|

چرا ناتو نمی‌تواند در سوریه دخالت کند

ترجمه: مریم امیری

چرا ناتو نمی‌تواند در سوریه همچون لیبی دخالت نظامی کند؟ اولین دلیل این است که سوریه متحدانی دارد که لیبی نداشت: روسیه و چین که اقدام نظامی علیه سوریه را در سازمان ملل وتو می‌کنند. همچنین ایران و حزب‌الله روسیه و چین تاکید دارند که اصل حاکمیت سوریه باید تقویت شود. «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه گفته بود: تنها سوری‌ها می‌توانند درباره سوریه تصمیم بگیرند. روسیه می‌گوید حمله به سوریه سوءاستفاده از حقوق‌بشر و از دست‌دادن مشروعیت دولتی است که به‌عنوان دلایل دخالت نظامی مطرح می‌کنند. اما روسیه و چین خود کارنامه حقوق‌بشری قابل‌قبولی ندارند و مردمان این کشورها دلایل خوبی دارند تا مشروعیت دولت‌هایشان را در آینده زیر سوال ببرند. این دولت‌ها ترجیح می‌دهند اختلاف‌های داخلی را بدون دخالت خارجی‌ها حل و فصل کنند، بنابراین دفاعی که از دولت «بشار اسد» می‌کنند به نوعی دفاع از خودشان هم محسوب می‌شود. بشار اسد و پدرش «حافظ اسد» متحدان قدیمی روسیه هستند. بقایای آخرین پایگاه دریایی روسیه در دریای مدیترانه در شهر بندری «طرطوس» در سوریه واقع شده است. روسیه خیال ندارد قراردادهای سودآوری نظامی و زیرساختی‌اش را با سوریه به ارزش تقریبی 19‌میلیارد دلار از دست بدهد (آنگونه که حدود ‌میلیاردها دلار در نتیجه تحریم‌ها علیه ایران و لیبی باخت). دلیل دوم این است که درحالی که ناتو می‌تواند به راحتی اسد را سرنگون کند، عواقب غیرقابل پیش‌بینی چنین اقدامی را هم از نظر دور ندارد. به‌ویژه به خاطر دخالتی که در لیبی کرد و تلاش برای تحکیم نهادهای دموکراتیک تقریبا ناکام ماند، همچنین عراق و افغانستان که به واسطه فرقه‌گرایی بازسازی و ثبات سیاسی در آنها هنوز بسیار دور از دسترس به نظر می‌رسد. اگر ناتو در سوریه دخالت کند و به کمک شورشی‌ها دولت اسد را سرنگون کند، دولت‌های عضو ناتو برای بعد از آن هم باید چاره بیندیشند؛ دولت و نهادهای سیاسی باثباتی ایجاد کنند و کمک کنند جامعه مدنی پایداری پرورش یابد که در مقابل فرقه‌گرایی ایجادشده در جنگ داخلی بایستد. علاوه بر این دخالت ناتو ممکن است به چالش میان دولت‌های عضو و متحدان سوریه بینجامد که در نهایت تنش‌های غرب با ایران و حزب‌الله را تشدید کند. همچنین تلاش روسیه برای حل مناقشه سوریه به طریق سیاسی را بی‌نتیجه بگذارد. به‌ویژه حالا که رییس‌جمهور روسیه بی‌وقفه تلاش می‌کند تصویری منطقی و بااراده از روسیه در مجامع بین‌المللی ارایه کند. دخالت نظامی در سوریه به رهبری آمریکا، رابطه این کشور با روسیه را وخیم‌تر خواهد کرد و همه امیدها برای توافق مشترک در جهت کاهش سلاح‌های هسته‌ای را به باد خواهد داد. همچنین مذاکره درباره موشک‌های بالستیک را منتفی می‌کند و حمایت روسیه از آمریکا در مقابل سازمان‌های تروریستی بین‌المللی را پایان می‌بخشد. دلیل سوم این است که دخالت نظامی در سوریه خطر نفوذ بیشتر القاعده و سایر گروه‌های تروریستی مخالف آمریکا را که در سوریه با تجهیزات نظامی قابل‌قبول علیه اسد در قالب گروه‌هایی همچون «النصرت» می‌جنگند را افزایش خواهد داد. این احتمال وجود دارد که در فردای سقوط اسد کشورهای غربی از عهده کنترل آنها برنیایند. به همین دلیل خیلی مهم است که دولت جدید سوریه از حمایت گسترده مردمی برخوردار باشد زیرا به‌طور حتم جبهه النصرت و گروه‌های مشابه اختلافات فرقه‌ای را تحریک می‌کنند و تلاش خواهند کرد آتش جنگ داخلی را برافروخته نگه دارند. افغانستان مثال خیلی خوبی از خطر این وضعیت است: طالبان از حمایت عمومی قابل توجهی برخوردارند، در حالی‌که افکار عمومی «حامد کرزای» را دست‌نشانده غرب می‌داند. حمله کرزای به کشورهای غربی و متهم‌کردن آنها از یک‌سو و از سوی دیگر تلاش برای مذاکره با طالبان، برای ترمیم این طرز فکر است که البته به نظر می‌رسد دیگر فایده چندانی ندارد. اقدام دولت اوباما برای تجهیز مخالفان دولت اسد که سناتور «جان مک‌کین» و دیگران خیلی علنا به آن اذعان کردند، مرز باریکی با مداخله مستقیم نظامی دارد. اما این کار اشتباه هولناکی است. در عوض روسیه و ایالات متحده باید با هم تلاش کنند اسد را متقاعد کنند و با گروه‌های مختلف مخالف برای یافتن راه‌حلی سیاسی تلاش کنند. هرچند چنین چیزی ساده نیست به‌ویژه با حمایت بی‌چون و چرای روسیه از دولت اسد. ایجاد توازن میان منافع روسیه و آمریکا چیره‌دستی سیاسی بالایی لازم دارد. همچنین منابع بین‌المللی باید این اطمینان را به سوری‌ها بدهند که در هر صورت آینده سیاسی سوریه در دست خود سوری‌ها خواهد ماند. در کوتاه‌مدت باید نهادها و کنش‌های جامعه مدنی در قلمرو انقلاب و در راستای تحکیم دستاوردهای انقلاب ایجاد شود. نباید خودمان را گول بزنیم، این نهادها نمی‌توانند به سرعت شکل گیرند. با توجه به ائتلاف ملی نامجهز و بی‌سامان سوریه، دولت‌های خارجی باید غیرمستقیم از انقلاب حمایت یا به اصلاح ائتلاف کمک کنند. منبع: پالیسی میک

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.