بايدها و ملاحظات مذاکره هستهاي
محمدحسين عادلي . سفير سابق ايران در لندن
درمورد سازمان مذاکرات هستهاي سه گزينه متصور است: گزينه اول- مانند دوره قبل شوراي امنيت پرونده هستهاي را راهبري کند. اين گزينه از نظر من مردود است، زيرا اين مذاکرات از ماهيت سياسي برخوردار است و امنيتي کردن آن به سود اين پرونده نيست. کمااينکه حاکميت نگاه امنيتي به اين پرونده تاکنون در حل يا پيشبرد آن موثر واقع نشده است. گزينه دوم- مذاکرات در چارچوب وزارتخارجه هدايت شود. اين گزينه امتيازات بيشماري دارد؛ وزارتخارجه يگانه دستگاه ديپلماسي ايران است که ميتواند از اين مذاکرات پشتيباني کند. مهمترين شخص در دستگاه ديپلماسي يعني وزير خارجه، اکنون ديپلمات برجستهاي است که ميتواند نظارت دقيقي بر نحوه انجام اين مذاکرات و روند پيشرفت پرونده هستهاي داشته باشد. اين وزارتخانه ميتواند با مذاکرات و دادوستدهاي ديپلماتيک اين پرونده را پيش ببرد. گزينه سوم- يک نماينده خاص و ويژه سياسي با مشارکت وزارتخارجه و زيرنظر رياستجمهوري مذاکرات را انجام دهد. ويژگي اين گزينه اين است که يک نماينده ويژه زيرنظر رييسجمهور ميتواند فارغ از حميتهاي دستگاهي در ايجاد اجماع داخلي نقشآفريني بيشتري کند. بايد توجه داشت که اين مذاکرات از
دو بعد مهم خارجي و داخلي برخوردار است؛ اجماع داخل بر سر راهحل پرونده هستهاي از اهميتي کمتر از بعد خارجي برخوردار نيست بنابراین بايد به اين بعد توجه داشت. وزارتخارجه و رييسجمهوري با مشورت مقامات عاليرتبه بر سر هر گزينهاي درمورد سازمان مذاکرات هستهاي به نتيجه برسند، بايد ويژگيهاي زير را داشته باشد: 1- حتما سياسي و ديپلماتيک باشد و امنيتي نباشد يعني اغلب عناصر تصميمگير آن عناصر ديپلماتيک باشند. 2- شخص وزيرخارجه و دستگاه وزارتخارجه در آن بيشترين نفوذ، دخالت و پشتيباني را داشته باشد. 3- يک فرآيند اجماعسازي داخلي بايد براي مذاکرات تدوين کرد تا بعد داخلي اين مذاکرات بدون حاشيه يا با حاشيه کم باشد. 4- با توجه به اينکه، اين مذاکرات داراي ابعاد اقتصادي مهمي است لازم است چارچوب ملاحظات اقتصادي براي مذاکرات تدوين شود و در زمان مذاکره نيز مورد توجه و رعايت قرار گيرد. 5- عناصر مذاکرهکننده از تجربه کافي براي مذاکرات ديپلماتيک برخوردار باشند. بايد در مورد اصل مذاکرات نيز دو نکته را ملحوظ نظر قرار داد: نکته اول: مذاکرات لازم نيست با سازماندهي 1+5 پيش برود، شايد لازم باشد که مذاکرات بهگونه ديگري انجام شود
بهصورتيکه طرف مقابل مذاکره همان کشوري باشد که بيشترين مشکلات و مسايل را با او داريم. طبيعي است توافق با او ميتواند پنج کشور ديگر را نيز به همان مسير هدايت کند. نکته دوم: چارچوب زماني موضوع بسيار مهم است زيرا از يکسو هرگونه عجله در بهنتيجهرساندن مذاکرات بدون توجه به نيت و تاکتيک مذاکراتي طرف مقابل ميتواند موضع مذاکراتي ما را ضعيف کند ولي از طرف ديگر طول کشيدن مذاکرات و بهنتيجهنرسيدن آن در افکارعمومي اثر مثبتي نخواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.