|

«عمل‌گرایی» ایرانی و ادامه گفت‌وگوهای هسته‌ای

لئون مانگاساریان . فرنگیس بیات

تحلیلگران معتقدند علاقه‌مندی ایران به داشتن روابط بهتر با غرب حتی اگر آمریکا و متحدانش به متحد ایران یعنی سوریه حمله کنند، مانع از ادامه گفت‌وگوهای هسته‌ای نخواهد شد.حملات پیشنهادی به سوریه که به‌شدت مورد مخالفت رهبران ایران قرار گرفته است، ممکن است این گفت‌وگو‌ها را به تعویق بیندازد اما آن را از خط خارج نخواهد کرد. آمریکا پیشتر هشدار داده بود که برای حمله به ایران آماده است. در این میان«حسن روحانی» برای کاهش فشارهای اقتصادی نیازمند کاهش تنش‌ها با غرب است. «فولکر پرتس» رییس موسسه آلمانی روابط بین‌المللی و امنیتی با مشاوره به دولت «آنگلا مرکل» معتقد است که رییس‌جمهوری جدید ایران احتمالا بر تندروهای مخالف ازسرگیری رابطه با غرب پیروز خواهد شد.
تیم جدید
ایران پنج دوره مذاکره را با آمریکا و دیگر قدرت‌ها در 12ماه گذشته بدون هیچ تفاوتی در نتیجه پیش برده است. روحانی با انتصاب تیم جدید درصدد عبور از دشواری‌های مذاکره با 1+5 و حل بحران هسته‌ای است. رهبران ایران همواره ساخت بمب اتمی را نفی و محکوم کرده‌اند. در این میان ایران به توسعه صنایع اتمی خود مشغول بوده است و در عین حال در مذاکرات هم شرکت می‌کرده است. سازمان بین‌المللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده است ایران فعالیت‌هایش را تقویت کرده و تجهیزاتی با فناوری‌های بالاتر در اختیار گرفته است در حالی که فرآیند غنی‌سازی از ماه می ‌روند کندی داشته ‌است. رهبرعالی نظام که تصمیم‌گیر نهایی مسایل حیاتی دولت مثل برنامه هسته‌ای است از رویکرد احتیاط‌آمیز و سنجیده روحانی در قبال غرب حمایت کرد. رهبر عالی نظام هرگونه مداخله در سوریه را رد کرد و آن را فاجعه‌بار خواند.
اظهارات قاطع
در پی اوج‌گیری بحران سوریه قیمت نفت برنت بیش از پنج‌درصد افزایش داشته است. اگر چنین حمله احتمالی‌ای به‌وقوع بپیوندد، اختلاف‌نظر میان روحانی و عناصر تندرو بالا خواهد گرفت. «محجوی زویری» استاد سیاست‌های خاورمیانه در دانشگاه قطر در دوحه معتقد است که واکنش ایران به حمله به سوریه چیزی بیش از اظهارات قاطعانه نخواهد بود. ایران هم دغدغه‌های خود را دارد و درصدد کاهش تاثیر تحریم‌هاست و می‌خواهد نظام مالیه‌اش با نظام بین‌الملل پیوند بخورد. در مورد پرونده هسته‌ای «احتمالا مذاکرات را به تعویق می‌اندازند اما مطمئن نیستم آنها مذاکرات را متوقف کنند.»
تغییر رژیم نه
آمریکا و متحدان احتمالی‌اش گفتند در سوریه به‌دنبال تغییر رژیم نیستند و این حملات بیشتر به‌دنبال تنبیه رژیم اسد هستند. گروه‌های شورشی که بیش از دوسال به‌دنبال سرنگونی رژیم اسد بودند به‌شدت مورد حمایت آمریکا، اروپا و متحدان عرب بوده‌اند. «دیوید هارتول» تحلیلگر موسسه خاورمیانه معتقد است، حدود مداخله غربی‌ها در سوریه احتمالا مشخص خواهد کرد که ایران تا چه میزان می‌تواند حمایت خود را از گفت‌وگو‌ها متوجه اسد کند. حملات احتمالا محدود یک روز نخواهد بود به‌رغم اینکه آمریکا و متحدانش همچنان درحال مشخص کردن اهداف و چشم‌انداز حمله هستند. یک مقام رسمی آمریکایی از شرایط نامشخص برای طرح‌ریزی این جنگ سخن می‌گوید.
توفان قابل دفاع
یک «اقدام منصفانه محدود و دارای شکلی تنبیهی» عملا تلاش برای براندازی اسد را متوقف می‌کند: این حمله می‌تواند توفان قابل دفاعی برای ایرانی‌ها و نوعی تنفس باشد. «هارتول» معتقد است که ایرانی‌ها می‌توانند بر این بحران سوار شوند و در شش‌ماه به مذاکرات برمی‌گردند.» از «هارتول» پرسیده شد آیا حمله به سوریه ممکن است به سیاستمداران ایرانی نوعی فضای اطمینان‌بخش بدهد؟ پاسخ او این است که، «احتمالا ایرانی‌ها روی آن قبلا محاسبه کرده‌اند.» زرادخانه هسته‌ای پاکستان و اسراییل تهدیدی برای ایران هستند، تا زمانی که این دغدغه‌ها مطرح است، سوال اصلی این است که غرب چگونه به این دغدغه با اعطای امتیازاتی پاسخ دهد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.