۱۳۰سال پس از «ایوان تورگنیف» خالق «پدران و پسران»
نویسندهای که جنازه اش تشییع نشد
سروش حبیبی
«ایوان سرگئییوویچ تورگنیف» اولین داستانسرای روسی است که دنیای غیرروسی شناخته است و نیز از نخستین کسانی بوده که کوشیده هموطنان خود را با تمدن اروپایی آشنا کند. قلم پربارش آینهدار جامعه روس آن زمان است و ما را به کنجوکنار زندگی ملاکان مرفه و روشنفکرانِ با نظام قدیم در جدال، و با روستاییان، که با هر دو گروه فاصله بسیار داشتهاند به تماشا میبرد و روابط هر سه گروه را با هم برای ما بهشرح بیان میکند. گرچه خود از نجبای کهنتبار روس و ثروتمند بوده در جدال طبقات، جانبگیری نکرده است. چنانکه نظام حاکم روسیه که هرگز با دموکراسی نزدیکی نداشته، آثارش را با تیغ سانسور آشنا کرده و او را به بهانه روابطی که با تبعیدیان نامدار و مخالفان نظام مقیم اروپا داشته بر صندلی اتهام به محاکمه نشانده است. حتی بعد از مرگ او شهر پترزبورگ مجاز نبوده است که تشییع جنازه رسمی برایش برپاکند، زیرا از آن میترسیدهاند که چنین مراسمی، دو سال بعد از ترور الکساندر دوم دستاویزی برای تظاهرات پردامنه سیاسی شود. «تورگنیف» در مقدمهای که خود بر مجموعه آثارش نوشته رسالت خود را در عرصه قلم به این بیان وصف میکند: «کوشیدهام تا جایی که
بضاعت فرهنگی و هنریام اجازه میدهد در عین صداقت و بیطرفی با سرنمونهای مناسب آنچه را که «شکسپیر»THE BODY AND PRESSURE OF TIME مینامد و در عین حال صورت بسیار متحول فرهیختگان روس را، که موضوع اصلی مشاهداتم بوده، بنمایانم.» تورگنیف در سال 1883 در بوژیوال (فرانسه) در غربت از جهان رفت. روحش شاد باد. این بود آنچه طی چند سطر میشد از این سراینده بزرگ گفت. امیدوارم توفیق یابم که تا عمری باقی است، علاوه بر کتابی که اگر خدا بخواهد بهزودی منتشر خواهد شد، بر سبیل نمونه چند ترجمه از آثار برجسته این نویسنده بزرگ را تقدیمتان کنم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.