|

ضروریات پیش‌روی تیم اقتصاد دولت

استقلال بانک مرکزی محقق می‌شود؟

شرق: تیم اقتصادی دولت هنوز کامل نشده است. بانک مرکزی که در سال‌های اخیر به‌شدت از نفوذش کاسته شده بود در دولت جدید فعلا رییس تازه‌ای انتخاب نکرده است. اما انتشار آمار رشد اقتصادی سال 90 طی روزهای اخیر نشان داد که رویه این بانک در دولت روحانی از چه قرار خواهد بود و آیا دولت استقلال ازدست‌رفته در دولت احمدی‌نژاد را دوباره بازیابی می‌کند. از طرفی دیگر شواهد و قراین نشان می‌دهد که سیف برای مدیریت بانک مرکزی از نظر دولت نهایی است و احتمالا طی روزهای آینده اعلام می‌شود. درواقع ترکیب ستاد اقتصادی دولت به این شکل خواهد بود: نوبخت (درصورت احیای دوباره سازمان مدیریت) رییس سازمان مدیریت، طیب‌نیا، وزیر اقتصاد و ولی‌الله سیف نیز رییس بانک مرکزی. این ترکیب هم مورد مخالفت و انتقاد است و هم مورد تایید. مخالفان معتقدند رییس بانک مرکزی باید اقتصاددان باشد و تخصص بانکداری درواقع نوعی بنگاه‌داری است. در مقابل تکلیف برنامه توسعه پنجم است که تاکید دارد ریاست بانک مرکزی باید از مجربین بانکداری کشور باشد. موافقان هم به تجربه و مدیریت سیف اشاره می‌کنند. به‌هر‌رو ریاست آینده بانک مرکزی در مقابل چالش‌های سختی قرار دارد از جمله اینکه نحوه عملکردش در مقابل دولت چگونه است؟ آیا قایل به استقلال کامل است یا استقلال نسبی را دنبال می‌کند؟ کنترل نقدینگی را چگونه سامان می‌دهد؟ و سیاست‌های پولی‌اش چگونه و بر چه قراری است؟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ شاهین شایان‌آرانی . کارشناس اقتصادی محوریت استقلال در برنامه‌های بانک‌مرکزی بانک‌مرکزی عملا در اقتصاد دولت نهم و دهم، بانک‌مرکزی نبود. سیاست‌های این بانک به‌شدت تحت‌تاثیر برنامه‌های اقتصادی دولت تعیین می‌شد و استقلال این بانک به‌طورکامل از بین رفته بود. باید به این نکته توجه داشت که اصل بر استقلال بانک است بنابراین هر یک از آقایان که بر کرسی ریاست این بانک تکیه می‌زنند باید با لحاظ این اصل برنامه‌های خود را تدوین کنند. وقتی به اعضای کابینه نگاه می‌کنیم و پیشینه هر یک را می‌خوانیم هریک به‌تنهایی گزینه‌های مقبول و باتجربه‌ای هستند اما اینکه برآیند تجربه‌ها و تخصص آنها آن چیزی باشد که موردانتظار است جای تامل دارد. آقای سیف که برای ریاست بانک مرکزی تقریبا قطعی شده است، فردی است با تجربه و سابقه قابل‌قبول در حوزه بانکداری. آقای نوبخت به‌عنوان معاون برنامه‌ریزی و مدیریت راهبردی رییس‌جمهور هم فردی اقتصاددان و آقای طیب‌نیا، وزیر اقتصاد نیز استاد دانشگاه تهران در علوم اقتصادی است. بنابراین این سه عضو کلیدی اقتصاد کشور هر یک در حوزه تخصصی خود افرادی متبحر و باتجربه هستند. اما هنوز برای این نتیجه‌گیری که تجمیع آنها بتواند دستاورد دلخواهی داشته باشد؛ زود است. موضوع داشتن تخصص یک طرف قضیه است و اینکه چقدر این تخصص در امور اجرایی و مدیریت اقتصاد کشور متبلور شود طرف دیگر ماجراست. در حال حاضر بانک مرکزی نهادی تضعیف‌شده است. این همه در حالی است که عملکرد بانک مرکزی در سطح جهانی هم به‌دلیل حساسیت‌های بالایی که تحریم ایجاد کرده است زیر ذره‌بین قرار دارد؛ بنابراین مدیریت این بخش از هر دوره دیگری دشوارتر است و باید فردی آگاه در این بخش حضور یابد. مهدی تقوی . کارشناس اقتصادی استقلال، ضرورتی برای بانک مرکزی یکی از ضروریات بانک مرکزی، استقلال آن و به‌رسمیت شناختن آن است. رییس کل بانک مرکزی باید در مقابل خواسته‌های رییس‌جمهوری و وزیر اقتصادی برای افزایش انتشار پول با توجه به شرایط اقتصادی کشور مقاومت کرده تا به وظیفه خود که مسوولیت سیاست‌های پولی کشور است، عمل کرده باشد. وضعیت اقتصادی کشور در 5/2 سال اخیر بسیار نگران‌کننده شده و خرابی‌ها و آسیب‌های حاصل از برنامه‌ها، سیاست‌ها و عملکرد دولت پیشین به‌سادگی و سرعت قابل جبران و احیا نیست. همچنین گروه اقتصادی دولت و رییس‌جمهوری باید با استفاده از تجربه‌ای که در دوران ریاست‌جمهوری هاشمی به‌جا ماند و همچنین تجربه تلخ‌تر و بزرگ‌تری که از دولت احمدی‌نژاد کسب شده، در دام اقتصاددانان لیبرال گرفتار نشوند. سیاست تعدیل اقتصادی در دوران هاشمی موجب نارضایتی وسیع مردم نسبت به وضعیت اقتصادی شد؛ نارضایتی‌ای که می‌توان مدعی شد در دوران آقای احمدی‌نژاد به‌مراتب شدیدتر و بیشتر بود. یکی از اشتباهاتی که در دوران اخیر رخ داد، تبدیل بانک مرکزی به صندوق پول رییس‌جمهوری بود. به‌طوری که با دستورات او، اقدام به چاپ پول کرده و موجب تورم موجود شد. استقلال بانک مرکزی یکی از ضروریات اصلی اقتصاد است که پیش از همه باید توسط شخص رییس‌جمهوری به‌رسمیت شناخته شود. در عین حال باید با برنامه‌های دقیق و توجه به رشد اقتصادی منفی که ایران گرفتار آن است، سیاستگذاری کنند. در این شرایط می‌توان مدعی شد که آقای سیف به‌عنوان گزینه اصلی ریاست بانک مرکزی با توجه به تجربه‌شان می‌تواند هماهنگی لازم را با وزیر اقتصاد و دارایی داشته باشد. علی قنبری .کارشناس اقتصادی پایان سلطه دولت بر بانک مرکزی سه قطب تیم اقتصادی آقای روحانی یعنی وزیر اقتصاد، رییس کل بانک مرکزی و رییس سازمان مدیریت لزوما نباید نظراتی مشابه داشته باشند چراکه این امر استقلال بانک مرکزی که در دو دوره گذشته از بزرگ‌ترین معضلات کشور بود را از بین می‌برد. همراه بودن بانک مرکزی با نظرات دولت موجب وابستگی آن شده و درنتیجه باعث زیرسوال‌رفتن سیاست‌های پولی و مالی کشور می‌شود. وابسته‌ترین دوره مدیریت بانک مرکزی را در دولت احمدی‌نژاد شاهد بودیم. این اتفاق سبب شد منابع این بانک بی‌چون و چرا در اختیار دولت قرار گیرد و دولت هم با اشتباهی بزرگ، منابع را در راهی خرج کرد که جز تورم عایدی نداشت. در شرایط حساس کنونی مدیریت بانک مرکزی باید فردی آگاه و با تجربه بانکی باشد نه کارشناس اقتصادی وابسته به دولت. بین افراد کاندیدا شده برای این سمت نیز آقای سیف به دلیل سوابق متعدد فعالیت در حوزه بانکداری می‌تواند گزینه مناسبی باشد. البته نباید فراموش کرد که هدف مشترک همه تصمیم‌گیران رهایی از بحران کنونی اقتصاد است بنابراین هماهنگی در اهداف کلی باید پیش‌شرط انتخاب تیم اقتصادی باشد. از این‌رو هر فردی که برای ریاست بانک مرکزی انتخاب می‌شود باید اصل کار خود را بر این محور قرار دهد اما قرار نیست که طبق دستورات دولت عمل کرده و زیر سلطه اعضای کابینه باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.