|

امپراتور شعر جهان بدرود

بعد از اینکه شیرکو بي‌كس شاعر بزرگ کرد، در تاریخ چهارم آگوست، بعد از یک دوره مبارزه نفس‌گیر با سرطان ریه، قلب بزرگ و سرشار از عشقش در یکی از بیمارستان‌های استکهلم پایتخت سوئد، از تپیدن افتاد و بعد از یک هفته انتظار مردم قدرشناس کردستان برای رجعت پیکر این مرد بزرگ و سرشار از کلمه، صبح یکشنبه ٢٠مرداد١٣٩٢ پیکر پاکش از طریق فرودگاه بین‌المللی اربیل وارد اقلیم کردستان شد و در مراسمی باشکوه در تالار وزارت فرهنگ و جوانان اقلیم، از جایگاه والایش تجلیل شد که در این مراسم جمعی از مسوولان حکومتی و نماینده احزاب و تعداد زیادی از نویسندگان و روشنفکران کرد در آن شرکت کرده بودند و عماد احمد، معاون نخست‌وزیر اقلیم کردستان نیز پیام ویژه‌ای در این مراسم قرائت کرد. بعد، صبح روز دوشنبه پیکر امپراتور شعر به سمت سلیمانیه، شهر و وطنش بدرقه شد، از در شهرهای دگله، کویسنجق؛ شهر ادبا و نویسندگان، دوکان و پیره‌مگرون و تاسلوجه گذر کرد و با استقبال و احترام فراوان مردم سلیمانیه به این شهر رسید و در راه و بر سر خیابان‌ها با تاج گل احترام و وفا، پیکرش گلباران شد. میان جمعیت فراوان و اشکبار اقلیم کردستان و به ویژه سلیمانیه، پیکر ماموستا شیرکو بي‌كس به محل بنای انتشارات سردم منتقل شد که محل کار ایشان بود، از آنجا نیز در مراسمی رسمی و با مارش‌ای رقیب و در میان خیل عظیم جمعیت از جوان و پیر و زن و مرد کردستان و بر دوش آنان، به سمت پارک آزادی و در کنار یادمان شهدای سال ١٩٦٣، که وصیت خود ایشان بود، انتقال داده شد. آنچه جای تامل و تفکر داشت، این بود که در مدت یک هفته، تمام اقشار مردم کردستان و به ویژه مردم سلیمانیه، به‌عنوان وفاداری و احترام نهادن به بیش از هفت دهه مبارزه فرهنگی و ادبی ماموستا شیرکو، منتظر رجعت پیکرش بودند و اقدامات لازم را انجام می‌دادند و در این راستا هیات‌مدیره انتشارات سردم و هیات مراسم تدفین نیز کارهای زیادی انجام دادند، جمعیت فراوان سیاهپوش، ماتم‌زده و اشکبار، با تاج گل حرمت و وفاداری برای استادشان ، تمام پارک آزادی را تسخیر کرده بودند و برای شاعر آزادی ماتم و غم داشتند، جمعیت زیادی از نویسندگان و ادبای بخش‌های دیگر کردستان نیز حضور به هم رسانده بودند که این مراسم را متفاوت می‌کرد. رسانه‌ها حضور چشمگیری داشتند و لحظه‌به‌لحظه این مراسم را به صورت زنده پوشش می‌دادند. حضور زنان و دختران کرد نیز چشمگیر بود، چراکه شیرکو از مدافعان واقعی حقوق زنان و تاثیرگذار بر فکر و اندیشه آنان بود. بعد از اجرای موسیقی و مارش مخصوص و اجرای مراسم مذهبی، گروه موسیقی ارکسترای سلیمانیه، با اجرای دو قطعه موسیقی، یاد شیرکو را گرامی داشتند. در قسمت دیگری از مراسم، پیام هیات‌مدیره انتشارات سردم از طرف رئوف بیگرد نویسنده و جانشین مدیر انتشارات، قرائت شد. در این پیام، ضمن تشکر از حضور گرم مردم و اقشار مختلف جامعه کردستان، از شخصیت بلند، قلم و موضع‌گیری‌های انسان‌دوستانه شیرکو صحبت به میان آمده و در قسمتی از پیام آمده بود که سردم افتخار می‌کند که ماموستا شیرکو، موسس و مدیر آن بوده است. بعد از این، دکتر کاوه محمود وزیر فرهنگ و جوانان حکومت اقلیم کردستان، پیام وزارت متبوعش را قرائت کرد و از طرف حکومت اقلیم کردستان، به تمام مردم تسلیت گفت و فوت شیرکو بي‌كس را مصیبت بزرگ و جبران‌ناپذیری برای شعر و ادب کردی توصیف کرد. پیام پایانی این مراسم، پیام خانواده شیرکو بي‌كس بود که از طرف هه‌لو شیرکو بي‌كس فرزند استاد قرائت شد و از طرف تمام خانواده و اطرافیانشان از مردم و مسوولان کردستان تشکر و شعری از پدر قرائت کرد که شباهت صدایش با صدای پدر، جمعیت را بیش از پیش متاثر کرد. در حاشیه این مراسم تعدادی از نویسندگان و ادبای کرد، نظر خویش را راجع به شیرکو بي‌كس ابراز کردند که در ادامه می‌خوانیم: محمدعلی‌خان: شیرکو در تمام لحظات زندگی‌اش، با مشکلات و رنج‌ها و زخم‌های ملتش همراه بود محمدعلی‌خان بازیگر، کارگردان و روشنفکر کرد گفت: ماموستا شیرکو از همان آغازی که به سرودن شعر روی آورد، مردم پیگیر آثارش بودند، برای همین الان نیز که به سلیمانیه، شهر زادگاهش برگشته است، این مردم که از تمام کردستان به حرمت او به اینجا آمده‌اند، می‌خواهند احترام و وفاداری و قدرشناسی خود را نشان دهند. چون شیرکو هم نویسنده کوهستان‌ها بود و هم نویسنده شهر، در تمام لحظات زندگی‌اش با مشکلات و رنج‌ها و زخم‌های ملتش همراه بود، شیرکو شعر را برای شعر نمی‌سرود، بلکه شعرهایش را برای زخم‌های انسانیت سروده است، اکنون نیز قلمی از قلم‌های خاورمیانه که در راه آزادی می‌نوشت، از سرودن باز ایستاده است. فرهاد اکبری: مرگ شیرکو خسارت بزرگی به پیکره ادبیات کردی زد و مصیبتی بر مسیر آزادی‌خواهی ادبیات جهانی بود فرهاد اکبری - نویسنده - می‌گوید: کاک شیرکو فردی آزادیخواه بود که بر سر حقوق ملتش اصرار و پافشاری داشت و از زبان آنان درد و مشکلات و مصیبت‌های‌شان را با زبان شعر به جهانیان می‌رسانید، این در نوع خود نوگرایی مهمی بود که کاک شیرکو در شعر کردی ایجاد کرد و شعر نو کردی را به سطحی‌ رسانید که در کنار شاعران بزرگی چون نجیب محفوظ، ناظم حکمت، محمود درویش و احمد شاملو و حتی در سطح جهانی نیز در کشورهای آسیایی و چین و ژاپن و اروپا اشعارش ترجمه شد. اکبری در ادامه گفت: این فعالیت‌ها وظیفه سنگینی بر دوش همه ما خواهد گذاشت که به راه و اهداف او وفادار باشیم، همچنان که خود وی، تا آخرین لحظات زندگی‌اش، به پرنسیب‌های بزرگ زندگی‌اش وفادار بود، از طرفی نیز مشکلات و رنج‌های زنان مملکتش را به زبان آورد و مرگش خسارت بزرگی به پیکره ادبیات کردی زد و مصیبتی بر مسیر آزادی‌خواهی ادبیات جهانی بود. عارف قربانی: تنها کسی در کردستان که به وطنش بدهکار نباشد، شیرکو بي‌كس است عارف قربانی روزنامه‌نگار و پژوهشگر به این شکل نظر خود را ارایه داد: حضور این‌همه مردم از نقاط مختلف کردستان در این مراسم، بدون اینکه از کسی دعوتی صورت گرفته باشد و بدون اینکه جریانی سیاسی پشت این اتفاق باشد، نشان‌دهنده محبوبیت این مرد بزرگ، میان ملتش است، چون این شاعر بزرگ با زبان شعر به گذشته، حال و آینده ملتش خدمت کرده است، من معتقدم این حضور، کمترین پاداش به آن‌همه خدمت و خستگی است که ماموستا شیرکو بي‌كس به ادبیات کردی داشته، من معقتدم تنها کسی که در کردستان به مام میهن بدهکار نباشد، شیرکو بي‌كس است، خدمت در حوزه ادبیات، خدمت بزرگ در حوزه زبان کردی که این لایه هنوز کاملا درک نشده است و شک ندارم که در آینده تحقیقات و پژوهش‌های بزرگ و علمی و آکادمیکی بر کارهای او صورت می‌گیرد، چون شیرکو کلمات اصیل فراوانی در ادبیات کردی را زنده کرد که اگر ایشان نبود مسلما از بین می‌رفتند. سعید نجاری: شیرکو با ویژگی‌هایش، شاعر ملی است سعید نجاری شاعر بوکانی که از کردستان ایران در این مراسم شرکت کرده بود، چنین می‌گوید: زمانی که مقرر شد و تصمیم گرفتند که شعر کردی بر راه پیشین خود و شیوه کلاسیک حرکت نکند، یکی از کسانی که با تمام قوا به میدان آمد و تکان و حرکت بزرگی به این جریان بخشید و پدیده مدرن و نگاه جدیدی به شعر کردی داد، ماموستا شیرکو بي‌كس بود، در کردستان ایران نیز کاک سواره ایلخانی‌زاده قبل از وی دست به چنین کاری زده بود، اما فوت زودهنگامش، این فرصت را به وی نداد که این مساله را به سرانجام برساند، شیرکو بي‌كس کسی بود که در شعر «روشنای شعر» و تا «صلیب، مار و روزشمار یک شاعر» و تا اشعار پایانی‌اش، روزبه‌روز به سمت نوگرایی می‌رفت و تصاویر و کلمات جدیدی که آمیخته با تفکر دنیادیده امروزی بود، رنج‌ها و مشکلات وطن را با خود همراه می‌کرد و در چارچوب شعر، می‌سرود، عاملی نیز که باعث شده با وجود تمام مشکلات زندگی، از تمام کردستان خود را به این مراسم برسانیم این بوده که شیرکو همواره در میدان حضور داشته و شاعر تمام ملت بوده است، برای بزرگ و کوچک و انفال و حلبچه و کودک و زن گریست، برای فقرا و مستمندان و اغنیا و تمام شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی گریست، برای همین شیرکو شاعر ملی بود. بوار نورالدین: شیرکو در ادبیات و به ویژه شعر نو کردی، قدم، صدا و تجربه جدیدی بود بوار نورالدین، نویسنده و پژوهشگر کرد و عضو هیات تدفین گفت: آغاز کار ماموستا شیرکو در ادبیات کردی و به‌ویژه در شعر نو، قدم و تجربه و شیوه جدیدی بود. تنها شاعر کرد که با زمانه و روزگار خویش روزانه برای مردم و اقشار مختلف شعر می‌سرود، باز هم شیرکو بي‌كس بود، به‌عنوان شخصی که با وی کار کرده‌ام و در آخرین اثر او نیز همکارش بودم و وظیفه بازخوانی و ویرایش و طراحی داخلی اثر وی را برعهده داشتم، تا جایی که می‌توان تصور کرد، انسان ساده و بی‌آلایشی بود، به اندازه بزرگی‌اش ساده بود و به همان اندازه نیز در کار با وی احساس آرامش می‌کردی. در مورد حضور این همه مردم نیز، دلیل آن به این برمی‌گردد که اولا شیرکو بي‌كس دارای جایگاه خاصی میان مردم است، چون من به نوبه خودم کسی در حد و اندازه او در شعر کردی سراغ ندارم، از طرفی دیگر، شیرکو اهل این شهر است و با مردم این شهر زیسته است که از هر لحاظ، شهری زنده است و از لحاظ کار فرهنگی و هنری و مردمی نیز به شدت فعال و زنده است، برای همین این مراسم و چگونگی حضور مردم را پسندیدم، چون شیرکو بیش از این نیز لیاقت دارد، اما در شرایط و وضعیت امروز، همین اتفاق افتاد و امیدوارم در آینده بتوانیم کارهای بزرگتری برایش انجام دهیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.