|

قربانیان ضعف استاندارد

محمود مظفر . رییس امداد و نجات سازمان هلال‌احمر

حادثه دوشنبه‌شب اتوبان تهران - قم، یک‌بار دیگر شوکی به جامعه وارد کرد درحالی که با تدبیر و پیشگیری‌های ساده و کم‌هزینه می‌توانستیم کاری کنیم که خسارت کمتری وارد شود. درخصوص ضعف‌های موجود که باعث بالابودن آمار تلفات و خسارت شده است باید چند نکته را به‌طور خاص متذکر شوم؛ اول اینکه در این حادثه ما به وضوح عدم مهارت رانندگان اتوبوس‌های مسافربر را برای چندمین‌بار دیدیم. راننده‌های مسافربر در ایران متاسفانه خوب آموزش داده نمی‌شوند و در گزینش آنها دقت کافی صورت نمی‌گیرد. هیچ‌کدام از رانندگان اتوبوس‌های مسافربری ما آموزش ندیده‌ و هرچه یاد گرفته‌اند به‌صورت تجربی بوده است. خلبانان به‌صورت منظم برای دیدن آموزش به روسیه فرستاده می‌شوند. آنها در این دوره‌ها به‌صورت شبیه‌سازی شده در شرایط حساس قرار می‌گیرند و به آنها آموزش داده می‌شود که در شرایط بحرانی چه‌کار کنند. مثلا آنها را در شرایط موتور خاموش هواپیما در آسمان قرار می‌دهند و از آنها می‌خواهند هواپیما را به زمین بنشانند یا اقداماتی از این دست انجام دهند. این آموزش‌ها سبب می‌شود وقتی خلبان در شرایط اضطرار قرار گیرد بداند چطور باید مسافرانش را نجات دهد. همین قوانین، دوره‌ها و آموزش‌ها باید برای رانندگان اتوبوس‌های مسافربری هم وجود داشته باشد. البته در کشورهای پیشرفته این قوانین وجود دارد. راننده‌ای که قرار است اتوبوس مسافربری را هدایت کند علاوه بر گواهینامه رانندگی باید مدارک سلامت روانی و گذران دوره‌های آموزشی خاص برای شرایط بحرانی را هم داشته ‌باشد اما در ایران فرد فقط صرف داشتن گواهینامه می‌تواند پشت فرمان بنشیند و مسوولیت جان ده‌ها نفر را هم برعهده بگیرد. بنابراین اولین کوتاهی در حادثه اخیر درخصوص راننده بوده ‌است چراکه او آموزش ندیده بود وقتی لاستیک اتوبوسش ترکید چطور آن را هدایت کند که کمترین آسیب را داشته‌باشد و متاسفانه سرعتش هم آنقدر زیاد بود که اتوبوس پرت شد. نکته دوم اینکه متاسفانه گاردریل‌های موجود در اتوبان‌ها استاندارد نیست. این گاردریل‌ها ایمنی لازم را ندارند. گاردیل باید طوری طراحی شود که مانعی در پرتاب خودرو به سمت دیگر اتوبان باشد. این موضوع خصوصا در آزاد‌راه‌ها که سرعت مجاز بیشتر از اتوبان است و وسایل نقلیه عمومی رفت‌وآمد بیشتری دارند، اهمیت بیشتری دارد. رعایت‌نشدن استاندارد علاوه بر گاردریل در خودروهای عمومی هم وجود دارد، در مورد اخیر ما شاهد این بودیم که یکی از دلایل قربانی‌شدن بیش از 40 هموطنمان استاندارد نبودن قسمت فنی اتوبوس بود. فاصله باک تا باتری که سیستم برق‌رسانی را برعهده دارد بسیار کم و غیراستاندارد است. چرا باید ما منتظر باشیم اتفاقی بیفتد و ده‌ها نفر کشته شوند بعد به این موضوع فکر کنیم که خودرو استاندارد نداریم. قبل از اینکه خودرویی وارد سیستم حمل‌ونقل عمومی ‌شود اول باید چند نمونه از آن را مورد بررسی قرار داد یعنی تصادف‌های ساختگی ایجاد کرد و خودرو را در شرایط بحران‌های مختلف قرار داد و ایمنی آن را برای حفظ جان راننده و مسافر سنجید اما در کشور ما عکس این روند اتفاق می‌افتد ما ابتدا خودرو را وارد سیستم عمومی می‌کنیم و بعد از چندین حادثه و ده‌ها کشته و زخمی که خسارت‌های مستقیم و غیرمستقیم فراوانی برجای می‌گذارد یادمان می‌افتد خودرو نقص فنی دارد در حالی‌که در کشورهای پیشرفته اول آن را امتحان می‌کنند و از شرکت سازنده می‌خواهند کلیه نواقص آن را برطرف کند سپس وارد ناوگان حمل‌ونقل می‌شود. البته نواقص به آنچه گفته ‌شد ختم نمی‌شود و مسایل دیگری هم وجود دارد در بزرگراه‌ها و جاده‌های ترانزیت مطابق استاندارد بین‌المللی هر 30کیلومتر باید پایگاه امدادی اورژانس، آتش‌نشانی و پلیس وجود داشته ‌باشد تا در اسرع وقت در محل حادثه حضور داشته ‌باشند. ما اتوبان می‌سازیم، افتتاح می‌کنیم و آن را در معرض دید مردم قرار می‌دهیم و هم افتخار می‌کنیم بدون اینکه استانداردها را رعایت کرده ‌باشیم. البته خوشبختانه در این حادثه استاندارد حضور اورژانس و آتش‌نشانی رعایت شد و آنها در کمتر از 10دقیقه به محل رسیدند که همین هم در مهار حادثه بسیار مهم بود. اما باید توجه داشته ‌باشیم اگر ترافیک سنگین‌تر بود نیروها در چه زمانی ممکن بود برسند؟ خوشبختانه از نظر تجهیزات مشکلی ندارد و تجهیزات کافی داریم اما استانداردهای حرفه‌ای را برای استفاده از این تجهیزات رعایت نمی‌کنیم مثلا اینکه پایگاه کنار اتوبان ایجاد نمی‌کنیم. تا زمانی‌که رانندگان به لحاظ مهارتی در وضعیت استاندارد قرار نگیرند و به مردم آموزش داده نشود که هنگام چنین حوادثی چگونه خود را نجات دهند تا کمترین آسیب به آنها وارد شود متاسفانه شاهد چنین حوادثی خواهیم بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.