|

نیروی سیاسی و حضور در قدرت

اشرف بروجردی . معاون وزارت کشور دولت اصلاحات

1 موضوع دستیابی به قدرت همواره مورد منازعه فعالان سیاسی، احزاب و ساختار سیاسی جامعه بوده و هست. کمترین نتیجه به قدرت رسیدن نیروهای خردگرا و معتدل، ارایه و امکان اجرای دیدگاه‌ها، نظرات و اندیشه‌های آنان در قامت منتخبان ملت است که مورد نظر قاطبه جامعه و در پاره‌ای از موارد، یک خواست تاریخی است. بنابراین اگرچه قدرت فی‌نفسه مَفسده‌هایی به همراه دارد اما بهره‌گیری و بهره‌مندی از آن اگر با هدف توسعه و تعمیم ایده و نظر منتخبان - به شرطی که برخوردار از اندیشه‌ای نخبه‌گرا و خواسته‌های واقعی جامعه باشد- سودبخش و مفید است. احزاب در ایران کمتر به دنبال برطرف‌کردن نیاز‌های اولیه مردم هستند. علت ضعف احزاب در این زمینه این است که هنوز فرصت کافی برای احزاب فراهم نشده تا آنها بتوانند مسیر خودشان را طی کنند و در جامعه جایگاه خودشان را تعریف کنند. حال اگر دولت «تدبیر و امید» این فضا را فراهم کند و تداوم کار سیاسی برای یک حزب فرآهم شود، آنگاه بسیاری از مدیران گذشته کشور و فعالان سیاسی اصلاح‌طلب می‌توانند در این قالب، تجربیات خود را به نسل آینده منتقل کرده و لزوما نباید وارد ساختار رسمی شوند، هرچند در صورت درخواست مدیران ارشد دولت، کمک به آنها در شرایط فعلی منافاتی با فعالیت در جامعه مدنی ندارد اما نباید همه‌چیز معطوف به حضور در یک سمت رسمی شود. به عنوان مثال حزب «موتلفه اسلامی» در کنار فعالیت سیاسی، وارد عرصه اجتماعی و فرهنگی هم شده است. امروز حزب موتلفه مسجد، هیات و حتی مدرسه دارد، کار خیریه می‌کنند. حزب موتلفه تنها در زمان انتخابات با ارایه فهرست انتخاباتی با هوادارانش ارتباط نمی‌گیرد، بلکه در تمام طول سال از طرق مختلف اقدام به برقراری ارتباط با جامعه می‌کند. از طریق مدارس، نسل آینده را تربیت می‌کند، از طریق جلسات و هیات‌ها با زبان ساده با مردم عادی ارتباط می‌گیرند و حتی از طریق جلسات مختص بانوان، آنها را مطابق با نیازها و خواست‌هایشان متشکل می‌کنند. خیلی از آرایی که در انتخابات به‌نفع حزب موتلفه به صندوق ریخته می‌شود، از طریق همین جلسات زنانه یا مذهبی جمع‌آوری می‌شود. دیده می‌شود که تابلوی آن حزبی و سیاسی است اما در حقیقت به صورت آرام و سیستماتیک، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی دارند. حضور غیرسیاسی یک نیروی سیاسی در حوزه‌های اجتماعی - فرهنگی می‌تواند بسیار موثر باشد در جهت حرکت عقلانی جامعه. زیرا به جای تصمیم فردی، این جمع است که تصمیم می‌گیرد. در تمام حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و سیاست خارجه اگر حزب، جایگاه خودش را پیدا کند، می‌تواند به آن حوزه جهت بدهد و جامعه را از حرکت به سوی رای فردی و یا انجام کار غیرکارشناسی مصون کند. 2- زمانی می‌توان از نیروی سیاسی، توقع داشت بدون نیاز به حضور در دولت یا مجلس، کارکرد واقعی داشته باشد که فعالیت و ایفای نقش آنها پذیرفته شود و مردم احساس کنند که می‌توانند خواسته‌هایشان را از طریق آنها پیگیری کنند. یعنی تعداد و قدرت نمایندگان مثلا یک حزب در مجلس به حدی باشد که مردم بتوانند از طریق آنان، خواسته‌هایشان را پیگیری کنند. البته که یک نیروی سیاسی یا گرایش سیاسی- که در اینجا منظور ما اصلاح‌طلبان است- باید در قوه مجریه نمایندگانی داشته باشند که بتوانند با گرایشات مرتبط، به دنبال خواسته‌های مردم و هوادارانشان باشند؛ مانند تمام احزاب در کشورهای دیگر دنیا. خاصیت کار در مجموعه «تشکل‌های غیردولتی» و «شورا» ـ تاکید دارم این دو در کنار هم مطرح شود ـ یکی این است که مردم یاد بگیرند با یکدیگر تعامل داشته باشند و با دوری از کار پراکنده، کار منظم انجام دهند. مردم یاد می‌گیرند که رای و نظر جمعی را بر رای فردی ترجیح دهند و در این صورت، همیشه نیاز به حضور در ساختار رسمی دولت و حاکمیت نیست. وقتی کار سیاسی منسجم و تشکیلاتی صورت گیرد و به‌رسمیت شناخته شود، همه در سطوح کشور می‌دانند اگر در مورد یک موضوع رای‌گیری شود در نهایت باید رای جمع ملاک عمل باشد. تشکل‌ها کمک می‌کنند به تصحیح فرهنگ و نگرش‌ها در این جهت که همگان محلی از اعراب دارند. مثل حرکتی که حضرت امام(ره) ایجاد کردند و با تاکید بر اینکه مردم ولی‌نعمت ما هستند یا ما در خدمت مردم هستیم، حس اعتمادبه‌نفس را در آنها ایجاد کردند. اما این حس پس از آنکه زنده شد باید پویایی خود را طی کند. با این حال در صورت حضور در دولت نیز یک جریان سیاسی باید بتواند ارتباط خود با بدنه را حفظ کرده و منافع کشور را برای توسعه و پیشرفت، دنبال کند و همچنین، از حمایت هوادارانش بهره‌مند شود. 3- نیروهای سیاسی می‌توانند اقدام به تشکیل تشکل‌های غیردولتی در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی کنند که اقدامی درست و در راستای تقویت جامعه مدنی و استقلال احزاب از دولت است چه اینکه در این صورت، تشکل‌ها بهتر می‌توانند خواست عمومی را نمایندگی کنند. با این حال شرایط به‌گونه‌ای است که فعالان سیاسی نمی‌توانند از نام تشکل یا جریان خود برای این منظور استفاده کنند و فعالیت سیاسی در این قالب هم نمی‌توانند داشته باشند. بعضا دیده شده افراد حزبی تحت عناوین دیگری، موسسات خیریه تشکیل داده‌اند و با نام دیگری فعالیت می‌کنند، حتی به تبلیغ دیدگاهشان می‌پردازند و به‌صورت غیرمستقیم عضو‌گیری می‌کنند اما هرگز نمی‌توانند از برند حزب خودشان استفاده کنند. اگر احزاب مقبول نظام با تابلوی خودشان وارد عرصه کارهای فرهنگی و اجتماعی شوند می‌توانند روح کار جمعی را ترویج کرده و نیازهای اجتماعی و فرهنگی مردم را در عرصه رسمی مطرح کنند و در کنار دغدغه‌های سیاسی، آنها را هم به نتیجه برسانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.