|

داستان رییس‌جمهور «پوتین» در سنت‌پترزبورگ

2 نیمه «پوتین» در «سنت‌پترزبورگ»

رابرت فیسک ترجمه: سیاوش رزمند

سال‌های نه‌چندان دور، رییس‌جمهور روسیه یک دیدار دیروقت با نماینده ویژه‌اش داشت و از او خواست تا در اولین فرصت به ملاقات دیکتاتور عرب بشتابد تا به او هشدار شخصی رییس‌جمهور برای جلوگیری از حمله آمریکا را برساند که خودکامه عرب از قدرت داوطلبانه کناره‌گیری کند و اجازه برگزاری انتخابات دموکراتیک را بدهد. پیغام پنهانی رییس‌جمهور روسیه تضمین می‌کرد که او می‌تواند در کشور باقی بماند و مقام حزبی‌اش را حفظ کند. دیکتاتور قضیه همان «صدام» و تاریخ آن رویداد فوریه ۲۰۰۳ و پیغام‌رسان رییس‌جمهور «یوگنی پریماکوف» بود. و در آخر اینکه رییس‌جمهور داستان «ولادیمیر پوتین» بود. شاید این حکایت کوچک باید در پوشه کاری «باراک اوباما» در «سنت پترزبورگ» قرار بگیرد. پریماکوف کسی که سابق بر این ریاست سرویس امنیتی روسیه را عهده‌دار بوده، وزیر پیشین امور خارجه و نخست‌وزیر بوده است. مسوول تصمیمات پنهانی و ناراحت‌کننده پوتین از دید غربی‌ها در مسایل روس‌ها و عرب‌ها بوده است. اما این قضیه نکاتی برای رهبران عرب و غربی‌های متکبر درباره برخورد روسیه با مساله خاورمیانه در خود دارد. نامه به‌صورتی شکل گرفته بود که پریماکوف هشدار مستقیم و یکجانبه‌اش را به شخص صدام حسین و نه وزیر خارجه‌اش «طارق عزیز» برساند. پوتین می‌خواست تا این پیشنهاد آنگونه که رییس‌جمهور، خود گفته بود: «به دراماتیک‌ترین شکل ممکن»، به صدام داده شود. تا به صدام این شانس را بدهد تا از حمله آمریکا جلوگیری کند. دیکتاتور عراقی اما موجی از اتهامات را متوجه روسیه کرد که پیش از این نیز در سال ۱۹۹۰ به او این پیغام را داده بود که اگر نیروهایش را از کویت خارج کند آمریکا به عراق حمله نخواهد کرد. پریماکوف‌ رو به او (صدام) گفت بسیار انتظار کشیده است تا نظرش را درباره نامه بداند. صدام هیچ چیزی نگفت. او تنها به شانه پریماکوف زد و اتاق را ترک کرد. طارق عزیز پس از آن فراخوانده شد و با صدایی که صدام هم بتواند بشنود به بلندی گفت: «10 سال پس از این، ما شاهد خواهیم بود که رییس‌جمهور عزیز ما درست گفته است یا پریماکوف». خب، مشخص است که پاسخ به آن درخواست چه بوده است. هم‌اکنون نیز این احتمال را می‌دهم که ممکن است اوباما احتمالا علاقه‌مند است که پوتین وزیر امور خارجه کنونی‌اش «سرگئی لاوروف» را با پیغام مشابهی برای «بشار اسد» به دمشق بفرستد. در آخر اینکه دلیل پوتین برای اینکه به صدام بگوید که می‌تواند در مقام حزبی‌اش باقی بماند این بود که از تزلزل پس از سقوط رژیم در عراق جلوگیری کند. اما مشکل در سوریه اینجاست که تزلزل از سال ۲۰۱۱ شروع شده و از آن زمان تبدیل به یکی از کریه‌ترین جنگ‌های داخلی منطقه شده است. پوتین اما بدون نیمه عملگرایش نیست. با وجود تمام این مسایل او کسی است که پیشنهاد غنی‌سازی اورانیوم مورد نیاز برای کشورهایی که خواستار انرژی هسته‌ای هستند و خواهان تسلیحات هسته‌ای نیستند را در خاک یکی از قدرت‌های مورد تایید هسته‌ای می‌دهد. این یکی از پیشنهادهای پوتین در رابطه با مساله اتمی ایران است. پوتین اما نیمه دیگری هم دارد. در قاهره، بسیاری از سیاستمداران او را «الثعلب» به معنی روباه می‌خوانند و شما همیشه او را در میان برف نظاره می‌کنید با چشمانی نافذ و صورتی مستحکم. او هیچ شفقتی نسبت به سیاستمداران اسلامگرا که اعتمادی به آنها ندارد نشان نمی‌دهد. او در «چچن» یک دیکتاتور را با یکی به مراتب بی‌رحم‌تر جایگزین کرد و روس‌ها تعارفی در این نداشتند که «محمد نجیب‌الله» بی‌رحم کنترل افغانستان را پس از خروج نیروهای شوروی برعهده بگیرد. او در زمانی نه‌چندان دور پرسیده بود: «چرا غرب از شورشیان حمایت می‌کند، کسانی که دشمنانشان را می‌خورند؟» اشاره او به ویدیوی تکان‌دهنده‌ای بود که در آن یکی از مبارزان مسلمان در حال خوردن جگر یک سرباز اعدام شده سوری نشان داده می‌شد. پوتین هیچ‌گاه از استفاده خشونت بی‌حد خودداری نکرده است. ارتش او رفتار سبعانه‌ای را در چچن از خود نشان داد که تفاوتی اندک با برخورد صدام با شورشیان عراقی در ۱۹۹۱ و رژیم سوریه با شورشیان در جریان جنگ داخلی داشته است. مگر جز این بود که روس‌ها از گاز شیمیایی ساخت خود برای بازکردن راهشان در تئاتر مسکو استفاده کردند که توسط شورشیان چچنی اشغال شده بود؟ اگر رژیم سوریه مسبب استفاده از «گاز سارین» در ماه گذشته باشد و پوتین همچنان بگوید که نشانه‌ای برای این ادعا وجود ندارد، آیا این مساله‌ای است که رییس‌جمهور روسیه را نگران کند؟ عجیب است که شبکه‌های خبررسانی غربی مقهور این مساله شده‌اند که آیا اوباما می‌تواند در سنت‌پترزبورگ این فاصله و اختلافش با پوتین را پر کند؟ من به هیچ عنوان اعتقاد ندارم که پوتین تمایلی به پرکردن چنین فاصله‌ای داشته باشد. او می‌داند که خط قرمزها و گزینه‌های روی میز رییس‌جمهور آمریکا و تمام اصطلاحات اوبامایی که آمریکا را به سمت یک جنگ دیگر علیه اعراب می‌کشاند، کارت قدرتمندی را در اختیار او قرار خواهد داد. هنگامی که او از جنوب کرملین به بیرون نگاهی بیندازد، می‌تواند چچن را در دیدرس‌اش داشته باشد. تنها ۸۰۰ مایل آن‌سوتر نیز سوریه را می‌بیند؛ جایی که اسد به جنگ با شورشیانی مشغول است که چچنی‌ها نیز در میانشان دیده می‌شوند. او می‌تواند اشاره کند که اوباما برنامه‌ریزی می‌کند تا در کنار «القاعده» بجنگد؛ چیزی که کاملا درست است. ولی آیا او حاضر است پشت آمریکا در نبرد صلیبی اخیرش بایستد؟ من شک دارم، از آنجایی که او خودش کارشناس مبارزه با تروریسم است، احتمالا بگذارد عرق سرد بر پیشانی اوباما بنشیند. بدون‌شک او خواهد پرسید که آمریکا می‌خواهد به چه اهدافی در محدودیت ۶۰ روزه برسد و و چه رخ می‌دهد هنگامی که همه‌چیز تمام شود و اسد همچنان در دمشق باشد و گازهای شیمیایی بازهم مورد استفاده قرار گیرد؟ منبع:independent

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.