فیلم 6تایی کجا رفت؟
کدام فیلم؟ همه، سالهاست از خود میپرسند که چرا هیچ فیلمی از بازی معروف دو تیم فوتبال پرسپولیس و استقلال در شهریور52 وجود ندارد؟ در این مقال به توضیحی کامل در این عرصه خواهیم پرداخت. 1- تلویزیون در سال 1352 -یعنی 39سال قبل - صاحب یک گروه پرتابل برای انعکاس تصاویر و اخبار ورزشی بود، البته گروه ورزش صاحب این تک گروه بود و گروههای دیگر مثل گروه اجتماعی، گروه سیاسی و ... قطعا در آن مقطع، صاحب دوربین و گروههای پرتابل بودند. به هر حال درست در همان مقطع که مسابقه پرسپولیس و تاج سابق در هفته ششم لیگ اول تختجمشید برگزار شد، مسابقات جهانی 1973 کشتی آزاد قهرمانی جهان به میزبانی کشورمان برگزار شد. تیمملی کشتی آزاد ما با مربیگری منصور مهدیزاده، کشتیگیرانی مثل علیاصغر اسلامی، ابراهیم جوادی، محسن فرحوشی، محمدرضا نوایی، کاظم غلامی، منصور برزگر، رضا خرمی، مسلم اسکندرفیلابی، رضا سوختهسرایی و ... را داشت. جالب است بدانید که برای برگزاری مسابقات کشتی آزاد قهرمانی جهان یک ورزشگاه در محوطه آزاد در خیابان حافظ ساخته شد. این ورزشگاه بعدا به «محمد نصیری» قهرمان وزنهبرداری واگذار شد و نامش نصیری شد. ورزشگاهی که بعد از
انقلاب به «شهید حیدرنیا» موسوم شد. برای استفاده درست از این ورزشگاه، آن را چمن مصنوعی کردند و در آن فوتبال آموزشی برگزار کردند. همان ورزشگاهی که از بالای پل خیابان حافظ در هنگام عبور یکطرفه از سمت شمال به جنوب خیابان در فاصله خیابان انقلاب و خیابان جمهوری دیده میشود. در آن مقطع، رفتن مردم و تماشاگران برای تماشای مسابقات جهانی به مجموعه آزادی و سالن آن، باتوجه به بعد مسافت و اینکه در آن مقاطع، معمولا مسابقات جهانی در سالنهای سرپوشیده انجام میشد در این ورزشگاه باز انجام شده و جالب بود که در هر مقطع از برگزاری مسابقات بین پنجتاهشتهزار تماشاگر، مسابقات را میدیدند. به هر حال در آن مسابقات، نفراتی مثل محسن فرحوشی در 57کیلوگرم، ابراهیم جوادپور معروف به «جوادی» در 52کیلوگرم و منصور برزگر در 74کیلوگرم به عنوان قهرمانی رسیدند. محمدرضا نوایی هم در 62کیلوگرم به عنوان سوم و مدال برنز رسید. اگر مسابقات در پنجوزن اول برگزار میشد، ایران با دو مدال طلا، یک مدال برنز و یک عنوان پنجم، قهرمان جهان میشد چراکه در پنجوزن دوم یعنی سنگینوزنها، ایران تنها یک مدال طلا گرفت. به هر حال روز 16شهریور 52 که مسابقات جهانی
1973 در تهران برگزار میشد، روز دوم مسابقات را سپری میکردیم و مشخص شده بود که سه ورزشکار ما به فینال رقابتها خواهند رسید. 2- شایعه معدومکردن فیلم توسط پرویز خسروانی مدیرعامل باشگاه بازنده یعنی تاج سابق آنچنان که گفتیم تنها یک شایعه بوده و بس. همانطور که در اول عنوان هم آن را مرور کردیم، پرویز خسروانی در آن سال از لحاظ سیاسی صاحب آنچنان قدرتی نبود که با قدرت و زورش بتواند فیلم مسابقه را گرفته و معدوم کند. خسروانی از سالهای 47 تا 51 رییس سازمان تربیتبدنی بود اما بازرسی شاهنشاهی و ساواک ابتدا خبر از بهاییبودن او و دوم شرکت او در سرمایهگذاریهای بزرگ قمار با اشخاصی مثل گلسرخی، آهنچیان و حاجبی و ...را داده بودند.همین مساله باعث شد که خسروانی با درجه سپهبدی در سال 51 بازنشسته و بیکار شود، البته همین مساله یعنی بیمسوولیتبودن یا به عبارتی مسوولیتنداشتن در امور سیاسی، اجتماعی و ورزش جان او را نجات داد و او قبل از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی جانش را برداشت و به انگلستان رفت وگرنه توسط دادگاه انقلاب محکوم و اعدام میشد. البته او از ساختن فیلم توسط شاپور قریب هم اطلاعی نداشت وگرنه آن فیلمها را از سازنده
میگرفت. فیلم «ممل آمریکایی» به شیوهای که ملاحظه خواهید کرد توسط «ساموئل خاچکیان» معدوم شد. بنابراین اصلا فیلمبرداری و تصویربرداری در کار نبوده و حتی اگر هم بوده،چنان قدرتی برای معدومکردن این شواهد ماندگار موجود نبوده است. 3- درست در همان روز 16شهریور سال 52، مرحوم شاپور قریب که اتفاقا در همین ماههای گذشته به رحمت خدا رفت، در حال ساخت فیلمی به نام «ممل آمریکایی» با شرکت «بهروز وثوقی، مرحوم آرمان، اصغر سمسارزاده، مرحوم پروین سلیمانی، مرحوم حمیده خیرآبادی، فائقه آتشین، مرحوم جهانگیر فروهر» و ... بود. در صحنه مورد اشاره ما ابتدا قرار بود تصاویری از مسابقه فوتبال روز 16شهریور 52 توسط تدوینگر در فیلم سینمایی گنجانده شود و سپس پرسوناژ «ممل» به پارکینگ استادیوم آزادی رفته و قالپاقهای اتومبیلها را خارج کرده و با یک وانت، آنها را از ورزشگاه خارج کند. کاری نداریم که آنقدرها هم هرکیهرکی نبود که یک نفر به دوهزار اتومبیل دستبرد بزند و به راحتی از محوطه ورزشگاه خارج شود. بعد از تدوین فیلم توسط مرحوم «خاچکیان» که تدوینگر آن فیلم تاریخی بود، در تماشای فیلم میبینیم که صحنههایی از بازیهای جام ملتهای 1968
آسیا در بهار سال 47 شمسی پخش میشود. اصولا دلایل ما برای اثبات مساله این است: 1- پرسپولیس و تاج با دو رنگ قرمز و آبی به مصاف هم میرفتند. حتی در گیرندههای سیاه و سفید هم مشخص بود که حریف در آن بازی سفید پوشیده بود. 2- محل بازی در نمایش فیلم ورزشگاه شهید شیرودی بود اما بازی معروف ششتاییها در ورزشگاه آزادی با حضور حداقل 50هزار تماشاگر برگزار میشد. 3- بازی دیروقت برگزار شد و گلهایی که با ضربه سر در نیمه مشهود بود، زیر نور مصنوعی به ثمر رسید نه نور آفتاب.
---
به هر حال صحنههای بازی ایران - تایوان در جام ملتهای 1968 را با یکدیگر مرور میکنیم، چرا؟ پاسخ این است؛ ساموئل خاچکیان وقتی میبیند فیلم بازی ظاهرا فاسد شده و زمینه زرد یا قرمز دارد آنها را قیچی کرده و بازیهای گذشته ملی را در آن میگنجاند. با آن همه دقت، خاچکیان بزرگ فراموش کرد که فیلم را در پارکینگ استادیوم آزادی گرفته و از بازی برگزارشده در استادیوم شهید شیرودی (امجدیه سابق) در فیلم بهره برده است.راستی فیلمهای قیچیشده کجاست؟ در زمان حیات مرحوم قریب سعی زیادی شد که از وجود او در یافتن این سند تاریخی بهرهبرداری شود، اما قریب به هر دلیل یا به علت ناتوانی در یافتن فیلمها یا به علت بیحوصلگی در جستوجو و یا براساس واقعیت اعلام کرد که وقتی خاچکیان چنین میبیند، راشهای سیاه و سفید را به سطل آشغال میاندازد و یک بخش از اسناد تاریخی که اگر میماند امروز ارزش معنوی و مالی فوقالعادهای داشت را به گورستان تاریخ میسپرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.