|

مذاكره تلفني «روحاني» و «پوتين»، رايزني ظريف با ۱۰وزير خارجه

دیپلماسی فعال ایران علیه حمله به سوریه

منطقه آبستن حادثه است؛ حادثه‌ای که می‌تواند هزینه‌های گزافی به‌بار بیاورد. ایران خواه‌ناخواه درگیر این حادثه است، زبانه‌های جنگ بالا گرفته و ایران در کنار سوریه، روسیه و چین در این سوی خط قرار گرفته ‌است و آن ‌سوی خط، آمریکا و متحدانش. دولت جدید ایران زیر سایه یک بحران بزرگ منطقه‌ای سومین هفته کاری خود را آغاز می‌کند. خبر حمله آمریکا به سوریه، نگرانی‌های ایران را افزایش داده است.
مخالفت روحانی و پوتین با حمله به سوریه
رییس‌جمهوری و وزیر خارجه در هفته گذشته بارها از اتفاقات پیش‌آمده در سوریه ابراز نگرانی کرده‌اند. حسن روحانی چهارشنبه‌شب، با همتای روس خود که موضع مشابهی با ایران بر سر حوادث سوریه دارد، تلفنی گفت‌وگو کرد و دو رییس‌جمهوری بر تلاش برای ممانعت از حمله نظامی به سوریه تاکید کردند. روحانی از گسترش رایزنی‌ها و همکاری‌های دو کشور در زمینه‌های مختلف به‌ویژه در مورد مساله سوریه استقبال کرد و مواضع روسیه در قبال بحران سوریه را در راستای کمک به استقرار آرامش در خاورمیانه دانست. «پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری» به نقل از رییس‌جمهوری در این گفت‌وگو اعلام کرد که «استفاده از سلاح شیمیایی از نظر جمهوری اسلامی ایران در هر کجا و توسط هرکس قویا محکوم است.» او افزود: اگر پیش از آنکه ماهیت موضوعی روشن شود، درباره آن قضاوت و داوری زودهنگام صورت گیرد، این می‌تواند خطرناک باشد. روحانی اخبار مربوط به اقدام نظامی احتمالی کشورهای غربی علیه سوریه را موجب نگرانی دانست و تصریح کرد: سوریه موقعیتی حساس و استراتژیک دارد که هرگونه تجاوز نظامی به آن موجب بی‌ثباتی در کل منطقه خاورمیانه خواهد شد. رییس‌جمهوری با تاکید بر اینکه باید تلاش کرد تا مانع از حمله نظامی به سوریه شد، گفت: بی‌تردید حمله نظامی به سوریه همه دستاوردهایی را که کشورهای صلح‌دوست به‌دنبال تحقق آن بوده‌اند، به خطر خواهد انداخت. معتقدم از آنجا که دولت سوریه پیروزی‌هایی را در درگیری‌ها به دست ‌آورده کشورهای غربی رخدادهای اخیر را بهانه قرار دادند تا شرایطی ایجاد کنند که این دولت در مذاکرات آینده از موضعی ضعیف برخوردار باشد. روحانی در تماس تلفنی با پوتین به «هزینه گزاف اقدام نظامی برای منطقه» اشاره کرد و گفت: «لازم است همه تلاش‌ها برای ممانعت از وقوع آن انجام شود و جمهوری اسلامی ایران در این راستا آمادگی همکاری گسترده با دولت روسیه را دارد.»ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه نیز در این گفت‌وگوی تلفنی با بیان اینکه امروز مسایل بین‌المللی بسیار پیچیده شده است، گفت: «روسیه نیز همچون ایران استفاده از سلاح‌های کشتارجمعی به‌خصوص تسلیحات شیمیایی را از سوی هرکس و در هر کجا غیرقابل‌قبول می‌داند، اما متاسفانه تلاش‌های پیشین درخصوص جلب‌توجه جامعه بین‌الملل درباره اینکه سلاح‌های شیمیایی توسط چه کسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، مورد بی‌توجهی قرار گرفت.»او با تاکید بر اینکه درخصوص امکان استفاده از سلاح شیمیایی توسط دولت سوریه تاکنون هیچ مدرک و سندی ارایه نشده است، ادامه داد: «روسیه به هیچ‌وجه باور ندارد که نیروهای دولتی سوریه از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرده باشند چراکه اساسا به آن احتیاج ندارند در حالی که نیروهای دولتی در سوریه در حال پیشرفت بوده و برتری قابل‌توجهی دارند.»ولادیمیر پوتین با مشابه توصیف کردن مواضع ایران و روسیه درباره مسایل سوریه اظهار کرد: اگر شرکای آمریکایی ما چنان که ادعا می‌کنند، اطلاعاتی دارند که اثبات می‌کند دولت سوریه از سلاح شیمیایی استفاده کرده است، باید این اطلاعات را در اختیار بازرسان سازمان ملل در این کشور قرار دهند. ولادیمیر پوتین گفت: روسیه با تمام طرف‌هایی که به نحوی درگیر مساله سوریه هستند، به‌خصوص ایران در ارتباط است چراکه سابقه همکاری‌های مثبتی در مسایل منطقه‌ای با ایران داشته است و پیشنهاد می‌کنم روابط دو کشور بیش از پیش تقویت شود.
گفت‌وگوی تلفنی ظریف با اخضر ابراهیمی
دولت ایران برای پیشگیری از وقوع جنگ در سوریه، مذاکرات زیادی صورت داده‌‌اند. «محمدجواد ظریف» عصر چهارشنبه با 10نفر از همتایان خود، تلفنی گفت‌وگو کرد و ضمن محکوم‌کردن استفاده از سلاح شیمیایی توسط هرکس، گفت: «هیچ کشوری مانند جمهوری اسلامی ایران قربانی استفاده از این نوع سلاح‌ها نبوده و از این جهت ما استفاده از سلاح شیمیایی از جانب هرکس که باشد را محکوم می‌دانیم و خواستار آن هستیم که بازرسان سازمان ملل بدون هیچ پیش‌داوری نسبت به عامل این اقدام دردناک، تحقیقات جامعی به عمل بیاورند.»ظریف در این گفت‌وگوها با وزرای امور خارجه اردن، کویت، ایتالیا، سوییس، بلژیک، اسپانیا، یونان، فرانسه، جمهوری آذربایجان و الجزایر به‌صورت تلفنی صحبت کرد. او همچنین روز پنجشنبه، در تماس تلفنی با «اخضر ابراهیمی» نماینده دبیرکل سازمان‌ملل متحد درباره امور سوریه و تحولات اخیر در قبال این کشور رایزنی کرد. او در این تماس هرگونه استفاده از سلاح شیمیایی را محکوم کرد و نگرانی جمهوری اسلامی ایران نسبت به هرگونه ماجراجویی جدید در منطقه اعلام و نسبت به تبعات وخیم آن هشدار داد. وزیر امورخارجه روز گذشته در گفت‌وگو با «مهر» گفت: تمام تلاش دیپلماتیک در روزهای اخیر این است که مانع جنگ در سوریه شویم زیرا زمانی که جنگ در منطقه دربگیرد شرایط برای همه، بسیار خطرناک خواهد شد. ظریف تاکید کرد: در صحبت‌هایی که با وزرای امور خارجه داشتم تقریبا همه آنها اتفاق‌نظر داشتند که باید کاری انجام شود که از شدیدترشدن درگیری در سوریه جلوگیری شود و به سمت مذاکره پیش رود، البته متاسفانه بعضی‌ها دیدگاه‌هایی در مورد ضرورت پاسخ‌دادن به آنچه ادعا می‌کنند استفاده از سلاح شیمیایی توسط دولت سوریه بوده است، دارند که ما به آنها تذکر دادیم که اول باید واقعیات مشخص و همه اسناد و شواهد دیده شود.
خبری که تکذیب شد
در همین حال، روزهای گذشته در خبری مطرح شد که موضوع حمله نظامی به سوریه توسط جفری فلتمن، معاون سیاسی دبیرکل سازمان‌ملل که هفته گذشته به تهران آمده بود، به مقامات ایرانی اطلاع داده شده است. خبری که توسط حسین امیرعبداللهیان، معاون وزیر امور خارجه تکذیب شد؛ «در سفر اخیر آقای فلتمن به تهران درباره تحولات منطقه و به‌ویژه راهکار سیاسی در قبال سوریه و نشست ژنو 2 و همچنین حمایت تهران از ابتکارات سیاسی سازمان‌ملل گفت‌وگو شد.»
گفت‌وگوهای دفاعی
در همین حال مقامات دفاعی کشورمان نیز در مورد حمله به سوریه هشدار دادند.
وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در تماس تلفنی با همتای سوری خود تاکید کرد: بازنده اصلی هر جنگی در منطقه، آغاز‌کننده آن خواهد بود. به گزارش ایسنا، «حسین دهقان» در گفت‌وگو با «سپهبد فهد فریج» وزیر دفاع جمهوری عربی سوریه گفت: جمهوری اسلامی ایران با دقت و حساسیت تحولات امنیتی منطقه و بحران جاری در کشور دوست و برادر سوریه را تحت‌نظر دارد.
جنگ به ‌بهای نابودی اسراییل
فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در همین زمینه گفت: «صهیونیست‌ها باید بدانند که حمله نظامی آمریکا به سوریه نه‌تنها به نجات این رژیم جعلی از چنگ مقاومت منجر نخواهد شد، بلکه حمله به سوریه به‌معنای نابودی قریب‌الوقوع اسراییل خواهد بود.»سردار «محمدعلی جعفری» به «تسنیم» گفت: دولت آمریکا و برخی متحدانش طی سال‌های اخیر از طریق حمایت‌های همه‌جانبه و مجهزکردن تروریست‌ها به انواع و اقسام سلاح‌ها به‌دنبال ضربه‌زدن به خط مقاومت در منطقه بودند و هم‌اکنون به نظر می‌رسد پس از شکست مفتضحانه سناریو جنگ نیابتی از سوی تروریست‌ها از ملت مقاوم سوریه، به تهدید نظامی مستقیم روی آوردند. فرمانده کل سپاه پاسداران با اشاره به اینکه به‌نظر می‌رسد دولت آمریکا بار دیگر تحت‌تاثیر لابی صهیونیست‌ها تهدید به حمله نظامی کرده است، گفت: صهیونیست‌ها باید بدانند که حمله نظامی آمریکا به سوریه نه‌تنها به نجات این رژیم جعلی از چنگ مقاومت منجر نخواهد شد بلکه حمله به سوریه به‌معنای نابودی قریب‌الوقوع اسراییل خواهد بود. -----------------------
دغدغه‌های ظریف در مورد سوریه
محمدجواد ظریف روز گذشته در پست جدید در صفحه فیس‌بوکش «دغدغه‌های» خود را در مورد وضعیت سوریه با دوستانش به اشتراک گذاشت. او این سوال را مطرح کرده که «آیا در جهان کنونی می‌توان اهداف انسان‌دوستانه یا حتی اهداف سیاسی را از طریق جنگ و عملیات نظامی به پیش برد؟»
- استفاده از سلاح شیمیایی بدون توجه به عاملان آن یک جنایت است و باید محکوم شود. این موضع قطعی و بدون ابهام... ایران است. اما آیا دیگران که زیاد هم سروصدا می‌کنند، زمانی که غیرنظامیان سردشت و حلبچه هدف بودند و جنایتکار هم مشخص بود، همین موضع را داشتند؟ پس باید با دیده تردید به اهداف‌شان نگاه کرد. به‌ویژه آنکه این‌بار با توجه به شرایط میدانی و اسناد موجود، احتمال ارتکاب این جنایت توسط گروه‌های افراطی بسیار بالاتر است.
- کشتار و سرکوب و خشونت و افراط، جنایاتی نابخشودنی است و همه باید طرف‌های درگیر را وادار کنند که هرچه سریع‌تر از طریق مذاکره این وضعیت اسفبار را پایان دهند. اما آیا تهدید به حمله نظامی راه‌حل است یا مبنای مشکل؟
- آیا آنطور که آمریکایی‌ها می‌گویند واقعا «همه انتخاب‌ها روی میز است؟» یعنی هر کشوری که زور دارد این انتخاب را دارد که تهدید به حمله نظامی کند؟ یا اینکه استفاده و تهدید به استفاده از زور، خلاف مبانی و اساس حقوق بین‌الملل جدید است؟
- آیا می‌توان برای مقابله با یک عمل خلاف حقوق بین‌الملل یا حتی یک جنایت، یک قاعده آمره حقوق بین‌الملل (ممنوعیت توسل به زور) را نقض کرد؟
- آیا می‌دانید که در صد سال اخیر، اکثریت قریب به‌اتفاق (نزدیک 85‌درصد) کشورهایی که جنگ‌ها را (با توهم برتری نظامی و امید پیروزی) شروع کرده‌اند یا نابود شده‌اند یا لااقل نتوانسته‌اند به اهداف خود برسند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.