تفاوت مدیریت شهری 2 نامزد
اسماعیل ابراهیمی
این روزها شهر تهران چشم انتظار پایان رقابتی است که برونداد آن میتواند الگوی مدیریتی کاملا متفاوتی را برای آینده این شهر رقم بزند. رقابت بین دو گزینه نهایی تصدی سمت شهرداری، که در پشت هر یک اندیشه حاکم بر طیف خاصی از مولیان عرصه سیاسی کشور مشهود میباشد، به اوج حساسیت خود رسیده است. پاسخ به این سوال که «این حساسیت از کجا نشات میگیرد؟» میتواند کلید تحلیل صحیح مساله باشد. شهرداری تهران سمتی کلیدی است، نه صرفا به این دلیل که تهران با هر متر و مقیاس بینالمللی، یک کلانشهر است که نحوه مدیریت آن میتواند یک «بیلبورد» جهانی برای نشاندادن میزان توسعهیافتگی در کل کشور باشد، و نه صرفا به این دلیل که میزان انباشت سرمایهای که در این شهر در حیطه اقتدار مدیر آن قرار میگیرد، در صورت اداره صحیح میتواند اثرات پایدار و وجوه مثبت فراوانی را برای مردمی که در آن روزگار میگذرانند به ارمغان بیاورد. حتی از این منظر هم که انتخاب محمدباقر قالیباف، میتواند برای جریان اصولگرای کشور فرصتی برای حضور پررنگتر در عرصه اجرایی باشد، یا انتخاب محسن هاشمی منجر به روانکاری و هماهنگی بین دولتی که شاکله اصلی آن را اصلاحطلبان و
اعتدالگرایان تشکیل میدهند با مدیریت شهری خواهد شد، نمیتوان اهمیت موضوع را واکاوی کرد. عواملی که ذکر آن رفت هر یک به نوبه خود موجب تشدید اهمیت انتخاب شهردار شدهاند اما پاسخ صحیح به پرسش آغازین را در جای دیگری باید جست. حقیقت غیرقابل انکار این است که هر کس پشت میز شهرداری تهران بنشیند، دایره اعمال سلیقهای باز خواهد داشت؟ مشکل اصلی از همینجا آغاز میشود. الگوی مدیریتی شهر تهران حول محوری فردی تعریف شده است و طی سالیان گذشته هیچکدام از شهردارانی که زمام امور را در دست داشتهاند نسبت به کاهش اختیارات خود و تبدیل این عملکرد از «شخصمحور» به «برنامهمحور» علاقه نشان ندادهاند یا بنا بر دلایلی توفیق این کار را نیافتهاند. توسعه پایدار شهری، برنامه پایدار و نقشه جامع میطلبد. مفاهیمی مانند حکمرانی خوب شهری یا «به زمامداری شهری» نمیتواند و نباید قائم به شخص باشند. تهران به علت این مدل حکومتی فرسودهای که با آن اداره میشود، صرفا مبتنی بر خواست و روحیه شهردار خویش در جستوجوی سامان امر عمومی بوده است و در این راهگاه با تغییر مدیر ارشد شهری، مشی متفاوت یا متضادی را تجربه کرده است. حال این سوال پیشروی ماست که
کدامیک از دو گزینه تصدی شهرداری تهران میتوانند این رویه ناصواب را دگرگون کرده و بنای پایدارتری را پیریزی کنند؟ به چند دلیل به نظر میرسد که محمدباقر قالیباف گزینه اصلحی برای این اصلاح نباشد. اول آنکه وی زمان کافی در اختیار داشته است تا در صورت وجود گرایش به تغییری اینچنینی، آن را بروز دهد. این اتفاق در طول دوران زمامداری وی بنا به هر دلیلی رخ نداد. بررسی کلان کارنامه مدیریتی وی سرنخی از تلاش برای رسیدن به چنین چشماندازی را به دست نمیدهد. دوم آنکه قالیباف را اساسا باید یک عملگرا به شمار آورد، درست برخلاف رقیبش که در برنامهای که به شورا ارایه کرد، تمایلش به عملکرد سازمانی مشهود است. قالیباف همواره نشان داده است که ترجیح میدهد یک مدیر «کاریزماتیک» باشد و واضح است که این الگوی مدیریتی نمیتواند شالوده ساختاری که ذکر آن رفت، قرار گیرد. سومین و آخرین ملاحظه در اینباره این است که در یک نظام مدیریتی مردممدار، تناوب و چرخش قدرت جایگاه ویژهای را داراست. این امر نهتنها به این دلیل است که از فساد و خودرایی متصدیان امر جلوگیری میکند، بلکه حاوی این پیام است که در یک ساختار سالم، جابهجایی قدرت منجر به
اصلاح سیستم شده و از وابستگی نامعقول آن به روحیات یک یا چند مدیر خاص جلوگیری میکند. انتخاب دوباره قالیباف بهعنوان شهردار، میتواند ناقض این اصول باشد. با نظری اجمالی به آنچه ذکر آن رفت، امید است که شورای شهر در انتخاب شهردار جدید مسایل اینچنینی را که اثراتی پایدار در جغرافیای زیستی این کلانشهر خواهد داشت، منظور نظر قرار دهند تا در بلندمدت ثمرات آن را به تماشا بنشینیم.این روزها شهر تهران چشم انتظار پایان رقابتی است که برونداد آن میتواند الگوی مدیریتی کاملا متفاوتی را برای آینده این شهر رقم بزند. رقابت بین دو گزینه نهایی تصدی سمت شهرداری، که در پشت هر یک اندیشه حاکم بر طیف خاصی از مولیان عرصه سیاسی کشور مشهود میباشد، به اوج حساسیت خود رسیده است. پاسخ به این سوال که «این حساسیت از کجا نشات میگیرد؟» میتواند کلید تحلیل صحیح مساله باشد. شهرداری تهران سمتی کلیدی است، نه صرفا به این دلیل که تهران با هر متر و مقیاس بینالمللی، یک کلانشهر است که نحوه مدیریت آن میتواند یک «بیلبورد» جهانی برای نشاندادن میزان توسعهیافتگی در کل کشور باشد، و نه صرفا به این دلیل که میزان انباشت سرمایهای که در این شهر در حیطه
اقتدار مدیر آن قرار میگیرد، در صورت اداره صحیح میتواند اثرات پایدار و وجوه مثبت فراوانی را برای مردمی که در آن روزگار میگذرانند به ارمغان بیاورد. حتی از این منظر هم که انتخاب محمدباقر قالیباف، میتواند برای جریان اصولگرای کشور فرصتی برای حضور پررنگتر در عرصه اجرایی باشد، یا انتخاب محسن هاشمی منجر به روانکاری و هماهنگی بین دولتی که شاکله اصلی آن را اصلاحطلبان و اعتدالگرایان تشکیل میدهند با مدیریت شهری خواهد شد، نمیتوان اهمیت موضوع را واکاوی کرد. عواملی که ذکر آن رفت هر یک به نوبه خود موجب تشدید اهمیت انتخاب شهردار شدهاند اما پاسخ صحیح به پرسش آغازین را در جای دیگری باید جست. حقیقت غیرقابل انکار این است که هر کس پشت میز شهرداری تهران بنشیند، دایره اعمال سلیقهای باز خواهد داشت؟ مشکل اصلی از همینجا آغاز میشود. الگوی مدیریتی شهر تهران حول محوری فردی تعریف شده است و طی سالیان گذشته هیچکدام از شهردارانی که زمام امور را در دست داشتهاند نسبت به کاهش اختیارات خود و تبدیل این عملکرد از «شخصمحور» به «برنامهمحور» علاقه نشان ندادهاند یا بنا بر دلایلی توفیق این کار را نیافتهاند. توسعه پایدار شهری،
برنامه پایدار و نقشه جامع میطلبد. مفاهیمی مانند حکمرانی خوب شهری یا «به زمامداری شهری» نمیتواند و نباید قائم به شخص باشند. تهران به علت این مدل حکومتی فرسودهای که با آن اداره میشود، صرفا مبتنی بر خواست و روحیه شهردار خویش در جستوجوی سامان امر عمومی بوده است و در این راهگاه با تغییر مدیر ارشد شهری، مشی متفاوت یا متضادی را تجربه کرده است. حال این سوال پیشروی ماست که کدامیک از دو گزینه تصدی شهرداری تهران میتوانند این رویه ناصواب را دگرگون کرده و بنای پایدارتری را پیریزی کنند؟ به چند دلیل به نظر میرسد که محمدباقر قالیباف گزینه اصلحی برای این اصلاح نباشد. اول آنکه وی زمان کافی در اختیار داشته است تا در صورت وجود گرایش به تغییری اینچنینی، آن را بروز دهد. این اتفاق در طول دوران زمامداری وی بنا به هر دلیلی رخ نداد. بررسی کلان کارنامه مدیریتی وی سرنخی از تلاش برای رسیدن به چنین چشماندازی را به دست نمیدهد. دوم آنکه قالیباف را اساسا باید یک عملگرا به شمار آورد، درست برخلاف رقیبش که در برنامهای که به شورا ارایه کرد، تمایلش به عملکرد سازمانی مشهود است. قالیباف همواره نشان داده است که ترجیح میدهد یک مدیر
«کاریزماتیک» باشد و واضح است که این الگوی مدیریتی نمیتواند شالوده ساختاری که ذکر آن رفت، قرار گیرد. سومین و آخرین ملاحظه در اینباره این است که در یک نظام مدیریتی مردممدار، تناوب و چرخش قدرت جایگاه ویژهای را داراست. این امر نهتنها به این دلیل است که از فساد و خودرایی متصدیان امر جلوگیری میکند، بلکه حاوی این پیام است که در یک ساختار سالم، جابهجایی قدرت منجر به اصلاح سیستم شده و از وابستگی نامعقول آن به روحیات یک یا چند مدیر خاص جلوگیری میکند. انتخاب دوباره قالیباف بهعنوان شهردار، میتواند ناقض این اصول باشد. با نظری اجمالی به آنچه ذکر آن رفت، امید است که شورای شهر در انتخاب شهردار جدید مسایل اینچنینی را که اثراتی پایدار در جغرافیای زیستی این کلانشهر خواهد داشت، منظور نظر قرار دهند تا در بلندمدت ثمرات آن را به تماشا بنشینیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.