وزیر ارشاد در دیدار اهالی فرهنگ و هنر:
به شما هنرمندان اعتماد میکنم
شرق، فرزانه ابراهیمزاده: «علی جنتی» روز پنجشنبه 31 مرداد یک هفته بعد از گرفتن رای اعتماد از مجلس شورای اسلامی، رای اعتماد دومش را از هنرمندان گرفت. رای اعتماد مشروطی که با حضور گسترده طیفهای هنری زیر سقف مدور تالار وحدت به او داده شد تا کارش را در ساختمان بهارستان آغاز کند؛ ساختمانی که یازدهمین وزیر ارشاد از آن تحت عنوان «خانه هنرمندان» یاد کرد. مراسم دیدار هنرمندان و اهالی فرهنگ با جنتی که در حقیقت معارفه رسمی و دریافت حکم وزارتخانه توسط او بود؛ در تالار وحدت و در فضایی هنری تدارک دیده شد. نکته قابل توجه در این مراسم، حضور طیفهای مختلف هنری و فرهنگی زیر یک سقف بود. حضور گستردهای که رد پای صنوف مختلف در هماهنگی آن بهخوبی دیده میشد و در چند سال اخیر بیسابقه بود. مراسم بعد از قرائت قرآن با اجرای سرود ملی ایران توسط ارکستر سمفونیک تهران به رهبری «نادر مرتضاپور» رسمیت گرفت. اجرای ترانه وطن با صدای «سالار عقیلی» بخش دیگری از این مراسم بود. قرار بود نمایندگان هفت رشته فرهنگی و هنری حرفهای خود را به وزیر جدید بگویند. به هر کدام پنجدقیقه فرصت داده شده بود که حرفهایشان را بزنند؛ هر
چند دو رشته سینما و ادبیات نمایندهای نداشتند. «غلامحسین امیرخانی» رییس شورایعالی خانه هنرمندان، نماینده هنرمندان تجسمی بود که پیشنهاد داد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مادامالعمر شود. «ایرج راد» مدیرعامل خانه تئاتر هم از مظلومیت تئاتر گفت. «حمیدرضا نوربخش» مدیرعامل خانه موسیقی هم خواست مسایل فقهی موسیقی را با کمک حوزه علمیه برای همیشه حل کنند. «نادر قدیانی» هم بهعنوان رییس اتحادیه ناشران از مشکلات پیشروی نشر گفت. «سیدمحمود دعایی» هم که نماینده مطبوعات بود؛ از وزیر جدید خواست تا با هنرمندان مهربانانه رفتار کند.
دولت فرهنگی بهجای فرهنگ دولتی
«اسحاق جهانگیری»، معاوناول رییسجمهور که برای اهدای حکم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آمده بود؛ روی صحنه رفت و از برنامههای دولت یازدهم درباره فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت. جهانگیری که در این سالها در عرصه فرهنگی هم حضور داشته است؛ گفت: «معتقدم اقتصاد و مدیریت مسایل با عرصه فرهنگ آمیخته است و فرهنگ، جانمایه توسعه ملی کشور است. به همین دلیل بهعنوان وزیر صنایع و معادن در دولت آقای خاتمی کار میکردم، با همکاری آقای مسجدجامعی بنای شورای فرهنگ را گذاشتیم، چون فکر میکردیم این دو عرصه تاثیرات زیادی دارند. در دوران فراغت هشتسال گذشته، ماهنامه توسعه و صنعت را بنا گذاشتم و عمیقا اعتقاد دارم که بدون درک درست از فرهنگ، حرفزدن از توسعه اقتصادی و صنعتی ناممکن است. وقتی میتوان به توسعه اقتصادی پرداخت که درک صحیحی از اثراتی که فرهنگ دارد به وجود بیاید.»به گفته جهانگیری گفتمانی که در دولت یازدهم شکل گرفت با عنوان «تدبیر و امید» دو مولفه اصلی داشت که با شاخصههای مختلفی شناخته میشدند: «آقای روحانی سعی دارد بهجای اینکه فرهنگ را دولتی کند، دولت را فرهنگی کند. به این ترتیب فرهنگی به معنای کامل کلمه در کشور مستقر میشود
که بنایش این است که در توسعه ملی طوری حرکت کند که فرهنگ به جای سایهنشینبودن مدار اصلی توسعه باشد و صاحبمنصبان فرهنگی مهمترین و اصلیترین کسانی باشند که با هدایت آنها بتوان به توسعه امور کشور پرداخت.»معاوناول دولت یازدهم در ابتدای صحبتهای خود چندبار نام سیدمحمد خاتمی را بهجای حسن روحانی برد؛ بهطوری که حاضرین جلسه با هم این اشتباه کلامی را به او یادآوری کردند. او گفت: «هشتسال کار در دولت آقای خاتمی و هشتسال اخیر که در کنارشان بودم باعث بروز این اشتباهات میشود.»اما درست بعد از همین جمله بار دیگر نام خاتمی را بهعنوان رییسجمهور عنوان کرد. این بار هم حضار او را تشویق کردند، این بار گفت: «اسم آقای خاتمی با شما هنرمندان گره خورده است.»
3 وزیر در کنار هم
دریافت حکم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بخش دیگری از این مراسم بود. «عباس سجادی» مجری این برنامه، در این بخش از حضور دو وزیر اسبق ارشاد خواست با حضور در روی صحنه این حکم را تقدیم وزیر کنونی کنند. «احمد مسجدجامعی» وزیر ارشاد دوره اصلاحات و «مصطفی میرسلیم» وزیر ارشاد دوره سازندگی، در کنار اسحاق جهانگیری و «لاله افتخاری» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورایاسلامی، حکم یازدهمین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را به او تقدیم کردند.
جنتی: مدیران تنگنظر را بر نمیگزینم
جنتی که آخرین سخنران این عصر غافلگیرکننده آخر مرداد اهالی فرهنگ و هنر بود؛ سیاستزدگی را از آفتهای عرصه فرهنگ و هنر دانست. او با اشاره به حضور گسترده هنرمندان در تالار وحدت گفت: «امروز در تالاری که وحدت نام دارد گرد آمدهایم تا ترانه وحدت همه اصحاب هنر و فرهنگ را سر دهیم.»جنتی با استناد به بعضی از گفتههایش در مراسم رای اعتماد مجلس شورای اسلامی گفت: «همانطور که در جلسه رای اعتماد نمایندگان محترم مجلس گفتم، وضعیت فرهنگی کشور ما بهرغم تمام تلاشهایی که در دولتهای قبلی صورت گرفته همچنان نامطلوب است. تهاجم فرهنگی، توهم توطئه نیست. در شرایط فعلی کشورهای اروپایی هم از تهاجم فرهنگی آمریکا بینصیب نیستند و نسبت به آن نگرانند، پس شایسته است که ما هم به این موضوع نگاه جدی داشته باشیم.»وزیر ارشاد هدف دولت یازدهم را ایستادگی در مقابل تهاجم فرهنگی با بازگشت به خویشتن خویش و رجوع به ریشههای اسلام ناب دانست. جنتی گفت که سیاستزدگی انتظارات غیرواقعی را در عرصه فرهنگ ایجاد کرده و باید سعی کنیم انتظاراتمان را از فرهنگ و فرهنگیان معقولتر کنیم و ناکامیها را به گردن آنها نیندازیم. فرهنگ، عرصه سیاستزدگی و
حزبگرایی نیست؛ چراکه سیاستزدگی باعث حاکمشدن محافظهکاری ریاکارانه در این عرصه میشود و جسارت و خطرکردن را از مدیران و هنرمندان میگیرد. وقتی این عرصه سیاستزده شود، مدیران فرهنگی بهجای اینکه انرژی خود را صرف مسایل اساسی کنند، مجبورند این توان و انرژی را صرف مسایل حاشیهای کنند. بحث اقتصاد هنر موضوع دیگری بود که علی جنتی درباره آن صحبت کرد: «اگر نگاه هنرمند ایرانی به کپرنشینان دیروز باشد، جای نگرانی دارد، نباید نگاه هنرمندان ما به شارجه و دوبی باشد و به همین خاطر توسعه اقتصاد فرهنگی از دغدغههای این دولت است. چرا باید دیوارهای خانهها و ادارات ما خالی از آثار هنرمندان اصیل باشد. دیوارهای ما امروز تشنه هنرهای اصیل ایرانی هستند و در مقابل، استادان ما در خانههایشان زیر آوار تابلوهای خود گرفتار آمدهاند. در این دوره تلاش میشود تا فرهنگ خرید و فروش آثار هنری رواج پیدا کند و من قول خواهم داد تا از هنر اصیل و معنویتگرا دفاع کنم. تلاش میکنم تا بازار هنر را در کشور رونق دهم و در این راه از بخش خصوصی حمایت خواهم کرد.»جنتی همچنین به هنرمندان و اهالی فرهنگ قول داد: «من به شما هنرمندان اعتماد خواهم کرد و
یقین دارم که از میوههای این اعتماد، نظام جمهوری اسلامی بهرهمند خواهد شد. نیک میدانم که خود شما در فضایی با اعتماد متقابل بهترین خواستار و پاسدار ارزشهای ایرانی و دینی خواهید بود.»مدیریت فرهنگی کارآمد یکی دیگر از قولهای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به هنرمندان بود: «یکی دیگر از آفتهای فرهنگ و هنر به حضور برخی از مدیرانی برمیگردد که نگاهشان به این عرصه تنگ و محدود است. برخی مدیران، تاکید میکنم تا از جاده انصاف خارج نشوم و ظلمی در حق دیگر مدیرانی نکنم که در دولتهای گذشته نگاه سالمی به عرصه فرهنگ داشتهاند. منظورم آندسته از مدیرانی است که عرصه فرهنگ و هنر را تنها وسیلهای برای کسب نام و شاید هم نان میدانند. بزرگترین ظلم به فرهیختگان کشور، سپردن امورشان به مدیرانی است که هیچوجه تشابه یا گفتمان مشترکی با فرهیختگان و هنرمندان ندارند. جنتی در ادامه گفت: «خودم را مصون از اشتباه نمیدانم، اما تلاش میکنم مدیریت فرهنگی را به اهلش بسپارم. یعنی مدیرانی با پشتوانه علم و عمل. به ثبات مدیریتی اعتقاد راسخ دارم و جابهجاییهای بیمورد را نمیپسندم، چون در دهه چهارم انقلاب، مجالی برای آزمون و خطا نداریم. در
فضای فعلی، دغدغه مدیران فرهنگی، گریز از حاشیههاست و از همه عزیزان اهل فرهنگ و هنر میخواهم این دغدغه را مد نظر قرار دهند.»وزیر ارشاد صندلی وزارت ارشاد را صندلی پدری هنرمندان و ساختمان وزارتخانه در بهارستان را خانه همه اهالی فرهنگ و ارشاد اسلامی دانست و افزود: «این خانه ممکن است کوچک باشد یا کهنه و قدیمی، اما در سایه محبت، همه را جا میدهد و هیچکس در این خانواده جای عضو دیگری را تنگ نخواهد کرد.»جنتی به عرصه دیگر هنری که در این مراسم نمایندهای نداشتند، یعنی سینما اشاره کرد: «سینمای ایران روزگار سختی را میگذراند، سینمای ایران سالها در اوج بوده و فیلمهای ایرانی شهر به شهر میگشتند و پیام معنویت ما را به کام دنیا میچشاندند. فیلمهای ایران صدرنشین جشنوارهها میشدند، سینمای ما ریشه درهزاران سال شعر و ادب دارد. در شرایط دشوار سیاسی و اقتصادی، سینماگران ما پنجرهای برای معرفی ایران گشودند و من به سینمای ایران باور دارم. سازمان سینمایی با نگاهی برابر و با احترام به همه سلیقهها میکوشد همه اعضای این خانواده بزرگ را دور هم جمع کند. برخی اختلافها قابل فهم است.»وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ریشه بخشی از
مشکلات را در نگاه یکسونگرانه و برداشتهای سیاسی برخی از مدیران دولتی به موضوع سینما دانست. ممیزی یکی از مسایلی بود که در چند هفتهای که نام علی جنتی بهعنوان وزیر فرهنگ و ارشاد قطعی شده به آن پرداخته شده است. جنتی که در مصاحبههایش از حذف ممیزی پیش از چاپ گفته بود؛ در این مراسم گفت: «ما راهی جز سهولت بخشیدن به ممیزی و گشودن این عرصه نداریم. ممیزی دست نویسندگان توانا را کرخت میکند. ممیزی قانونی، حق حاکمیت است و تلاش میکنیم با مشورت ناشران و اصحاب رسانه و صاحبنظران عرصه نشر راهی برای برونرفت از این مشکلات پیدا کنیم.»وزیر ارشاد از اهالی فرهنگ و هنر خواست که عقاید گروهی را بر عقاید فردی ارجحیت بدهند و باهم عهد ببندند که روحیه هماندیشی و نقدپذیری را در نظر بگیرند و راستگویی، سرلوحه کارشان باشد.
معرفی معاونان؛ بهزودی
اما این صحبتها تنها حرفهای علی جنتی نبود. او بعد از جلسه در جمع خبرنگاران بار دیگر به حوزه سینما اشاره کرد و گفت: «در حوزه سینما قطعا مدیری جایگزین خواهد شد که هم این حوزه را خوب بشناسد، هم در بین اهالی سینما محبوبیت داشته باشد و هم با تدبیر با جریانهای مختلفی که در حوزه سینما هستند با ارتباط برابر بتواند برخورد کند و از همه سلیقههایی که در این حوزه وجود دارد، حمایت و پشتیبانی کند.» او در مورد معاونان دیگر هم گفت: «در برخی موارد به نتیجه رسیدیم و در برخی موارد هم در حال مطالعه هستیم و انشاءالله در آینده نهچنداندور اعلام میکنیم.»وزیر ارشاد درباره برآیندش از این جلسه گفت: «صحبتهای مطرحشده را شنیدم. ما باید ابتدا مجموعه چالشهای مختلف در حوزههای مختلف فرهنگ و هنر را شناسایی کنیم و بعد، راهحلهایی را پیدا کنیم. با توجه به سیاستهایی که دولت تدبیر و امید دارد برای تقویت فرهنگ و هنر در جامعه و گسترش اقتصاد و فرهنگ و توانبخشیدن به همه این عرصهها، بسیار امیدوار هستم. در شرایط بسیار سخت و دشواری که از نظر اقتصادی داریم در حوزه فرهنگ و هنر میتوانیم نشاطی را برای اقشار و لایههای مختلف جامعه ایجاد
کنیم تا با روحیه بالاتر بتوان این فرهنگ دیرپای کشورمان را به دنیا عرضه کنیم و ما هم از اصحاب فرهنگ و هنر در لایههای مختلف اجتماعیمان استفاده کنیم.»جنتی همچنین به تدوین برنامه صدروزه برای وضعیت سینما اشاره کرد: «برنامهای در حال تدوین است و این برنامه باید کاملا واقعگرایانه باشد. باید سخنی بگوییم که ظرف چند روز بتوان عمل کرد. در حوزههای مختلف، کارهایی را که میشود ظرف این صدروز انجام داد را آماده میکنیم و امیدوارم آقای رییسجمهور هم در پایان این صدروز وقتی خواستند گزارش بدهند خبرهای خوبی از حوزه سینما و فرهنگ داشته باشند.»
---------------------
قانونی برای منع سختگیری موسیقی
حمیدرضا نوربخش
ایرج راد، هنرمند فهیم عرصه تئاتر در صحبتهای خود گفت، هنر تئاتر مظلوم واقع شده است اما من بهعنوان نماینده اهالی موسیقی میگویم که موسیقی از تئاتر هم مظلومتر است. جناب جنتی شما از خانواده فهیم و عالمی هستید و اهالی موسیقی انتظار دارند که بخشی از مسایل فقهی این هنر از طریق شما پیگیری شود و در این دوره بسیاری از این مسایل که همیشه محلی از مناقشه بودهاند حلوفصل شود. در طول تمام این سالها موانع بسیاری در رشد و پیشرفت هنر موسیقی و هنرمندان فعال در این عرصه وجود داشته است. در طول این سالها شاهد سختگیری و ارایه نظرهای غیرکارشناسی در زمینه موسیقی بودهایم. وجود تمام این موانع بهدلیل نبود قوانین مدون است که باید این مشكل مرتفع شود. از شما میخواهیم که قانون مشخصی تدوین شود تا مدیران مختلف نتوانند سلیقههای شخصی خود را تحمیل کنند. یکی دیگر از معضلات موجود در عرصه موسیقی، چرخه اقتصادی هنر بهخصوص هنر موسیقی است. اغلب ناشران موسیقی در کشور ما دچار ورشکستگی شدهاند و 80درصد از فعالان حوزه نشر آثار موسیقایی تغییرشغل دادهاند.
هنر، سفیر اول
غلامحسین امیرخانی
طی هشتسال گذشته تالار وحدت جلسهای با این وزن و اعتبار ندیده بود. جای خوشحالی و امیدواری است که اهالی فرهنگ و هنر امروز با وزیر خود دیدار و مسایل خود را مطرح میکنند. باید یادآوری کنم که مدتهاست کلام یا گفتمانی در اندازه ایران فرهنگی نشنیده بودیم؛ آن هم ایرانی که در قله سخن و ادب قرار دارد. اما اکنون بسیار خوشحالیم که از زبان حسن روحانی رییس دولت یازدهم سخن از ادب شنیدیم. تاکید بر اعتدال و تدبیر در کلام رییسجمهور بیش از هر عنوان دیگری نمایان بود. ما باید با فرهنگ و هنر خود با دنیا صحبت کنیم و من امیدوارم که این اتفاق در دولت جدید رخ دهد. مردم ایران در طول تاریخ امانتدار میراث گرانقدر هنری ایران بودهاند و آن را تا به امروز حفظ کردهاند. زمانی که حمایت شوند درخشش بیشتری خواهند داشت و اگر حمایت نشوند در پنهان این امانت را دوباره حفظ خواهند کرد. امروز دارای بضاعتی هستیم که آنجور که باید قدر دانسته نشد. سفیر اول ما هنر و فرهنگ است و بهگونهای راه کمال را پیموده که صورت و معنا را با هم جمع کرده است. هر هنرمند ایرانی میتواند نام سرزمین خود را از فرش به عرش ببرد.
فاصلهها را بردارید
سید محمود دعایی
چندسالی بود آرزوی چنین روزی را داشتم تا در مراسم معارفه یار دیرینهام شرکت کنم. نزدیک به نیمقرن است که با آقای جنتی همدوره هستم و به آقای روحانی تبریک میگویم که چنین انتخابی داشتند. با وجود اینکه پیشنهاد ما فرد دیگری بود اما معتقدم فردی که انتخاب شده، تواناییهای ویژهای دارد. بهعنوان نماینده اهالی مطبوعات در این مراسم شرکت کردهام. شاید به این دلیل که بهعنوان یکی از قدیمیترین اهالی مطبوعات تا الان توانستهام دوام بیاورم. وقتی وارد سالن شدم آقای رشیدی و استاد فرهاد فخرالدینی را دیدم. اهل هنر نخبگان جامعه هستند که بسیار حساسند. هنرمندان دل نازکی دارند. با یک اخم ما دلشان میشکند و به اندکی نوازش دلگرم میشوند. در این سالها با بسیاری از نویسندگان و پدیدآورندگان آثار فرهنگی، هنری بد برخورد شده است. کتابهای زیادی بود که اجازه چاپ دوم نگرفت و نسخه دوم آن را جعل کرده و در بازار دستفروشان فروختند. امیدوارم شما بتوانید به شعارهای زیبایتان عمل کنید. فاصلهها را بردارید و مطمئن هستم تواناییهای این را دارید.
تئاتر، هنر مظلوم
ایرج راد
میخواهم در اینجا از هنر تئاتر صحبت کنم؛ هنری که در همه این سالها به قول بسیاری از بزرگان هنری مظلوم واقع شده است. از مظلومیت هنر تئاتر همین بس که در صحبتهای کاندیداهای یازدهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری کلمه تئاتر تنها سهبار عنوان شد. حتی در برنامه علی جنتی، وزیر ارشاد که بارها آن را خواندهام فقط یکبار کلمه تئاتر در برنامه مدون وی مطرح شده بود. هنر تئاتر هنر نمایشی و مادر است ولی متاسفانه همواره در کشور مورد کملطفی قرار گرفته است. این در حالی است که اگر ما سینمایی داریم که باعث افتخار است یا آثار ارزشمندی در تلویزیون ساخته میشود حتما ردپای اهالی تئاتر در آن وجود دارد. ولی متاسفانه حمایت از تئاتر به ضعیفترین شکل ممکن رخ داده است. در سالهای اخیر یکی، دو سالن جدید به فضای تئاتر کشور افزوده شده. اما هیچ سالنی در این سی و چند سال به تئاتر اضافه نشد؛ در حالی که سالانه 700تا هزار نفر فارغالتحصیل تئاتر داریم که اشتغالزایی برای آنها انجام نشده است. اگر تئاتر داریم به دلیل ایستادگی هنرمندان باشرف است.
شورای مشورتی را احیا کنید
نادر قدیانی
مهمترین مشکل فرهنگی در عرصه نشر توسعه فرهنگ کتاب و کتابخوانی، پایینبودن تیراژ کتاب با وجود تعداد عناوین قابل قبول و حفظ نیروی انسانی و خلاق در میان ناشران، نویسندگان، مترجمان و اهالی نشر است. بعد از سالهای انقلاب اسلامی شاهد درخشش نیروهای خلاق بودیم اما بهدلیل اقتصاد ضعیف صنعت نشر، بروز و ظهورشان با مشکل مواجه شده است. یکی دیگر از مسایل مهم، معافیت مالیاتی ناشران است که آخرین مرحله کاری خود را طی میکند و امیدواریم به تصویب رسیده و ابلاغ شود. قابل ذکر است که تعداد کتابفروشیهای رسمی در تهران 500 کتابفروشی است. با توجه به شرایط جاری و تحریمهایی که بر کشور تحمیل میشود، بههیچ عنوان توقع نداریم مشکلات کاغذ در کوتاهمدت رفع شود؛ اما توقع داریم ثبات نسبی در بازار حاکم شود و سهمیه ارزی ویژهای برای ناشران در نظر گرفته شود. همچنین قوانین دست و پاگیر مربوط به کاغذ تحریر و گلاسه نیز از میان برداشته شود. ایجاد و گسترش ویترین عرضه محصولات فرهنگی نیازمند یک لایحه فرهنگی در مجلس است و ما سالهاست که در انتظار مصوبه هیات وزیران در این زمینه هستیم. مورد دیگر نمایشگاه کتاب تهران است که با توجه به عمر
26سالهاش به خیزش فرهنگی تبدیل شده است و انتظار میرود در مورد مکان آن فکری اساسی شود. تقاضا داریم در هیات خرید کتاب وزارت ارشاد نمایندهای از ناشران هم حضور داشته باشد. در دوران آقای احمد مسجدجامعی یک شورای مشورتی شکل گرفته بود که حداقل 20روز یک بار تشکیل جلسه میداد. نقش این شورا در این سالها کمرنگ شده است و تصمیمها اصولا یکسویه بودهاند. خواهشمندیم این شورا دوباره شکل بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.