|

امید به بیداری گردشگری در دولت تدبیر و امید

فرهاد شمسیان.کارشناس ارشد برنامه‌‌ریزی گردشگری

در یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری بسیاری از دست‌اندرکاران صنایع و مشاغل مختلف به دنبال ردپای حوزه کاری خود در برنامه‌ها و کارنامه کاندیداها بودند. اما اوضاع برای صاحبان صنعت گردشگری در کشور کمی متفاوت بود. آنها به‌دلیل ماهیت کسب‌وکارشان از بسیاری از حوزه‌ها تاثیر می‌پذیرند و به واقع مدیریت دولتی و رویکرد سیاستگذاران و برنامه‌ریزان تاثیر بسیاری بر رکود یا رونق وضعیت اقتصادی و حتی معیشتی آنها دارد. خواه یک فروشنده بومی صنایع‌دستی در روستای ابیانه باشد و خواه مالک یه هتل زنجیره‌ای لوکس. خانواده صنعت گردشگری، انتخابات یازدهمین دوره ریاست‌جمهوری را فرصتی مناسب برای تغییر مسیر حرکت کسب‌وکار خود می‌دانست و حداقل آرزویش این بود که دولت منتخب با توجه به مفهوم گردشگری و استفاده از فواید اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن، آب را به آسیاب این صنعت بازگرداند و کسب‌وکار گردشگری را رونق بخشد. باشد که از این رهگذر هم شاهد ورود گردشگر خارجی، توسعه ایرانگردی و جذب سرمایه‌های سرگردان داخلی شویم و هم جمهوری اسلامی ایران از مزایای بسیار توسعه گردشگری در این برهه حساس تاریخی استفاده کند. که شاید یکی از مهم‌ترین این مزیت‌ها، امتیاز‌هایی است که به واسطه توسعه صنعت گردشگری در عرصه بین‌الملل از لحاظ سیاسی کسب خواهیم کرد. حالا که دولت تدبیر و امید بر سر کار آمده و رییس جمهور مدیر خوش‌سابقه‌ای‌ مانند محمد علی نجفی را به ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری منصوب کرده است، صاحبان گردشگری کشور امید دارند که صنعت پاک این روزهای جهان، در ایران هم بیدار شود و حداقل در مسیری منتهی به سند چشم‌انداز حرکت کند. درس‌گرفتن از اشتباهات و بررسی دلایل رکود نسبی صنعت گردشگری در دهه گذشته و به‌خصوص در دولت‌های نهم و دهم، می‌تواند به عنوان یک آسیب‌شناسی مفید برای تعیین مسیر آینده عمل کند. گرچه بسیاری از سنگ‌هایی که بر سر راه توسعه صنعت گردشگری کشور قرار گرفته ناشی از عواملی است که کنترل آنها در ید متولیان دولتی صنعت گردشگری نیست (مثل: نوسانات نرخ ارز، تبلیغات منفی رسانه‌ها و سیاستمداران غربی در جریان پرونده هسته‌ای ایران، موقعیت ژئوپلیتیک کشور و...)، اما مردان دولتی گردشگری باید بر اشتباهات پیشین خود در حوزه تصمیم‌گیری‌شان اشراف داشته باشند و حداقل آنها را در آینده تکرار نکنند. لذا در ادامه نگارنده به سهم خود به پاره‌ای از موضوعاتی که آنها را تاثیرگذار می‌دانم، اشاره خواهم کرد. اول: صنعت گردشگری در طی عمر هشت‌ساله‌ دولت گذشته، بیشترین آسیب را از بخش مدیریت دیده است. به واقع وجود سایه دایمی سیاست بر پیکره دستگاه دولتی متولی گردشگری به واسطه انتخاب سیاسی‌ترین و حتی در پاره‌ای از تعابیر، نزدیک‌ترین مردان رییس‌جمهور برای تصدی پست ریاست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، صنعت گردشگری را بیشتر درگیر حواشی کرد تا اصل موضوع. کافی است سری به آرشیو خبرگزاری‌ها بزنید تا دریابید که مثلا عناوینی که درخصوص فلان مدیر ارشد سازمان میراث فرهنگی گفته شده، تا چه اندازه براساس نقد و پاسخ منصفانه و منطقی و با درنظر گرفتن شرایط فعلی کشور بوده است؟ چه از جانب رسانه‌های موافق و چه مخالف؟ (حساب چند روزنامه و خبرگزاری ریشه‌دار و حرفه‌ای کشور را جدا کنید.) گاهی همین سیاسی‌بودن مدیران به جای اینکه کار گردشگری را در میان منازعات سیاسی و اقتصادی جلو بیندازد، مانعی می‌شد سخت در مسیر تعامل با سایر دستگاه‌های حکومتی. به عبارت دیگر صندلی‌های کلیدی سازمان میراث فرهنگی بیشتر صحنه خط و نشان‌های سیاسی بودند تا مدیریت علمی، منطقی و نتیجه‌گرا. رسانه‌های دولتی و ضد دولتی به جای پرداختن به اصل موضوع گردشگری، در بسیاری از موارد خصومت‌های شخصی را وارد نقد و پاسخ خود می‌کردند و در این میان دلسوزان گردشگری کشور هم حیران می‌ماندند که این چه بساطی است دیگر؟ دوم: صنعت گردشگری در طی عمر هشت‌ساله دولت گذشته، بیشترین آسیب را از بخش مدیریت دیده است! عمر کوتاه مدیران و بدل‌کردن عرصه مدیریت در پست‌های کلیدی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به عرصه آزمون و خطا، عملا امکان هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی میان‌مدت و حتی کوتاه‌مدت را از مدیران گرفته بود. رکوردهای جالبی ثبت شد که بازگوکردن بسیاری از آنها دردی را دوا نمی‌کند. تنها مدیری که عمری بیشتر از سایر مدیران در اتاق طبقه سوم ساختمان حج و زیارت و به عنوان معاون گردشگری کشور داشت، محمدشریف ملک‌زاده بود. البته برای پرهیز از آغشته‌شدن این مطلب به نقدی که چند سطر پیش‌تر عنوان کرده بودم، کاری به عناوین و اسامی ندارم که اگر اینگونه بود، درخصوص معاون گردشگری دولت نهم هم حرف‌های بسیاری وجود داشت. اما به راستی ثبات مدیریتی را در کجای مدیریت دولتی گردشگری کشور شاهد بودیم؟ سوم: صنعت گردشگری در طی عمر هشت‌ساله دولت گذشته، بیشترین آسیب را از بخش مدیریت دیده است! در بررسی کارنامه و سوابق معاونان گردشگری کشور، نشانی از تخصص و تجربه حرفه‌ای در حوزه گردشگری نمی‌بینیم. گرچه شاید بسیاری مخالف این عبارت عامیانه باشند که: «یک مدیر ورزشی باید عکسی با شورت ورزشی داشته باشد»، اما این جمله به این معنی نیست که هیچ سابقه‌ای هم در این حوزه نداشته باشد. علم گردشگری به عنوان یکی از علوم جوان و بین رشته‌ای در دنیا یاد می‌شود و بدون شک داشتن تخصص در حوزه‌ سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، مدیریت و از همه مهم‌تر تعامل با سایر دستگاه‌های دولتی و غیردولتی، می‌تواند تاثیر بسزایی در دورشدن از شعارها و وعده‌های توخالی و رسیدن به جایگاه ترسیم شده در سند چشم‌انداز 1404 داشته باشد. چهارم: صنعت گردشگری در طی عمر هشت‌ساله دولت گذشته، بیشترین آسیب را از بخش مدیریت دیده است! صنعت گردشگری امید به دولت تدبیر و امید دارد تا پس از مدت‌ها شاهد جریانی متخصص، حرفه‌ای و باتجربه را در عرصه مدیریت گردشگری کشور باشد. امید دارد که همه دولتمردان در دولت یازدهم، توانایی‌ها و پتانسیل‌های گردشگری کشور را درک کنند و حداقل برای بهبود وضع اقتصادی در کوتاه‌مدت هم که شده، درهای بسته گردشگری را با کلید طلایی خود باز کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.