در حاشیه شرکت «محمدرضا شجریان» در مراسم بزرگداشت «ایرج»
اتفاقی غیرقابل باور
حمیدرضا عاطفی
خبر بهشدت گیجکننده و سوالبرانگیز مینمود. حضور محمدرضا شجریان در مراسم بزرگداشت حسین خواجهامیری (ایرج) که از سوی ورزشکاران پیشکسوت برگزار شده بود. اتفاقی سخت باورناپذیر بود! بدون تعارف باید گفت اگر فیلم و عکسی از این مراسم تهیه نشده بود هرگز چنین خبری برای غایبان آن مراسم به حقیقت نمیپیوست. اشتباه نشود؛ هیچگونه مخالفتی با این دو بزرگوار و اتفاق رخ داده نیست و نگارنده این یادداشت به شهادت تمامی یادداشتها و نوع نگاه و سوابق مضبوط و مکتوب گذشتهاش همواره طرفدار تساهل و تعامل توام با تعیین جایگاهها بدون اولویتبخشی به لحاظ مراتب انسانی و اخلاقی بوده و از این اتفاق هم به لحاظ دوستی و مودتی که رخ داده بسیار خرسند است. نفس اتفاق که پاسداشت انسانی هنرمند و پیشکسوت است بسیار مبارک و قابل تقدیر است و من بیش از همه برای احساس شگرف و غیرقابل توصیف استاد خواجهامیری برای حضور شجریان خشنودم و مطمئنم که اگر آن شب بهترین شب ایرج نبوده باشد دستکم یکی از بهترین شبهای زندگیاش سپری شده، چراکه توانسته بالاخره بعد از چنددهه گوشهنشینی تایید سلطان آواز و پیشرو خوانندگان و موسیقیدانان روشنفکر ایران را بگیرد ولی شاید
بعد از ساعاتی در خلوت خویش و در سکوتی اندوهناک با خود بیندیشد که چقدر دیر... و آه و افسوسی بسیار. اما گذشته از بخش انسانی و روحافزای رفتار استاد بیبدیل آواز، سخن بر سر ابهام و تردیدی است که استاد شجریان برای خیل عظیمی پدید آورده است... حداقل چند نسل آشنا با موسیقی و آواز با علامت سوال بزرگی مقابل خود مواجه شدهاند و قطعا پاسخ روشنی نیز برای آن نخواهند یافت. شاید پاسخ در بازتعریف «آواز» با توجه به جهانبینی، نگرش، سیر و سلوک هنرمند و مسایلی از این دست نهفته باشد یا با توجیهات دیگری بتوان تا حدی این موضوع را تحلیل کرد اما قطعا غیر از آن شب اتفاق دیگری در نهاد و نهان استاد آواز رخ داده که ما از آن بیخبریم! با توجه به پیشینه تاریخی نسل استاد شجریان (نهضت مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و...) و تعاریفی که طی 40- 50 سال گذشته ارایه شده و در اینجا مجالی برای اشاره به آنها نیست این اتفاق سادهای نیست که بتوان از کنار آن گذشت. اگر همکاری یکی دو سال اخیر محمدرضا شجریان با نسل جوان و اجرای آواز با موسیقیهایی که کاملا با موسیقی درونی و رسوب کرده استاد متفاوت است، با توجیه حمایت از نسل جوان و به منظور میدان دادن به
خلاقیت و نوآوری این نسل و درنهایت کمک به تغییر و تحول کیفی موسیقی ملی قابل تعریف و ارزشمند ارزیابی شود، این اتفاق نیز باید تعریفی داشته باشد که نیازمند توضیح استاد است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.