|

شخصیت‌های ‌کیمیایی در خاطر می‌ماند

مهرشاد کارخانی . کارگردان

سینمای کیمیایی کاملا غریزی و تحت‌تاثیر سینمای وسترن دهه ۶۰ تا ۸۰ سینمای آمریکاست. چه به‌لحاظ میزانسن و عکاسی و چه به‌لحاظ قصه‌پردازی. «گوزن‌ها» توانسته قصه‌اش را به‌گونه‌ای روایت کند که بعد از ۴۰سال هنوز تماشاچی را تا پایان فیلم در سالن سینما نگه می‌دارد، این درحالی است که در ۴۰سال اخیر، انبوهی از فیلم‌ها ساخته شده‌اند که حتی خیلی‌ها نام فیلم و شخصیت‌های آنان را به یاد نمی‌آورند. اما چگونه است که شخصیت‌های فیلم‌های کیمیایی هنوز در یاد مردم باقی مانده‌اند و برخی‌ها دیالوگ‌های فیلم‌هایش را هم حفظند. هنوز تماشاگران نام‌های «قدرت»، «سید» و «فاطی» در فیلم «گوزن‌ها» را به یاد دارند. خیلی غمگین شدم که فیلمخانه ملی ایران نتوانسته یک نسخه دی‌وی‌دی باکیفیت را به موزه هنرهای معاصر ارایه دهد تا تماشاگران دست‌کم این فیلم را به شکل مناسب ببینند، متاسفانه صدای فیلم هم خیلی بد بود. بهتر بود بزرگداشت مسعود کیمیایی و نقد و بررسی پنج اثر شاخص وی با برنامه‌ریزی دقیق‌تری برگزار می‌شد. ما هنوز بلد نیستیم بزرگداشتی در شأن و اندازه فیلمسازی مثل «مسعود کیمیایی» برپا کنیم. این بزرگداشت باید زمانی برگزار می‌شد که ایشان سر فیلمبرداری (متروپل) نباشند و دوستان هم‌نسل ایشان مانند آقایان ناصر تقوایی، عباس کیارستمی و بزرگان دیگر در این جلسه حضور می‌یافتند. بر هیچ‌کس تاثیرگذاری سینمای کیمیایی قابل‌انکار نیست. تا جایی که بسیاری از سینماگران نسل بعد از انقلاب، با دیدن فیلم‌های «قیصر» و«گوزن‌ها» توانستند وارد عالم سینما شوند. اما امروز باعث تاسف است که آنها در این بزرگداشت حضور ندارند، ولی همین چند هفته پیش بود که برای بازگشایی «خانه سینما» اکثر آنها جمع بودند و «خانه سینما» باز نشد. البته دوستداران واقعی سینمای کیمیایی طیف‌های مختلف جامعه از نسل‌های دیروز و امروزند که حضور پرشور آنها برای تماشای فیلم «گوزن‌ها» قابل‌تحسین است. در «گوزن‌ها» و «قیصر» جنبه‌های زندگی مذهبی و سنتی مردم دیده می‌شود و نقش مذهب بسیار تاثیرگذارتر از برخی از فیلم‌های بعد از انقلاب است. بسیاری در سال‌های بعد از انقلاب تلاش کردند تا بتوانند فیلم مذهبی خوب بسازند ولی این اتفاق نیفتاد و آثارشان به فیلم‌هایی شعاری تبدیل شد. «قیصر» و «گوزن‌ها» مملو از دیالوگ‌هایی‌اند که از مذهب سرچشمه گرفته‌اند. فیلم «گوزن‌ها» به‌همراه موسیقی تاثیرگذار و حساب‌شده‌اش یک اعتراض را فریاد می‌زند. بعد از گذشت ۴۰سال از ساخت فیلم با اینکه نزدیک به ۳۰دقیقه از فیلم در نمایش امروز سانسور شد، بازهم تماشاگر تا انتها فیلم را دنبال کرد. کدام فیلم را در طول این سال‌ها سراغ دارید که ۳۰دقیقه آن را حذف کنند اما همچنان برای مخاطب جذاب و دیدنی باشد؟ سینما اگر قهرمان نداشته باشد راه به جایی نخواهد برد و تکلیفش با تماشاگر عادی روشن نخواهد بود. درحال حاضر نمونه‌های زیادی در سینمای جهان و ایران فاقد قهرمانند ولی سینمای مسعود کیمیایی می‌تواند مخاطب عام و خاص را جذب کند. مسعود کیمیایی درکنار فیلمسازانی چون ابراهیم گلستان، فرخ غفاری، سهراب شهیدثالث، کامران شیردل، بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی، امیر نادری، جلال مقدم، پرویز کیمیاوی و دیگران «سینمای پیشرو» را در ایران راه‌اندازی کردند و از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۵ این روند در کنار فیلم‌های تجاری ادامه داشت. در همه این سال‌ها بهترین فیلم تاریخ سینما از نگاه منتقدان و نویسندگان سینما، فیلم «گوزن‌ها» به اتفاق یکی، دو فیلم دیگر در جایگاه اول قرار داشته است. متاسفانه منتقدان و نویسندگان امروز سینمای ایران مثلا فیلم «جدایی نادر از سیمین» را با فیلم‌های ماندگاری چون «گوزن‌ها» مقایسه می‌کنند که اشتباه است. باید «گوزن‌ها» را با فیلم‌ها و فیلمسازان دوره خودش مقایسه کرد! و فیلم‌های فیلمسازانی چون اصغر فرهادی را در کنار آثار کم‌ارزش این دوران دید، چراکه در کویر خشک سینمای این سال‌ها فیلم‌های فرهادی به‌شدت به چشم می‌آید. «قیصر» و «گوزن‌ها» زمانی ساخته شدند که فیلم‌های بزرگی چون «خشت و آینه»، «طبیعت بی‌جان»، «رگبار»، «مغول‌ها»، «آرامش در حضور دیگران»، «دایره مینا»، «تنگنا»، «کندو»، «سوته‌دلان» و ده‌ها آثار برجسته دیگر در دوران طلایی سینمای ایران خلق شدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.