|

چین و آمریکا در عراق سر یک سفره نشستند

هدف، تولید 5میلیون بشکه نفت

شرق، محمد آزاد: چین هم‌اکنون بزرگ‌ترین مشتری نفت خاورمیانه است. گزارش‌ها می‌گوید در سال‌جاری پس از سال‌ها از ایالات‌متحده پیشی می‌گیرد و بزرگ‌ترین مشتری نفت جهان هم خواهد شد. به‌تازگی شرکت ملی چین اعلام کرده است در بزرگ‌ترین میدان نفتی عراق با ظرفیت نهایی تولید پنج‌میلیون‌بشکه در روز با شرکت آمریکایی «اگزون» همکاری می‌کند. چین اکنون تسلطی بلامنازع بر نفت عراق دارد. مشارکت چین در میدان عظیم نفت عراق هفته گذشته در خبرها آمد که بزرگ‌ترین شرکت نفتی چین، «پتروچاینا»، در طرح توسعه میدان نفتی عظیم «قرنه غربی 1» با دیگر پیمانکار این طرح توسعه، «اگزون موبیل» آمریکا همکاری می‌کند. به گزارش «رویترز» با نهایی‌شدن قرارداد «پتروچاینا» برای مشارکت در این طرح، جایگاه چین را که هم‌اکنون نیز بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار خارجی میدان‌های نفت عراق است در این کشور مستحکم‌تر خواهد کرد. شرکت چینی همچنین برای توسعه فاز دوم میدان قرنه غربی با «لوک اویل» روسیه وارد مذاکره شده است. یک مقام آگاه به «رویترز» می‌گوید: «روسای لوک اویل می‌گویند شریک آسیایی را ترجیح می‌دهند، مخصوصا شریک چینی را، تا از بازار تضمین‌شده فروش نفت آن مطمئن باشند.» این میدان بزرگ واقع در 50کیلومتری شمال‌غرب بصره عراق توان آن را دارد که روزانه پنج‌میلیون‌بشکه نفت به تولید کنونی عراق بیفزاید. چنانچه هردو فاز این میدان راه‌اندازی شود رقیبی است برای میدان «قوار» عربستان سعودی. پیش از این نیز در بهمن‌ سال گذشته شایعاتی منتشر شد که حاکی از تمایل چین برای مشارکت در میدان بزرگ قرنه غربی بود. در آن تاریخ مقام‌های شرکت چینی از تایید خبر خودداری کردند. پس از سقوط صدام‌حسین، دیکتاتور پیشین عراق، پتروچاینا نخستین شرکت خارجی بود که در پروژه‌های نفتی عراق حضور پیدا کرد. عراق در سال ٢٠٠٩ میلادی برای توسعه شماری از میدان‌های نفتی خود دو دور مناقصه برگزار کرد و چند قرارداد با شرکت‌های نفتی بین‌المللی امضا کرد. شرایط عقد قرارداد در عراق دشوار است و بسیاری از شرکت‌های خارجی را فراری می‌دهد. اما شرکت‌های چینی بیشتر از دیگر شرکت‌ها به شرایط سخت دولت عراق تن می‌دهند و همین آنها را به بزرگ‌ترین شریک نفت این کشور بدل کرده است. مشارکت در میدان قرنه غربی برگ برنده‌ای مهم برای این شرکت دولتی چین به حساب می‌آید. اگزون موبیل سال‌گذشته میلادی به دنبال تشدید اختلاف‌هایش با بغداد درباره ترک یا ماندن در پروژه توسعه میدان قرنه غربی١ به‌دلیل حضور همزمان در بخش‌های نفتی منطقه کردستان عراق، تصمیم گرفته بود به طور کامل از این پروژه کناره‌گیری کند. پس از انتشار این شایعه بود که شرکت ملی نفت چین در اواخر دسامبر ٢٠١٢ برای دریافت سهام ٦٠درصدی اکسون موبیل در پروژه توسعه میدان نفتی قرنه غربی١ اعلام آمادگی کرد. مقام‌های صنعتی اعلام می‌کنند که با وجود اختلاف‌های سال گذشته، نوری المالکی، نخست‌وزیر عراق در نظر دارد اکسون موبیل را در این پروژه نگه دارد. دولت مرکزی عراق با عملکرد مستقل کردستان برای عقد قرارداد با شرکت‌های خارجی مخالف است. بنا بر این بود که تا سال ٢٠١٧ میلادی، تولید نفت عراق به بیش از ١٢میلیون‌بشکه در روز برسد. با این همه، چالش‌های زیرساختی و امنیتی، دولت عراق را وادار کرده است هدف تولید خود را کاهش دهد و به ٩‌میلیون‌بشکه در سال ٢٠٢٠ برساند. تاثیر چالش‌های یادشده به حدی بوده که ممکن است تولید نفت عراق در سال‌جاری میلادی با کاهش روبه‌رو باشد که پس از دوسال رشد تولید، نخستین افت تولید این کشور به شمار می‌آید. میدان قرنه غربی 1 برای توسعه 50‌میلیارددلار و فاز دوم آن 30میلیارددلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد. چین هم اکنون پس از ایالات‌متحده بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی جهان است. با افت تقاضای ایالات‌متحده، اروپا تولیدکنندگان خاورمیانه، روسیه، آفریقا و آمریکای‌لاتین همگی در پی سهم بیشتر از بازار چین هستند. به‌تازگی گزارشی منتشر شد که می‌گوید مصرف نفت چین در سال‌جاری میلادی از ایالات‌متحده نیز پیشی خواهد گرفت. افزایش تقاضای چین تغییردهنده معادلات ژئوپلیتیک «سازمان مدیریت اطلاعات انرژی آمریکا» در این ماه گزارشی منتشر کرد که در آن پیش‌بینی شده است واردات نفت‌خام چین در ماه اکتبر برای نخستین‌بار از ایالات‌متحده پیشی خواهد گرفت. چین هم‌اکنون بزرگ‌ترین واردکننده نفت خاورمیانه است. «واشنگتن‌تایمز» در این‌باره می‌نویسد از آنجا که برای چند دهه تمرکز تلاش‌های نظامی و دفاعی ایالات‌متحده بر تضمین امنیت نفت وارداتی از خلیج‌فارس قرار داشته است، کاهش وابستگی آمریکا به نفت این منطقه و نیز افزایش وابستگی چین به این منبع می‌تواند سیاست منطقه و جهان را دستخوش تغییر کند. «جوآن زرات» تحلیلگر «مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی» در ایالات متحده معتقد است آمریکا باید از موقعیت وابستگی فزاینده چین به نفت خاورمیانه استفاده کند و به بازنگری در سیاست‌هایی بپردازد که اکنون برای مدت‌هاست هزینه‌های سنگین نظامی به ایالات‌متحده تحمیل می‌کند: «در عراق و افعانستان ثروت آمریکا صرف برقراری امنیت و اقتصادهای کارآمد می‌شود، اما شرکت‌های آمریکایی معمولا در حاشیه قرار دارند، در حالی که شرکت‌های چینی و روسی از نفت و منابع معدنی آنها بهره می‌برند.» به گفته این کارشناس چینی‌ها قدرت اقتصادی خود را هرچه بیشتر در راستای منافع ملی خود استفاده می‌کنند و آمریکا از پاسخ درخور به آن عاجز است. رشد تقاضای انرژی در چین سال‌هاست در پی افزایش حیرت‌انگیز رشد اقتصادی در جریان است، اما در این سال‌ها با افزایش سرسام‌آور تعداد خودرو‌ها که فقط در سال گذشته 19میلیون عدد اضافه شد، مصرف انرژی کشور از ایالات متحده پیشی می‌گیرد. گزارش «سازمان مدیریت اطلاعات انرژی آمریکا» می‌گوید مصرف انرژی چین با افزایش 13درصدی تا سال 2014 به 11میلیون‌ بشکه در روز خواهد رسید. این امر بر آمریکا و مصرف‌کنندگان آن اثر خواهد گذاشت چراکه چین با این حد از تقاضا خواه ناخواه تاثیری روزافزون بر قیمت نفت جهانی خواهد داشت. «کارلوس پاسکال» نماینده ویژه انرژی وزارت‌خارجه آمریکا به واشنگتن‌تایمز می‌گوید: «ناتوانی چین و هند برای برآوردن تقاضای بازار در سال‌های پیش‌رو مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت نفت خواهد بود. این امر برای آینده سیاست امنیت ملی آمریکا بسیار حیاتی است.» علاوه بر رشد تقاضای چین، افزایش انفجاری تولید نفت و گاز در آمریکا با استفاده از روش‌های جدید، سیاستمداران آمریکا را به صحبت از تغییر دیپلماسی در خاورمیانه ترغیب می‌کند. یک تحلیلگر بازار انرژی در ایالات‌متحده در این زمینه می‌گوید: «آخرین باری که ایالات‌متحده شاهد چنین افزایشی در تولید نفت بود اواخر دهه 70 و با اکتشاف نفت در آلاسکا بود. این امر بود که موجب شد ارزش دلار در ابتدای دهه 80 پس از یک دهه ضعف افزایش یابد.» رقابت چین و آمریکا در عرصه اقتصادی بالا گرفته است. در زمینه انرژی بسیاری - از جمله روسیه- نوآوری‌های ایالات‌متحده را حداقل در کوتاه‌مدت جدی نمی‌گیرند. مصرف چین به‌طور روزافزون افزایش می‌یابد و متعاقب آن تمایل آن کشور به سلطه به مراکز نفت‌خیز.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.