|

آیتی حلقه وصل مغربِ اسلامی و ایران

رسول جعفریان . هیات علمی دانشگاه تهران

استاد عبدالمحمد آیتی پس از عمری تلاش علمی و در حالی که برای دین و دنیای خود زادوتوشه‌ای ارزشمند فراهم کرده بود، چشم از جهان فروبست. وی از سلسله مترجمان درجه اول کشور بود که در هر عرصه قلم زد و یادگاری جاوید و استوار از خود برجای گذاشت. این جماعت که غالبا اهل پژوهش هم هستند، با درک این مساله که باید رسالت خود را در وسعت‌بخشیدن به منابع در دسترس برای استادان و دانشجویان قرار دهند، بخش عمده‌ای از عمر پربار خویش را به ترجمه اختصاص دادند؛ کاری که هم تخصص می‌خواهد، هم ایثار و گذشت که آدمی عمرش را صرف ترجمه آثار دیگران برای ملت خود کند. استاد آیتی در کشوری که ترجمه یکی از نیازهای اساسی آن بود، توانست نقش بسیار مهمی را بر عهده گیرد و بخشی از میراث کهن را به‌همراه شماری از پژوهش‌های روز ترجمه کرده و در اختیار استادان و دانشجویان قرار دهد. برای آثار ترجمه شده وی چند ویژگی اساسی می‌توان برشمرد: نخست آنکه این آثار غالبا از منابع درجه اول تاریخی، اسلامی و تمدنی ما بودند و از این بابت، گنجینه‌ای گرانبها را در اختیار پژوهشگرانی قرار داد که اکنون به‌راحتی می‌توانند از آنها استفاده کنند. دوم آنکه ترجمه وی، بسیار روان و آسان بود و به هیچ روی اغلاقی نداشت. هستند و بوده‌اند مترجمانی که وقتی ترجمه می‌کنند، همچنان رنگ ترجمه از آثارشان به چشم می‌آید. بدون شک آقای آیتی، ترجمه را چنان انجام می‌داد که گویی آن آثار را تالیف کرده است. سوم آنکه دلبستگی وی به موضوعات ترجمه شده، نشان از عمق احساس و دیانت وی داشت. بی‌شک و حقیقتا یکی از بهترین و ماندگارترین آثار وی ترجمه قرآن است که همچنان و با وجود ده‌ها ترجمه دیگری که پس از آن چاپ شده، ترجمه‌ای منحصربه‌فرد است. این مساله به‌خصوص برای مراجعان عمومی معنا دارد که روانی را با تمام وجود در این ترجمه احساس می‌کنند. علاقه استاد به برخی از پژوهش‌های نو به‌خصوص تاریخ اندلس اسلامی که با آن وسعت منتشر شد، همچنین ترجمه تاریخ عظیم ابن خلدون، نشانگر دلبستگی وی به میراث مسلمانی و اسلامی است که ایرانیان از آن دور بودند و ایشان، دست ایرانی را تا به آنجا کشاند و او را در جریان فرهنگ عظیم اسلامی در نواحی مغرب قرار داد. از دست‌دادن این مترجم پرکار و دقیق ضایعه‌ای دردناک برای جامعه فرهنگی ماست و باید گفت ما همچنان نیازمند مترجمانی هستیم که بتوانند ما را با میراث جهان اسلامی‌مان آشنا کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.