|

دلتنگ در بستر بیماری

حمیدرضا اردلان پژوهشگر موسیقی اقوام

میان زبان آدمی و حقیقت حضور وی در این عالم، نسبتی هست. موسیقی مقامی ایران به‌ویژه موسیقی مقامی خراسان و به‌طور اخص موسیقی مقامی تربت‌جام یکی از معیارها و نشانه‌های این نسبت حقیقی و حضوری است. اگر دوره معاصر دوره ظلمت زبان است و انسان‌ها از طریق احزاب، دسته‌ها و قدرت‌های سیاسی همواره در حال انشقاق و جدایی‌اند، زبان هنر و هنر آیینی مروج وحدت انسان، آشتی زبانی و تمدنی او است. به دیگر سخن و در نسبت با زبان فارسی یکی از تجلی‌گاه‌های معنایی آن، موسیقی مقامی و درصدر آن موسیقی تربت جام است که در قله دانایی و عمل موسیقایی آن در دوره معاصر، استاد اعظم «نورمحمد درپور» قرار دارد. وی اکنون در بستر بیماری صعب‌العلاج و مهلک سرطان است. نمی‌دانم این یادداشت به‌چشم کسی می‌رسد یا نه؟ و نمی‌دانم اگر این یادداشت دیده و خوانده شود، عکس‎العملی را به‌دنبال خواهد داشت یا نه؟ منظورم کسانی است که مسوول و متولی موسیقی و فرهنگ کشورند، زیرا تاکنون آنها را جز در اعمال سیاسی و تبلیغی راجع به موسیقی، ندیده‌ایم. نورمحمد درپور توسط موسیقیدان برجسته و نام‌آور ایرانی «فوزیه مجد» حدود پنج‌دهه پیش به جامعه موسیقی معاصر ایران به‌عنوان یکی از منابع مهم و اصیل موسیقی معرفی شد. دکترمحمدتقی مسعودیه، اتنوموزیکولوگ معاصر براساس منابع پروفسور فوزیه مجد برخی از الحان وی را آوانویسی و تجزیه‌وتحلیل کرد. در سه‌دهه اخیر محمدرضا درویشی بر آثار استاد نورمحمد درپور تمرکز و دقت داشته است. همچنین نورمحمد دُرپور در گردهمایی معتبر داخلی و برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی حقیقت موسیقی ایران قدیم را که هنوز بر مردم معاصر تاثیرگذار است، ارایه کرده است. نورمحمد درپور، در محضر استادان باطن‌داری همچون ملایاسین مریدار، ملادادخداکبودانی، ملاآواره و دیگر استادان بزرگ موسیقی تربت جام تلمذ کرده است. روش او همچون قدما کسب تفصیلی و طی مراتب و تمرین دل‌آگاهی و ارایه اجمالی یعنی موسیقی مبتنی بر ذکر است. تعبیر زبان امروزی از این سخن چنین است: نورمحمد درپور حقیقت و معنای زبان را متجلی می‌سازد و بی‌واسطه با جان مخاطبانش ایجاد نسبت می‌کند. در عین‌حال موسیقی او انضمامی و کنکرت است. اشعار او از منابع گنوستیکی زبان فارسی مانند اشعار احمدجامی یا از منابع قدسی اخذ می‌شود. نورمحمد درپور به‌طور مستقیم در حین اجرا از انرژی درونی واژگان تاثیر می‌پذیرد و نفس او با ادای اسماء مقدس فیض‌رسان است و در ادای سلبی واژگان غیرمقدس، آواز او رادیکال و تعین‌یافته است. موسیقی او با ریشه تمدن ایرانی و اسلامی نسبت دارد و به‌واسطه حقیقی‌بودن آن در حوزه‌های یاد شده هرگز نورمحمد درپور مورد توجه جریان‌هایی که فرهنگ و هنر را سیاسی می‌خواهند و از آن بهره سیاسی می‌جویند قرار نگرفت. اکنون نورمحمد درپور به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و اصیل‌ترین راویان الحان موسیقی مقامی ایران بی‌امکان و دلتنگ در بستر بیماری است. نورمحمد درپور آماده است تا مظلومانه و بدون توجه درخور در مقابل چشمان ما ترک هستی کند. با فقدان او یکی از شاخه‌های موسیقی انسی و عرفانی ایران‌زمین به زیر خاک خواهد رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.