزوده بود. یکی از برنامه‌های ولادیمیر پوتین بازیابی تسلط روسیه بر کشورهای جداشده از شوروی سابق است. سفر ماه گذشته پوتین به آذربایجان، به‌منظور راندن کمپانی‌های انرژی غربی از میدان انرژی آذربایجان نتایجی اندک دربرداشت. قرارداد جدید اروپا برای خرید گاز از آذربایجان، این کشور را هرچه بیشتر به غرب نزدیک کرده و بنا به گفته تحلیلگران آذربایجان را از کشور کوچک سرشار از نفت و گاز به متحد استراتژیک غرب بدل کرده است. مشتریان گاز این میدان عبارتند از: «شل» و «بولگارگس» بلغارستان، «گازنچرال فنوسا» و «گریک دپا» یونان، «جی.دی.اف سوئز» فرانسه، «هراتریدینگ» و «انل» ایتالیا و «اکسپو» سوییس. بناست این طرح یک‌سال پیش از پایان دهه، سال 2019، به ظرفیت صادرات 16میلیاردمترمکعب گاز در سال برسد که از این مقدار 10‌میلیاردمترمکعب سهم اروپا و مابقی سهم ترکیه است. قراردادی که روز پنجشنبه به امضا رسید ارزشی 100‌میلیارددلاری دارد که مربوط به خرید گاز طی 25سال است. به گزارش «ترند» آذربایجان، «ال کوک» نماینده «بریتیش پترولیوم» در طرح توسعه میدان شاه‌دنیز و کلا «کریدور گاز جنوب» در جشنی که به همین مناسبت در باکو برگزار شده بود، گفت: «امضای قرارداد فروش گاز شاه دنیز 2 اولین گام مهم برای تامین گاز اروپای جنوب‌شرقی است.» هدایت کنسرسیوم طرح توسعه این میدان بزرگ گازی برعهده «بریتیش‌پترولیوم» است. دو سال پیش این کنسرسیوم برآورد کرده بود که تقاضای گاز آن 40‌میلیاردمکعب در سال خواهد بود. «رویترز» می‌نویسد: «ال کوک» در ماه مارس به این خبرگزاری گفته است نگاه واقع‌بینانه‌تر این رقم را به میزان کنونی کاهش داده است. تولید و فروش 16میلیاردمترمکعب گاز در سال با یک طرح توسعه 40‌میلیارددلاری مقدور است که بنا به نوشته «گاردین» بزرگ‌ترین طرح گازی است که «بریتیش‌پترولیوم» در تاریخ خود مسوولیت آن را برعهده داشته است. این کار شامل گشودن راه بهره‌برداری از ذخایر این میدان بسیار بزرگ و نیز احداث شبکه‌ای معظم از خط لوله برای انتقال گاز، مشتمل بر سه خط‌لوله جدید از راه گرجستان، یونان و از زیر دریای آدریاتیک به سوی ایتالیاست. بزرگ‌ترین مشتری گاز این طرح در اروپا ایتالیاست. اما این طرح سوای روسیه نیز معترضانی دارد. از جمله کمپین‌های حقوق‌بشری و محیط‌زیستی اروپا. گاردین از یکی از چهره‌های سرشناس حقوق‌بشری نقل می‌کند که کمپین‌های حقوق‌بشری در انگلستان و دیگر نقاط اروپا در مخالفت با این طرح در حال گسترش است تا جلوی وابستگی به «کریدور هیدروکربنی» دریای خزر را بگیرد. استدلال این کمپین‌ها یکی از مشکلاتی است که این خط‌لوله در مسیر خود برای ساکنان محلی ایجاد می‌کند. دیگری مسایل حقوق‌بشری درون آذربایجان است که بنا به گفته مخالفان اجرای این طرح هم‌اکنون نیز باعث سکوت رهبران اروپایی درباره وضعیت اسفبار آن شده است. با اجرایی‌شدن طرح، وابستگی اروپا به روسیه کاهش می‌یابد و وضعیت امنیت انرژی آن جدا بهبود خواهد یافت. اما نتیجه دیگر آن تقویت چشمگیر جایگاه آذربایجان در سیاست خارجی اتحادیه اروپاست؛ کشوری که رییس‌جمهور آن الهام علی‌اف وضعیتی بر کشور حاکم کرده است که «عفو بین‌الملل» از آن به‌عنوان «بحران حقوق‌بشر» یاد می‌کند. پیش از این هم گروه‌های حقوق‌بشری و محیط‌زیستی از همکاری گسترده اروپا با خانواده علی‌اف در آذربایجان انتقاد کرده بودند. «ال‌کوک» در پاسخ به این پرسش که آیا طرح‌های بزرگ انرژی با همکاری آذربایجان در جهت تقویت جایگاه این دولت مناقشه‌برانگیز نخواهد بود، به «گاردین» می‌گوید: «این طرح‌ها مورد حمایت کامل اتحادیه اروپاست و اجرایی‌شدن آن صرفا جنبه اقتصادی دارد.» کوک در ادامه می‌گوید: «مطمئن هستم که تصمیم نهایی برای سرمایه‌گذاری‌های بعدی برای گشودن کریدور گاز جنوب و انتقال مستقیم گاز آذربایجان به اروپا برای نخستین‌بار، تا پایان سال انجام خواهد گرفت.» در فاز اول طرح شاه‌دنیز هشت‌میلیاردمترمکعب گاز از دریای خزر استخراج می‌کند که به آذربایجان و گرجستان و ترکیه فروخته می‌شود. اکنون فاز دوم 16‌میلیاردمترمکعب تولید دارد که به بلغارستان و یونان و ایتالیا می‌رود. فاز دوم شامل حفر 26 چاه جدید است که هزینه آن پنج‌میلیارددلار برآورد می‌شود و نیز احداث یک خط‌لوله 3500کیلومتری از زیر دریا. پیش از این احداث خط‌لوله باکو - تفلیس - جیحان انتقادات جدی‌ای متوجه دول اروپایی کرده بود. اکنون احداث این خط لوله بزرگ‌تر و استراتژیک‌تر در شرایطی صورت می‌گیرد که علی‌اف در حال آماده‌کردن خود برای رسیدن به سومین دوره پیاپی رییس‌جمهوری است. علی‌اف که در سال 2003 جانشین پدر شد در سال 2009 قانون انتخابات را تغییر داد تا بتواند برای دفعات پیاپی رییس‌جمهور باشد. خانواده علی‌اف که در عرصه سیاست چندان خوشنام نیست بارها مورد اتهام نقض نظام‌مند حقوق‌بشر قرار گرفته است. «جیمز ماریوت» فعال حقوق‌بشر و محیط‌زیست و نویسنده کتاب «راه نفت» در همین زمینه به «گاردین» می‌گوید که همکاری اروپا-خزر و ساخت این «ابر خط‌لوله‌ها» هزاران روستا را از آذربایجان تا ایتالیا تخریب خواهد کرد: «این خط‌لوله بیشتر مسیر خود را منطقه نظامی خواهد کرد. این کار هم‌اکنون هم انتقاد اتحادیه اروپا از وضعیت اسفبار حقوق‌بشر آذربایجان را ساکت و برنامه‌های نظارت انتخابات را ملغی کرده است. اما بسیاری از مردم هستند که فکر می‌کنند امنیت انرژی ما نباید از طریق طرح‌هایی تامین شود که بهای آن زندگی دیگر مردمان است. صدای این اعتراض‌ها در انگلستان و اروپا بالا می‌گیرد و به گوش‌ها خواهد رسید.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.