|

تهران شهر بی‌دفاع

حسین درودیان . متخصص مدیریت شهری

شهر تهران به‌عنوان مهم‌ترین شهر جهان تشیع موردتوجه تمامی مسلمانان جهان قرار دارد. به همین دلیل پیشرفت این شهر باعث عزت و افتخار کشور به حساب آمده و آسیب‌پذیری آن نیز موجب آسیب‌های غیرقابل بازگشت می‌شود. حدود 25‌درصد جمعیت و 40‌درصد سرمایه‌های مالی کشور به‌طور مستقیم و غیرمستقیم به تهران وابسته است درحالی‌که تنها دو‌درصد خاک کشور را تشکیل می‌دهد. آمار بالا به‌قدری گویاست که حتی دانشجویان رشته‌های مدیریت استراتژیک نیز با بررسی آن به این نتیجه می‌رسند که گسترش بی‌رویه و بدون برنامه تهران، چه در سطح و چه در ارتفاع جفای آشکار به میهن و مردم به حساب می‌آید. وقتی عمده سرمایه‌های یک کشور در یک منطقه کوچک جمع می‌شود مسوولان شهری شرایطی را فراهم می‌کنند تا این سرمایه‌ها به‌راحتی مورد تهدید‌های طبیعی و بیرونی قرار گیرد؛ به‌جز حسرت و افسوس به چه نتیجه‌ای می‌توان دست یافت. به همین دلیل در ادامه به پاره‌ای از این بی‌توجهی‌ها اشاره می‌شود: 1- نابودی حریم شهر به‌ازای هر یک هکتار فضای شهری باید 50هکتار فضای پشتیبان شهری در نظر گرفت که علاوه بر ریه تنفسی شهر به‌هنگام وقوع بلایای طبیعی بتواند کمک‌رسانی به مناطق آسیب‌دیده را تسریع کند. این حریم علاوه بر جلوگیری از گسترش بی‌رویه شهر به‌عنوان یک دژ مستحکم در مقابل تخریب اکولوژیکی نیز عمل می‌کند. متاسفانه این حریم خرج بلندپروازی‌ها در یکسری از پروژه‌ها شد. 2- آسیب‌پذیر کردن شهر در مقابل حوادث طبیعی نحوه ساخت‌وساز شهری و فروش تراکم بی‌رویه حتی روی گسل‌ها، عدم توجه اصولی به ساخت‌وساز در بافت فرسوده، تهران را در شرایطی قرار داده که خدای نخواسته درصورت وقوع یک زلزله شدید آمار خسارات و تلفات پس از زلزله چندین برابر زیان‌های ناشی از خود زلزله خواهد بود. توضیح بیشتر درخصوص گستردگی و تبعات زلزله احتمالی در تهران را برعهده متخصصان امر می‌گذاریم. نتیجه کوچکی از این بی‌تدبیری‌ها و قراردادن شهر در آماج بلایای طبیعی، سرازیرشدن سیل به مسیر مترو تهران و ایجاد خسارات بی‌شمار بود. 3- حمله مستقیم به هویت شهری تهران شهر چناران، شهری با آب‌وهوای چهارفصل و بی‌بدیل، شهری با فرهنگ شاخص، مهد شکل‌گیری مطالبات اجتماعی و خاستگاه مجلس و نهادهای مدنی در یک قرن گذشته بوده است که در طول دهه‌های اخیر شهرداری‌ها هر یک به حد کفایت این هویت را آماج ساخت‌وساز بی‌رویه قرار داده‌اند. اما در هشت‌سال اخیر با شقه‌شقه‌کردن شهر، بزرگراه‌سازی بی‌برنامه و ایجاد فضاهای بی‌روح شهری ارتباطات ارگانیک شهر را نابود کرده و خاطرات زیبای مردم را با برهم زدن بافت و هویت شهری از بین برده‌اند. چه‌بسا با این هزینه‌های هنگفت بی‌برنامه می‌توانست مترو تهران را کامل و معضل ترافیک را حل کرده و مرهمی هم بر زخم کهنه آلودگی شهر بود. 4- پیش‌فروش شهر به‌نفع پروژه‌های نمایشی آیا ساخت تونل‌های چندصدمیلیاردی از جیب مردم صحیح است؟ برهم زدن آرامش بصری در پهنه گسترده‌ای از شمال تهران با پل طبقاتی صدر توجیه‌پذیر است؟ آیا فروش تکه‌تکه‌های شهر و هزینه آن برای پروژه‌های پل‌سازی و تونل‌سازی توجیه فنی و زیست‌محیطی واقعی دارد؟ از طرفی شهر را می‌فروشند و با واگذاری تراکم اجازه می‌دهند جمعیت به شکل بی‌رویه به شهر وارد شوند. بعد برای رفع نیاز این جمعیت سرریزشده به تهران که با دست خود به‌طور غیرمستقیم آنها را دعوت کرده‌اند؛ پل و تونل و بزرگراه می‌سازند و بعد دوباره برای جبران هزینه‌های اضافی تراکم می‌فروشند و این دور باطل همچنان ادامه دارد. سخن آخر اینکه نگهداری شهر و مدیریت شهری بیش از هر چیز به عشق و علاقه و احترام به مردم نیاز دارد. شهر خانه و مأوای آرامش مردم و شهرداری و امکانات آن ابزار خدمت‌رسانی به شهروند است، نه پستگاه رقابت‌های سیاسی. متاسفانه تبلیغات وسیع رسانه‌ای مانع رسیدن سخنان کارشناسی به گوش مردم می‌شود. آنچه در بالا ذکر شد دل‌نوشته‌هایی بود از بدنه کارشناسی این شهر که زنگ خطرهای جدی را برای شهر به‌صدا درآورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.