«فارینپالیسی» اسناد فوق سری «سیا» را منتشر کرد
کمک آمریکا به صدام برای حمله شیمیایی به ایران
فرنگيس بيات
در ابتدای انجیل عبری میخوانیم «جهان در آشوب و بلواست.» این تصویر عینی و ملموس این روزهای خاورمیانه است. جنازههای قطارشده در مساجد قاهره و دمشق و انفجارهای عراق و لبنان و نوید مداخلهای دیگر در سوریه و به راهافتادن جنگافروزی جدید، همه آن چیزی است از خاورمیانه امروز با آن روبهرو هستیم. حملات شیمیایی در نزدیکی دمشق دیگر اوج بحران تراژیکی است که مردم بیدفاع را نشانه رفته است. هنوز چند روزی از شوک چنین جنایتی نگذشته است که مجله «فارینپالیسی» با توجه به اسنادی از سیا ادعا میکند که آمریکا بعد از سالهای 1984 از کاربرد گازهای اعصاب توسط عراق مطلع بوده است اما بهواسطه محاسبه نتیجه نهایی جنگ با ایران، یا آن را انکار کرده یا در قبال آن سکوت کرده است. متن زیر چکیدهای از گزارش شین هریس و متیواید است که نقش آمریکا و آگاهی سرویس اطلاعاتی آمریکا از کاربرد گازهای اعصاب را مطرح کرده است. دولت آمریکا احتمالا اقدام نظامی را در پاسخ به حملات شیمیایی نزدیک دمشق مورد توجه قرار خواهد داد. «فارینپالیسی» از این موضوع مطلع شده است که بهرغم اینکه بخشهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا یک نسل پیش از مجموعهای از حملات گازاعصاب
بهمراتب مخربتر از آنچه در سوریه اتفاق افتاده است، باخبر بودند، هیچ اقدامی برای توقف آن نکردند. در 1988 روزهای پایانی جنگ عراق با ایران، آمریکا از طریق تصاویر ماهوارهای دریافت که نیروهای ایرانی در حال دستیابی به پیشروی مهم استراتژیک با استفاده از خلأ دفاعی عراقیها هستند. مقامات اطلاعاتی آمریکا با رساندن خبر محل استقرار نیروهای ایرانی به عراق، کاملا آگاه بودند که ارتش «صدام حسین» دست به حمله شیمیایی مثل کاربرد گاز سارین بهعنوان عامل کشنده اعصاب خواهد زد. دانستههای اطلاعاتی آمریکا شامل تصاویر و نقشههایی درباره تحرکات نیروهای ایرانی و موقعیت تجهیزات لجستکی ایران و جزییاتی از پدافند دفاعی ایران بود. عراق گاز خردل و سارین را پیش از شروع چهار حمله اصلی در اوایل 1988 با اتکا به منابع اطلاعاتی، تصاویر و نقشههای آمریکا انجام دادند. این حملات باعث میشد تا شیب تحولات جنگ به نفع عراق فزونی بگیرد و باعث شود تا ایران بر سر میز مذاکره بیاید و در مجموع سیاست قدیمی دولت ریگان در تضمین پیروزی عراقیها به موفقیت برسد. دولت ریگان سالها از مجموعهای از اطلاعات درباره حملات شیمیایی مطلع بود، اما هرگز آنها را افشا
نکرد. مقامات رسمی آمریکا اطلاع خود از حملات شیمیایی عراق را همواره رد کردهاند و تاکید میکنند دولت صدامحسین هرگز اعلام نکرده بود که درصدد کاربرد این تسلیحات است. اما سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی ریک فرانکونا که وابسته نظامی آمریکا در بغداد و در طول حملات 1988 بوده است، تصویر متفاوتی از آن سالها ترسیم میکند. او به فارینپالیسی میگوید: «عراقیها هرگز به ما نگفته بودند که قصدی برای استفاده از گاز اعصاب دارند. آنها مجبور نبودند که بگویند. ما تقریبا میدانستیم.» با توجه به اسناد رمززداییشدهای که اخیرا توسط سیا منتشر شده و مصاحبههایی که با مقامات اطلاعاتی سابق مثل فرانکونا انجام شده است، آمریکا شواهد محکمی از حملات شیمیایی عراقیها که در سال 1983 آغاز شده بود، در دست دارد. در آن زمان، ایران، آشکارا عراق را بهکاربرد حملات شیمیایی علیه نیروهای خودش متهم کرد و برای بررسی آن در سازمان ملل اقامه دعوی کرد. اما این طرح دعوی فاقد شواهدی بود که بتواند عراق را درگیر کند؛ شواهدی که بیشتر گزارشها و نامههای غیررسمیای بود که به بالاترین مقامات اطلاعاتی آمریکا فرستاده شده بود. این روزها در باب ضرورت و بایدهای
مداخله آمریکا برای توقف حملات شیمیایی در سوریه بسیار میشنویم. اما دولت ریگان در آن سالها اجازه داد تا حملات پیش برود تا نتیجه جنگ به نفع ایران عوض نشود. بحث در میان نیروهای اطلاعاتی آمریکا در آن سالها این بود که ایران امکان دستیابی به شواهد متقاعدکنندهای برای اثبات کاربرد تسلیحات شیمیایی توسط عراق را پیدا نخواهد کرد. مدارک جدید سیا نشان میدهد عمق اطلاعاتی آمریکا از چگونگی و زمان کاربرد گازهای اعصاب کشنده علیه ایران به چه صورت بوده است. فرانکونا که وابسته نظامی آمریکا و مسلط بر زبان عربی بوده است، بهعنوان کارگزار اطلاعات دفاعی و مامور از شورای امنیت ملی در گفتوگو با فارینپالیسی گفته است او اولین نفری بوده که از وقوع حمله شیمیایی و کاربرد عراق از تسلیحات شیمیایی علیه ایران در 1984 زمانی که در امان اردن خدمت میکرده است، مطلع شده است. اطلاعات او به روشنی نشان میدهد عراق گازاعصاب «تابون» معروف به «جیای» را علیه ایرانیها در شمال عراق بهکار گرفته است؛ در این میان مقامات بالای اطلاعاتی آمریکا از وقوع ایندست حملات و برنامه عراق برای پیگیری حملات شیمیایی در آینده هم خبر داشتند. سیا در یک سند خاطرنشان
کرده است: «کاربرد گاز اعصاب میتواند اثرات جدی بر تاکتیکهای جمعیتی ایران، داشته باشد و ایران را مجبور به کنارگذاشتن راهبردش کند.» سیا گزارش میدهد عراق کاربرد گازهای اعصاب را در جبهه بصره آغاز کرده است و میتواند مقادیر زیادی از آن را در سطح نظامی تا پایان پاییز بهکار گیرد. در اواخر 1987، تحلیلگران آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا با نوشتن گزراش محرمانهای به نام «در دروازههای بصره» هشدار میدهند حمله بهار 1988 ایران از همه حملههای قبلی بزرگتر است و این آفند جدید ایران میتواند شانس خوبی برای شکست خطوط دفاعی عراق فراهم بیاورد و منجربه تصرف بصره شود. گزارش هشدار داده بود اگر بصره سقوط کند، ارتش عراق فروخواهد پاشید و ایران برنده جنگ خواهد بود. ---------------
بهکلی سری
ایران-عراق: گزارش وضعیت شماره 27
ساعت 8:30؛ 29جولای 1982
وضعیت نظامی
شب گذشته ایران مرحله سوم حمله خود را با حمله به موضع دفاعی عراق درامتداد خط میانی جبهه بصره آغاز کرد.
--حمله که در ابتدای شب گذشته شروع شده است (به وقت محلی)، بر حوالی مناطق شمالی جبهه ایران متمرکز شده است. درگیریها در تمام طول شب تا صبح طول کشیده است.
-ایران ادعا کرده است که نیروهایش موفق به درهمکوبیدن خط اول دفاعی نیروهای عراقی شدهاند و از یک میدان مین عبورکردهاند. هدف اولیه حمله، تصرف نقاط سهگانهای بوده است که لنگرگاه خط دوم دفاعی نیروهای عراقی بوده است.
-تا امروزصبح حمله ایرانیها بعد از نفوذ تا پنجکیلومتری به درون خاک محدود شده است. ضدحمله گازانبری با دولشگر عراقی با موفقیت پیش رفت و عراقیهای انتظار داشتند که ایرانیها تا عصر امروز (به وقت محلی) به نقطه آغاز حمله عقب رانده شوند.
-تحلیل اولیه آن بود که براینکه صحنه درگیری اصلی به واسطه غبارآلودبودن تیره است و خط درگیری مشخص نیست. در سراسر طول جبهه بصره، هیچ تغییری در خطوط جبهه به وجود نیامده بود.
-توضیح: فرصتهای پیشروی ایران در این مرحله از حمله تا زمانی که آنها برکاربرد حملات فوقالعاده سنگین و مستقیم پیاده نظام علیه مواضع دفاعی تقویت شده و نیروهای ذخیره زرهی عراق تاکید کنند، بسیارکم است. ایران مجددا اقدام به حمله خط میانی جبهه بصره کرده است جاییکه مواضع دفاعی فیزیکی عراق قویترین مواضع هستند. طرحهایی احتمالا برای حمله چنگکی دوم در امتداد شط[العرب] در نظر گرفته شده است، احتمالا تا زمانی که نیروها درگیر نفوذ شب گذشته هستند، قادر به تحملکردن ضد حملههای شدید عراق هستند. نیروهای اطلاعاتی عراق مکان و ساعت احتمالی حمله ایرانیها را به نیروهای عراقی هشدار داده بودند تا [آنها بتوانند] زمان طراحی ضدحمله را طرحریزی کنند.
-اخیرا به نیروهای نامنظم و واحدهای توپخانه عراقی دستوری مبنی بر استفاده ازماسکهای حفاظتی و ثبت درخواستهایی برای تامین مجدد تجهیزات شیمیایی داده شده است.
-واحدهای ایرانی همچنان مشغول سفارش ماسکهای حفاظتی اضافی برای کاربرد پیشبینی شده تسلیحات شیمیایی توسط عراق هستند.
- توضیح: عراقیها دو هفته پیش برای مقابله با حملات پیاده نظام ایران از گاز اشکآور استفاده کردند. واحدهای توپخانهای عراق برای کاربرد احتمالی گاز اشکآور علیه حملات نیروی زمینی ایران احتمالا به آن مجهز شده بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.