|

دیدار با یک تیم فوتبال افغانی در کرج «مسترکارت» / قربانی حذف دلار مسافرتی

دیدار با یک تیم فوتبال افغانی در کرج «مسترکارت» شهر کرج از یک جهت شبیه هند است، کشور هند معروف است به کشور 72 ملت و کرج را هم می‌شود به نوعی هند دوم دانست، چون آدم‌های مختلفی از اقوام مختلف ایرانی و غیرایرانی در این شهر زندگی می‌کنند. کرج چه از زمانی که به‌خاطر نزدیکی به تهران به‌نوعی خوابگاه پایتخت شناخته می‌شد تا حال که مرکز استان است، پذیرای اقوام مختلف از جمله افغان‌ها بوده. حالا در گوشه‌ای از این شهر و در محله‌ای فقیرنشین در محمدشهر عده‌ای جوان بین 17 تا 24ساله افغانی که در بین آنها بعضی جوان‌های ایرانی هم دیده می‌شوند، در یک زمین چمن یکدست و زیبا در حال گرم کردن هستند. برای جمع شدن این جوان‌ها و تمرین دادن آنها، مربی‌ای به نام «هادی حیدری» زحمت می‌کشد که هفته‌ای یک‌بار این جوانان را دور هم جمع می‌کند تا از اصول ابتدایی فوتبال تا تاکتیک‌های به‌روزی که در مدرسه فوتبال از آنها استفاده می‌شود را به آنها آموزش بدهد. این مربی فوتبال این کار را از نزدیک به دو سال پیش شروع کرده، او خودش متولد سال 1351 است و در تیم‌های بوتان، شاهین و بهمن کرج بازی کرده است. این مربی در مورد هدفش برای تمرین دادن این جوان‌ها می‌گوید: «در کرج انواع و اقسام آدم‌های مختلف زندگی می‌کنند، از جراحان مطرح تا افراد معتاد، من برای اینکه این بچه‌ها به سمت اعتیاد کشیده نشوند، این کار را شروع کردم، چون در جایی که اینها زندگی می‌کنند، اولین تفریح که پیش‌روی آنهاست، استفاده از موادمخدر است. ضمن اینکه دوست داشتم همیشه کاری برای افراد بی‌بضاعت انجام دهم.» زمین چمنی که این بچه‌ها در آن تمرین می‌کنند، زمینی است که تیم‌های مطرحی مانند گهر درود، شاهین بوشهر، فجر سپاسی و مس کرمان در این زمین تمرینات پیش‌فصل خودشان را انجام دادند. هرچند اجاره این زمین برای دوساعت تمرین در هفته برای بچه‌ها ‌گران است، اما هرکدام پنج‌هزارتومان پول می‌دهند و بقیه‌ را مربی تیم جور می‌کند تا بتوانند حداقل در زمین استاندارد تمرین کنند. مربی آنها معتقد است، اصول اولیه فوتبال حتما باید در زمین مناسب انجام شود تا بچه‌ها بتوانند به‌خوبی با فوتبال آشنا شوند. زمین چمن محمدشهر برای این بازیکنان حکم مدرسه فوتبال را دارد؛ مدرسه‌ای که امکانات حداقلی آن را خودشان به کمک مربی زحمتکششان تهیه کردند. سر تمرین، لباس‌های یکدست نارنجی بازیکنان، آدم را به یاد تیم همین شهر یعنی سایپا می‌انداخت. روی پیراهن این تیم نام یک شرکت صنعتی بود. سرمربی تیم درد و دل‌های زیادی دارد و در این‌باره می‌گوید: «مدت زیادی است که تیم را با دست‌های خالی می‌چرخانم، خودم یک آرایشگاه در خیابان یوسف‌آباد تهران دارم که خرج زندگی خانواده‌ام را از آنجا درمی‌آورم. خودتان بهتر می‌دانید که این‌روزها هر که بتواند نان خانواده خود را از راه‌حلال به دست بیاورد، یک مجاهد است، چون واقعا خرج‌ها کمرشکن است. با این حال من علاوه بر خرج خانواده خرج تمرینات بچه‌ها را هم تا حدود زیادی می‌دهم. مدت زمان زیادی دنبال یک حمایت‌کننده مالی یا همان اسپانسر بودم. یک‌بار از طریق یکی از دوستان پیش حسین هدایتی رفتیم که با یک ادبیات بد به ما گفت شما «کلاهبردار» هستید، در حالی که ما تقاضای پول بسیار کمی را کرده بودیم.» او می‌گوید: «حتی به سفارت افغانستان هم پیغام دادیم که آنها هم گفتند «یکی می‌خواهیم به خود ما کمک کند.» خلاصه هر جایی را بگویید سر زدیم تا شاید بتوانند به حدود 30 جوان که برای فرار از انحرافات، به ورزش روی آورده‌اند، کمک کنند، اما افراد زیادی نبودند که این دعوت را بپذیرند. جدیدا تنها یک آقایی که یک شرکت صنعتی داشت، حاضر شد به ما کمک کند که برای بچه‌ها لباس متحدالشکل بخریم و چند تا توپ تا بتوانند بازی کنند. سعی کردیم که این لباس‌ها را برای امروز آماده کنیم که شما برای تهیه عکس و گزارش می‌آیید.» حیدری مربی این تیم محلی و گمنام، اما با همت بلند، شروع کارش با بچه‌های افغان از تهران بوده، او سه جلسه در تهران با بعضی بچه‌های افغان کار کرد، اما آنجا انگیزه و استعداد کافی پیدا نکرد. برای همین ترجیح داد در شهری که زندگی می‌کند، تیمی راه‌اندازی کند. او هرچند کلاس‌های مربیگری نرفته است، اما فیلم‌های مدرسه فوتبال آژاکس، دیوید بکام و بارسلونا را دیده و حتی ایده استفاده از هدبند برای بهتر پیداکردن بازیکنان تیم خودی را یکی از ایده‌های خود می‌داند که در حال حاضر در بسیاری از مدرسه‌های فوتبال و تیم‌های پایه به‌کار می‌رود. این مربی از روز تعطیل و در کنار خانواده خود دل می‌کند تا در کنار بچه‌هایی باشد که با عشق و علاقه به زمین چمن می‌آیند تا چیزهای جدیدی از فوتبال یاد بگیرند و شاید هم در آینده استعدادهای خوبی شوند. حیدری در مورد استعدادی که این جوانان دارند، می‌گوید: «در حال حاضر بازیکنانی در تیم وجود دارند که اگر کمی با آنها کار شود و چند بازی دوستانه خوب را تجربه کنند، می‌توانند در لیگ دسته‌اول و حتی برتر کار کنند. دوست دارم یک مربی بیاید و این جوان‌ها را ببیند.» البته این بچه‌ها از بعضی تیم‌های افغانی که در تهران مشغول هستند، پیشنهاد دارند اما آنها به‌دنبال این هستند که به لیگ کشور خودشان بروند، هرچند هنوز پل ارتباطی برای حضور در لیگ افغانستان برقرار نشده است. یکی از نکات جالب این تیم اخلاق‌مداری است؛ بازیکنان با تربیت‌های متفاوت که بعضی از مواقع با اهمال‌کاری خانواده‌ها به خاطر دلایل مختلف نتوانستند به‌درستی تربیت شوند، در این تیم و از طریق مربی خود با مسایل مختلف تربیتی آشنا می‌شوند. اولین قانون در این تیم این است که هر بازیکنی فحاشی کند، حتی اگر بهترین بازیکن باشد، ابتدا به‌طور موقت و بعد به‌طور دایم از تیم اخراج می‌شود. مربی می‌گوید: «اول فکر می‌کردم به خاطر حرف‌گوش‌‌کُن‌بودن بچه‌های افغان راحت می‌توان با آنها کار کرد، اما بعد از مدتی فهمیدم بچه‌های افغان شاید به‌ظاهر حرف شما را گوش می‌دهند، اما در عمل کار خودشان را می‌کنند. این کار را بسیار مشکل می‌کند و بعضی مواقع کلافه می‌شوید.» تیم افغان‌های مقیم کرج علاوه بر مشکلات مالی، یک مشکل بزرگ‌تر دیگر هم دارند که توهین‌کردن ایرانی‌ها به این تیم افغانی است. مربی تیم دوست نداشت بعضی مسایل را بازگو کند، اما گفتن این معضل، شاید این مشکل را کم‌کم حل کند. در این تیم بچه‌های ایرانی هم حضور دارند، اما اکثریت با افغانی‌ها است. وقتی این تیم سال گذشته در این دوره مسابقه در سطح شهر کرج شرکت می‌کند و نتایج خوبی هم می‌گیرد، در اواسط مسابقات توهین به ملیت بازیکنان این تیم شروع می‌شود و مربی برخلاف میل باطنی، تیم را از دور مسابقات خارج می‌کند. همین عامل باعث شد امسال هم در مسابقات شرکت نکنند و تنها به بازی‌های دوستانه بسنده کنند. مربی این تیم به نکته دیگری هم اشاره می‌کند؛ او می‌گوید: «قبل از آغاز هر بازی من مجبور هستم با تیم حریف صحبت کنم که حرف‌های توهین‌آمیز نزنند.» منصور ستاری، کاپیتان و به‌نوعی دستیار مربی تیم، یکی از همین جوان‌های افغان است که فوتبالش را در کشورمان آغاز کرده. او 22 سال دارد و پست مهاجم بازی می‌کند. او در مورد آشنایی با این تیم و شروع فوتبالش می‌گوید: «از سال 85 فوتبال را آغاز کردم. مدت دو سال در تیم مدرسه فوتبال پرسپولیس بودم که زیرنظر علیرضا محجوب بازی کردم که بهترین مربی برای من بوده و بعد به مدت سه‌سال هم زیر نظر آقای حیدری تمرین کردم.» او در مورد آرزوی خود می‌گوید: «دوست دارم در لیگ افغانستان بازی کنم. من هر هفته نتایج آنها را دنبال می‌کنم و خیلی خوشحالم که کشور ما هم صاحب لیگ شده است. انتظار دارم سفارت افغانستان به ما در این زمینه کمک کند، اما تاکنون کاری صورت نداده است. تمرین تمام می‌شود. بچه‌های هرکدام پنج‌هزارتومان به مربی تیم می‌دهند تا پول زمین چمن را به مسوول زمین دهد؛ زمینی که هر ساعت اجاره آن 70‌هزارتومان است. ---------------------------------------------------------------------------
قربانی حذف دلار مسافرتی هنوز برچسب‌های پذیرش کارت‌های ویزا و مستر پشت در بعضی از مغازه‌های تهران به چشم می‌خورد؛ مخصوصا فروشگاه‌هایی که احتمال مراجعه توریست به آنها زیاد است. اما استفاده از این کارت‌ها در ایران خیلی نپایید؛ پس از انقلاب سال 57 و تحریم‌هایی که بعد از جنگ ایران و عراق گریبانگیر کشور شد، عملا استفاده از کارت‌های اعتباری ویزا و مستر به دلیل آنکه دو شرکت آمریکایی این کارت‌ها را پشتیبانی می‌کردند، معلق ماند. اگرچه در یک برهه زمانی کوتاه‌مدت در اوایل دهه 70، بانک ملی برای اولین‌بار پس از انقلاب اقدام به نصب «pos»های ویزاکارت و مسترکارت کرد اما به فاصله دو، سه ماه و به‌دلیل تشدید تحریم‌ها، این posها در آن زمان بی‌استفاده ماند و بانک ملی بعدها از این پایانه‌ها برای کارت‌های خود بهره برد. به دلیل در دسترس‌بودن اینترنت و مالیات‌های فوق‌العاده کمی که برای مبادلات مالی اینترنتی اعمال می‌شود و همچنین جریان غالبی که در شرکت‌ها برای برداشتن واسطه‌های تجاری و مالی به وجود آمده، مردم تمایل دارند مبادلات مالی‌شان را از طریق اینترنت انجام دهند. از سوی دیگر، مشکلات حمل پول نقد و امنیت انتقال وجوه هم به‌واسطه کارت‌های اعتباری بین‌المللی که اغلب با کارت‌های «مستر» و «ویزا» شناخته می‌شود نیز، خودبه‌خود از میان برداشته می‌شود. مردم ایران به علت روابط تیره اقتصادی ایران با آمریکا به‌عنوان مقر صدور کارت‌های مهم اعتباری، در استفاده از آن چندان توفیق نداشته‌اند. هرچند در یکی دو سال اخیر برخی بانک‌های خصوصی با تعاملات پشت‌پرده با برخی کشورها توانستند به تعدادی از مشتریان خود مسترکارت ارایه دهند، اما در یک‌سال اخیر و با تشدید تحریم‌ها، روابط بین بانکی ایران و کشورهایی مانند تاجیکستان، ترکیه و امارات کاهش یافته است. همچنین به اعتقاد فرشید دوانی، مدیر سابق پذیرندگان کارت‌بانک پارسیان، حذف ارز 1226تومانی از عملیات بانکی مسترکارت که پیش از این از ارز مسافرتی برخوردار بود، بر کاهش تراکنش‌ها تاثیر گذاشته است. آریانی، کارشناس بانکی، در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید: «در سال‌های گذشته بانک پاسارگاد، پارسیان و اقتصاد نوین با بانک‌های درجه دو و سه برخی از کشورهای همسایه ارتباط برقرار کردند و توانستند تراکنش مسترکارت‌ها را به بالای پنج‌هزاردلار برسانند. اما این عملیات به‌دلیل آغاز دور جدید تحریم‌های غرب علیه ایران در یک‌سال‌ونیم گذشته متوقف شده است.» محروم‌ماندن ایران از سرویس مسترکارت‌ها در حالی است که این کارت‌ها با دارابودن سه‌میلیون دستگاه پایانه pos و خودپرداز در سراسر جهان، رتبه اول مبادلات مالی را از آن خود کرده‌اند. حساب مسترکارت و ویزاکارت یک حساب 16رقمی متصل به حساب بانک صادرکننده است که به دلیل کارمزدهای ناچیز، دریافت صورت‌حساب روزانه و رایگان، نقدکردن وجوه از دستگاه‌های خودپرداز، امکان خرید از تمامی فروشگاه‌های اینترنتی همچون ebay و آمازون و تبادل مالی با شرکت‌های بین‌المللی، بیش از پیش محبوب شده‌اند. این کارت‌های اعتباری متعلق به دو شرکت بین‌المللی معتبرند که بانک‌های بزرگ دنیا سهامدارشان هستند. شرکت سهامی عام ویزا (Visa INC) شرکتی در کالیفرنیاست و شرکت بین‌المللی مسترکارت (Master card worldwide) نیز در نیویورک فعالیت می‌کند. بانک‌ها و موسسات معتبر بین‌المللی در سراسر جهان، امکان دریافت مجوز صدور این نوع کارت‌ها را دارند. اما فرشید دوانی، کارشناس امور بانکی و مدیر سابق پذیرندگان کارت الکترونیک بانک پارسیان، به «شرق» می‌گوید: «افزایش قیمت دلار استقبال عمومی از مسترکارت را کاهش داده است. در گذشته، بانک مرکزی به دارندگان این کارت، ارز مسافرتی اختصاص می‌داد اما اکنون تصمیم به حذف ارز 1226تومانی از عملیات پولی مستر گرفته شده است. بنابراین برای متقاضیان، هزینه‌کردن ریال برای شارژ کارت‌های دلاری چندان مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود. او اما برخلاف آریانی که کارشناس بانکی است، می‌گوید که تحریم‌ها چندان بر کاهش تراکنش این کارت‌ها در ایران اثر نداشته است چراکه کانال‌های غیررسمی در آسیای میانه یا همسایگی ایران وجود دارند که حاضرند کماکان این کارت‌ها را در اختیار مشتریان ایرانی قرار دهند. حسن رستمیان، مشاور مجلس، نیز با بیان اینکه 5/3‌میلیون‌نفر ایرانی خارج از کشور داریم که با داخل، مبادلات مالی دارند و این مبادلات را به وسیله کارت‌های اعتباری بین‌المللی و از طریق ذخیره پول در کارت مثل یک دفترچه سیار الکترونیکی می‌توانند انجام دهند، تاکید می‌کند: «مسترکارت در ایران از بهترین و مطمئن‌ترین راه‌های انتقال پول و دورزدن تحریم‌های مالی برای اشخاص، خانواده‌ها و دانشجویان است که آنها هم تحت‌تاثیر شرایط تحریم قرار گرفته و برای نقل‌وانتقال پول دچار مشکلاتی هستند.» او می‌گوید: «پول نقد در این مبادلات دردسرساز است. مثلا وقتی پول نقد را به مسافر می‌دهند که آن را برای کسی در خارج از کشور ببرد، ریسک بالایی برای از دست رفتن پول و خطرات جانبی دارد. در مورد انتقال پول از طریق حواله هم مشکلاتی وجود دارد و مبالغ بالای سه تا چهار‌هزاردلار حواله هم از طرف کشورهای اروپایی و آمریکا مانیتور می‌شود که چرا این پول‌ها در حال مبادله است؟ اما مسترکارت چون از راه‌های قانونی انتقال پول بهره می‌گیرد، این مسایل را به‌دنبال ندارد و به‌راحتی می‌توان در نقل‌وانتقال‌های مالی شخصی از آن بهره گرفت و پرداخت‌ها را انجام داد. رستمیان اعتقاد دارد که موضوع تحریم‌های سیستم‌های مبادله پولی حساس‌تر و پیچیده‌تر از سایر بخش‌هاست. او می‌گوید: «در جایگزینی کالاها و نفت؛ به کشور خریدار مدتی زمان می‌دهند تا بتواند آنچه را می‌خواهد از جاهای دیگر تامین کند اما در مورد تحریم سیستم‌های مالی و پولی اینطور نیست و تنها با اعمال یک دستورالعمل، یک‌شبه تحریم‌ها اعمال می‌شود و برعکس آن هم صادق است؛ یعنی اگر تصمیم بگیرند که تحریم را بردارند، یک‌شبه با یک دستورالعمل دیگر این تحریم‌های مالی را بر می‌دارند.» او می‌گوید: «این موضوع که طرف‌های تجاری ناگهان از قبول پول یا پرداخت آن به واحد پول رایج سر باز می‌زنند، مساله‌ساز است و اولین بحث ما برای دورزدن تحریم‌ها، تحریم‌های سیستم‌های بانکی و راه‌های مقابله با تحریم‌های پولی و مالی است.» با همه سختی‌هایی که صدور و استفاده از مسترکارت در ایران دارد اما بخش خصوصی تمام تلاش خود را برای ورود به جرگه مصرف‌کنندگان آن انجام می‌دهد. با این وجود دولت چندان به عملکرد بخش خصوصی خوشبین نیست و اعتقاد دارد بخش خصوصی برای پولشویی در پی روش‌های فرار است. وقتی درباره توان این شرکت‌ها به وزارت اقتصاد یا بانک مرکزی توصیه می‌شود، آنها با نگاهی بدبینانه می‌گویند که «در این شرکت‌ها مافیا در جریان است» اما واقعیت این است که در شرکت‌های خصوصی کوچک و بدون وابستگی‌های دولتی چون فعالیت مالی محدود‌تر است، تخلفاتی از نوع پولشویی بعید به نظر می‌رسد. حالا دانشجوهایی که به‌دنبال خرید مقالات علمی اینترنتی هستند یا شرکت‌هایی که می‌خواهند یک نرم‌افزار موردنظر خود را بخرند و دانلود کنند، خیلی سخت‌تر از گذشته گرفتاری استفاده از کارت‌های اعتباری پیدا کرده‌اند؛ یکی از بهترین راه‌های آنها این است که از شخصی که خارج از ایران زندگی می‌کند، خواهش کند از کارت اعتباری خود برای آنها خرید کند اما کسی که آشنایی در بیرون ندارد، نمی‌داند چطور باید کارش را پیش ببرد؛ او تنها می‌تواند ببیند که استفاده از مسترکارت در سال‌های پیش تراکنشی تا سقف 10‌هزاردلار را نیز به‌دست آورده بود اما امروز به دلیل حذف ارز مسافرتی از عملیات مالی و تشدید تحریم‌ها، تراکنش مسترکارت‌ها تا سطح 500دلار کاهش یافته و به عبارت بهتر مسدود شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.