|

وصول‌گرایی و فصول‌گرایی

جعفر رحمان‌زاده . استاندار زنجان در دولت اصلاحات

ریاست‌ محترم جمهور در معارفه وزیر کشور نکاتی را متذکر شدند که علاوه بر اینکه متضمن برخی از مسایل اساسی بود، در سطوح نخبگان و تحلیلگران و منتقدان سیاسی هم بازتاب متفاوت داشت. گفتن ندارد، فقدان حضور فعال و نقش‌آفرینی احزاب در سپهر سیاست ایران هم معلول کم‌تحرکی و بی‌تجربگی فعالان مدنی در تاسیس و شکل‌دادن احزاب قوی و کارآمد و هم کم‌اعتنایی نظام سیاسی به ضرورت حضور و فعالیت آنان بوده است. برآیند این رفتار وضعیتی است که امروز دومین مقام رسمی کشور آن را در سطح مغازه‌ای تقلیل‌یافته می‌داند که صرفا در ایام انتخابات کرکره‌اش بالا و پایین کشیده و یا چراغش روشن و خاموش می‌شود. البته به باور راقم این سطور، برخلاف برخی از داوری‌ها و سوءبرداشت‌ها، سخنان جناب آقای دکتر روحانی هیچ‌گونه تعریضی به «احزاب» را در بر نداشت بلکه اعلام تاسف موکد ایشان حاکی از نگرش مثبت ایشان به اصل «تحزب» بود. در نظام سیاسی ایران به تصریح اصل ششم قانون‌اساسی، اداره امور نظام به اتکای آرای‌عمومی است و انتخابات تنها معبر و مجرای شکل‌گیری ساختار، ارکان حکومت و «قدرت مستقر» است. حضور افراد یا جریانات سیاسی در صحنه انتخابات و عرضه دیدگاه‌ها و برنامه‌های خود برای جلب ‌نظر و رای شهروندان، برای تصاحب قدرت سیاسی است و این نه‌تنها امری مذموم نیست بلکه از بدیهی‌ترین ویژگی و خروجی آن محسوب می‌شود. متاسفانه به‌دلیل هزینه‌های بالای فعالیت سیاسی، شهروندان و کثیری از نخبگان به‌بهانه ناکارآمدی احزاب و یا کارکرد منفی و حتی خیانت تاریخی قلیلی از آنان، وجود احزاب را در جامعه سیاسی ایران مفید و موثر ندانسته و ارزیابی مثبتی از آنان ندارند، به‌گونه‌ای که عدم‌وابستگی به احزاب گویی یک امتیاز و وارستگی در فعالیت‌های سیاسی به‌حساب می‌آید. اصلاح وضع موجود مستلزم مدارا و سعه‌صدر حاکمیت و تمهید زمینه و فراهم‌آوردن بستر برای شکل‌گیری احزاب با سازوکارهای علمی است که انتظار می‌رود در این مقطع که به‌نوعی اجماع نظری میان نخبگان پدید آمده، شاهد فعالیت آسان و روان احزاب مستقل، کارآمد و برنامه‌محور باشیم و پیش‌درآمدی باشد تا در آینده رقابت‌های سیاسی و انتخاباتی با حضور احزاب رسمی، شناسنامه‌دار و فراگیر صورتبندی شود. اما موضوع این نگارش، پرداختن به ضرورت احزاب و بیان دلایل تاریخی پانگرفتن آن نیست بلکه آنچه امروز در غیبت احزاب ریشه‌دار، موجب نگرانی است، ظهور پرادعای فرصت‌طلبانی است که به‌بهانه فراجناحی‌بودن دولت «تدبیر و امید» ‌برای حضور در مناصب بالای قدرت به هر شیوه‌ای توسل می‌جویند. در چنین فضایی همواره خطر اشخاص منفعت‌طلب، باندها و قبیله‌ها، ساحت سیاست و ساخت قدرت را تهدید می‌کند و راه را برای نفوذ نیروهای «فصلی» باز خواهد کرد. ریاست محترم جمهور به‌درستی اشاره کردند:‌ «نه «اصولگرایی» بلکه «وصول‌گرایی» مهم است ما آرمان‌هایی در این نظام داریم که دستیابی به این آرمان و وصول به این آرمان مهم است.» اما آنچه ضروری می‌نماید اهتمام به «وصول‌گرایی» نباید ما را از آفت و خطر «فصول‌گرایی» غافل کند. زیرا ظهور فرصت‌طلبان، منفعت‌گرایان و متلون‌های سیاسی که به اقتضای منافع شخصی یا باندی مردانی برای همه «فصول» هستند تهدید جدی برای سلامت، شفافیت، ارتقا و کارآمدی هر نظام و دولت است.متاسفانه برخی از نزاع‌های بی‌حاصل و واکاوی پاره‌ای از امور غیرضروری در میان نیروهای اصیل و انقلابی دو جناح اصلی، راه برای رخنه و نفوذ «فصول‌گراها» هموار خواهد شد. خطری که سال‌ها پیش معمار کبیر انقلاب و استاد شهیدمطهری ما را از آن آگاه کرده و بر آن هشدار تامل‌برانگیز دادند.حساسیت و توجه به این مقوله به‌طور قطع مقوم حفظ امید و نشاطی است که بعد از انتخابات 24خرداد در میان اقشار مختلف جامعه پدیدار و کم‌اهمیتی به آن موجب یأس و انفعال خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.