|

پیمان‌های دسته‌جمعی نیاز روزنامه‌نگاری ایران

مسعود هوشمندرضوی . عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران

تغییر در خط‌مشی و سیاست‌های کلی یک نشریه که معمولا در پی تغییرات مدیریتی در آن روی می‌دهد و به‌تبع آن اخراج یا فراهم‌آوردن زمینه استعفا یا ترک کار نیروهای حرفه‌ای و بعضا قدیمی‌تر نشریه که یا خودشان موافق مشی و سیاست جدید نیستند یا مدیریت جدید، تمایلی به همکاری با آنان ندارد، از جمله مرسوم‌ترین نوع شکایاتی است که همواره از سوی روزنامه‌نگاران و شاغلان مطبوعات به‌خصوص کسانی که در نشریات وابسته به دولت کار می‌کنند، مطرح می‌شود. به‌عنوان کسی که از پایه‌گذاران کمیته حل اختلاف انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران بوده‌ام و پرونده‌های بیشماری را در حوزه روابط کارگری و کارفرمایی پیگیری کرده‌ام، به جرات می‌گویم که پس از توقیف مطبوعات و پدیده «جوانمرگی» روزنامه‌ها، «تغییرات مستمر مدیریتی» در نشریات، دومین دلیل بیکاری ارادی و غیرارادی قاطبه کارکنان شاغل در بخش‌های مختلف مطبوعات محسوب می‌شود. آنچه در این بین جالب‌توجه به‌نظر می‌رسد، الگوی رفتاری واحدی است که از سوی مدیران مطبوعات در قبال پالایش کارکنانشان اتخاذ می‌شود. این الگوی پالایشی که به دو شکل «آشکار» و «پنهان» مورد استفاده قرار می‌گیرد، هیچ‌گونه ارتباطی به گرایش سیاسی و فکری مدیران مذکور ندارد و صرفا شدت و ضعف اقدامات اجرایی و استفاده بیشتر یا کمتر از یکی از دو الگو، می‌تواند تابع این دسته از گرایش‌ها باشد. همچنین دولتی یا غیردولتی بودن نشریه نیز می‌تواند بر شدت و ضعف اقدامات پالایشی، در مطبوعات تاثیر‌گذار باشد. در این بین و از حیث انتخاب نوع و محل کار، اما تفاوت چندانی بین روزنامه‌نگاران و کارکنان مطبوعات وجود ندارد و پس از هرگونه تغییر مدیریتی، به‌غیر از عده‌ای معدود، سرنوشت دیگر روزنامه‌نگاران به دست مدیران جدید با رویکردهایی متفاوت با قبلی‌ها، رقم می‌خورد. این موضوع یکی از مصادیق بارز «ناامنی‌شغلی» در مطبوعات است که امکان هرگونه نگاه حرفه‌ای و درازمدت را به حرفه روزنامه‌نگاری سخت و بعضا ناممکن می‌سازد. در این بین، استدلال صاحبان جراید شنیدنی است. در یکی از جلسات حل اختلاف انجمن صنفی، از یکی از صاحبان جراید که یک روزنامه‌نگار پیشکسوت را به دلیل نوع نگاه وی، کنار گذاشته بود، علت را جویا شدیم. وی در پاسخ گفت: « اگر کسی می‌خواهد چیزی را برخلاف نظر و خط‌مشی ما بنویسد می‌تواند برود و با سرمایه خودش روزنامه‌ای تاسیس کند و هر چه می‌خواهد بنویسد.» برخی کارشناسان و فعالان مطبوعاتی معتقدند، به دلیل نبود احزاب واقعی و قدرتمند، روزنامه‌ها جایگزین احزاب شده‌اند و بار آنها را بر دوش می‌کشند و بنابراین تا زمانی که مطبوعات جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده‌اند، پالایش نیروهای شاغل در مطبوعات به دلیل تغییرات مدیریتی اجتناب‌ناپذیر است. جدا از درستی یا نادرستی استدلال‌هایی که در این‌باره ارایه می‌شود و تاثیری که این جابه‌جایی‌ها و تغییرات بر محتوا و کیفیت مطالب روزنامه‌ها می‌گذارد و پرداختن به آنها از حوصله این یادداشت خارج است، باید گفت راهکار «کاهش» تبعات اینگونه تصمیمات را باید در درون صنف جست‌وجو کرد نه افراد و سازمان‌های برون‌صنفی، ضمن آنکه ظاهرا باید بپذیریم که حداقل در کوتاه‌مدت، امکان رفع کامل مشکلات روزنامه‌نگاران وجود ندارد. وجود انجمن‌ها و تشکل‌های حرفه‌ای قدرتمند در مطبوعات و همکاری مسوولانه اعضا با آنها و تعامل مستمر نمایندگان این تشکل‌ها با کارفرمایان و مدیران مطبوعات می‌تواند بستر مناسبی را برای همکاری‌های درازمدت و باثبات فراهم کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.