|

یک آهنگر، یک معلم

داریوش معمار

اگر بخواهیم میان دو نسل از شاعران نوپرداز دو چهره را به سبب نوع فعالیت ادبی و تاثیر‌گذاری‌شان کنار هم بررسی کنیم، شاید انتخاب بیژن نجدی و مهدی اخوان‌ثالث به سبب نزدیکی‌ای که با ماه شهریور دارند (هر دو درگذشته این ماه هستند) مناسب باشد. هرچند شهرت اخوان ثالث (م. امید) چه پیش از مرگ و چه پس از مرگ بیشتر بوده و طالب و خواهان بیشتری داشته، اما بیژن نجدی نیز شاعر و داستان‌نویس گزیده‌گویی است که پس از مرگ به‌خصوص میان نسل جوان شهرت بسیار یافته و می‌توان گفت تاثیرگذاری نسبتا چشمگیری داشته است. بیژن نجدی متولد خاش از پدر و مادری گیلکی است؛ در رشت تحصیل کرده و از دانشسرای تهران مدرک تحصیلات تکمیلی خود را دریافت کرده تا باقی عمر را در شمال ایران به شغل معلمی بپردازد، پایان عمر او نیز با حاصل دو فرزند و مبارزه با بیماری سرطان گره خورده است. نجدی شهرتش را مدیون مجموعه داستان یوزپلنگانی که با من دویده‌اند و مجموعه شعر خواهران این تابستان است. او به واسطه این کتاب‌ها چندین جایزه معتبر دریافت کرده و از انزوایی که سال‌ها زندگی معلمی، برای او رقم زده بود به در آمده، پس از مرگ نجدی تلاش‌های همسر وی در انتشار باقی مانده آثارش بر شکل‌گیری چهره جدید او نزد نسل جوان تاثیر بسیار گذاشته است. در یک جمله می‌توان گفت: نجدی نویسنده‌ای است که از تاریکی انزوا به روشنایی ادبیاتی چشمگیر رسد. اما مهدی اخوان‌ثالث درست بر خلاف نجدی از همان زمان که خراسان را به مقصد تهران ترک کرد و با پدر شعر نو فارسی نیما یوشیج آشنا شد سرنوشتی دیگر داشت، شعر او از اواخر دهه 30 در محافل فرهنگی شهرت بسیار یافت و با عنوان شعر شکست (که نقیضی بود بر تخلص امید که بر وی گذاشته‌اند) شناخته شد، اخوان بر بسیاری از شاعران بزرگ زمان خود به‌خصوص نسل شاعران خراسانی مانند شفیعی‌کدکنی تاثیرهایی به‌جا گذاشته که طبق نظر منتقدان حاصل آن بخشی از شعر ایشان است. یکی از معروف‌ترین اشعار مهدی اخوان‌ثالث شعر زمستان است، توجه به همین شعر (کم و بیش) روشن می‌کند چرا شاعر امید پس از وقایع 28مرداد چنین درگیر معنای شکست شده و چند نوبت زندان را تحمل کرده است! از نکات قابل توجه دیگر در زندگی شخصی اخوان تحصیل او در رشته آهنگری در مشهد و سپس مشغول‌شدن در زمینه آموزگاری در تهران است. تعریف اخوان در این سه نکته معنا می‌یابد: نجابت، سرسختی و مایه‌های شریف شعر و همین‌ها بوده که باعث شده شفیعی‌کدکنی در مورد زمستان او بگوید؛ پس از اخوان شاعران بسیاری شعر در مورد زمستان نوشته‌اند شاید بعضی از این شعرها از بعضی لحاظ قوت بیشتری هم داشته ولی هیچ‌کدام زمستان اخوان نشده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.