|

نقبی بر وفاق فرهنگی در مخاطبه با وزیر - بخش پایانی

تا توانی پا منه اندر فراق...

علی نوازنی

فروبستگی نه‌تنها با وفاق، میانه خوشی ندارد، بلکه با آن مغایر و متباین است! و این نکته از شدت بداهت نباید مخفی و مکتوم بماند. «طبیعت انسان، اینگونه است که وقتی پدیده‌ای یا مقوله‌ای را پسندید، به «عین رضا» در آن نظر می‌کند و بدیهی است که این چشم رضایت جز تشویق و تحسین واکنشی در بر ندارد. و اما وقتی به ناخشنودی و ناخرسندی و «عین سخط» داوری می‌کند، غیر از ایراد و اشکال و ضعف و کاستی، هیچ نمی‌یابد و یحتمل در این خصوص گاه چندین‌برابر واقع به ارزیابی نواقص می‌پردازد»... لکن، آمیزه مرافقت و حکمت، شفقت و خرد ناب، بنیاد ساماندهی فرهنگ است. اختلاف‌مشرب‌ها و تفاوت دیدگاه‌ها و عقاید، موضوع تازه‌ای نیست. مهم مواجهه با آن مغایرت‌هاست. به تعبیر فردوسی حکیم: فریدون گفت نقاشان چین را که پیرامون خرگاهش بدوزند بدان را نیک دار ‌ای مرد هشیار که نیکان خود بزرگ و نیک‌روزند و مسیح که تجسم مهر و عشق و عطوفت و مداراست، این حکمت یکتا را بر جای نهاده است: «من آمده‌ام گوسفندان گمشده بنی‌اسراییل را نجات دهم». (انجیل متی باب 24:15) دیری نمی‌پاید که دوران تصدی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد دولت تدبیر و امید هم به اتمام می‌رسد. این دگرگونی‌ها بر تار تکرار تنیده و استمرار دارند. دولت‌ها می‌آیند و می‌روند. «اساسا واژه دولت به‌معنای گردش و چرخش است. تلک‌الایام نداولها بین‌الناس...» بنابراین، نقش هستی‌ساز باشد نقش برجاماندنی؛ جناب وزیر، دواعی و مواعید جنابعالی در قلمرو فرهنگ محک خواهد خورد. امید آن است که آن مدعیات جلیله در افق تعلیق نمانند. باور دارم که گفت‌وگوی صریح، شفاف و سازنده با فرهنگ‌پروران برجسته و بنام، ضمن احترام و اعتماد متقابل، می‌تواند بسیاری از سوءتفاهمات را برطرف گرداند. سایه‌های یأس را بزدایید. بختک خستگی و فسردگی و خمودگی را که چندی است بر هر کوی و برزن فرهنگ خیمه افراشته است، چاره کنید. تا به‌جای آنکه اهل فرهنگ مات و منزوی بر کناره بمانند، نشاط‌آور و امید‌انگیز و حرکت‌آفرین طی طریق کنند. «باشد که در کمند قبول آوری دلی»... البته این نکته را فرو‌گذار نباید کرد که اعمال شتابزده و محاسبه‌نشده و خلق‌الساعه تاوان جبران‌ناپذیری به بار می‌آورد. پیشروی را نباید با تندروی خلط کرد. حقا تصور مغلوطی است... کیمیای اعتدال را دریابید! غلظت و التهاب، مانع و سد راه پیشرفت و توسعه است. بکوشید تا به سرپنجه‌های تدبیر، آرامش و سکینه و بهجت را حکمفرما کرده و همبستگی را جایگزین گسستگی کنید. مطلع باشید که این همپوشانی خجسته، رویکرد مبارکی است که یک چندی بر آن رخنه افتاده است. گاه به شهادت تاریخ، ابرام بر سماجت نابجا و لجاجت نامعقول، گرهی را که به آسانی گشوده می‌شده است به معضل بغرنجی مبدل کرده است. باب مخاطبه را به‌طور مستمر و به‌تمامه بگشایید و به اجماعی متکی بر مفاهمه، در جهت تسهیل اسباب وفاق، وقوف یابید. با تحقیق و تفحص خدمت جنابتان معروض می‌دارم: ابوالحسن علی‌بن محمد‌بن حبیب ماوردی، فقیه و مفسر پرآوازه سده پنجم هجری در کتاب گرانسنگ احکام‌السلطانیه، در باب دوم، نکات ظریف و قابل‌تاملی درباره «وزارت» نگاشته است: «درباره اشتقاق این واژه اختلاف شده است.» سه احتمال مطرح شده است: «احتمال نخست آنکه این واژه از ریشه «وِزر» به‌معنای «سنگینی» برگرفته شده باشد، دوم آنکه از «وَزَر» به‌معنای «پناهگاه» باشد و احتمال سوم هم آن است که این واژه از «اَزر» و به‌معنای «پشت» مشتق شده باشد.» (احکام‌السلطانیه، ص 58) برداشت‌های مختلفی از مشتقات فوق محتمل است. چنین بینگارید که بناست «پشت و پناه سنگینی» برای فرهنگمندان سرزمین خود باشید! و تحیتشان را به تحیت احسن پاسخ دهید... خوش دارم، ختامه بالمسک این عریضه، سروده درخشان علامه اقبال لاهوری باشد که یک دنیا حکمت و حکایت است: به ضرب تیشه بشکن بیستون را که فرصت اندک و گردون دو رنگ است حکیمان را در این اندیشه بگذار شرر از تیشه خیزد یا ز سنگ است

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.