|

داستان‌های ایتالیایی قرن بیستم

ما هرگز نخواهیم مرد

رویا آصف زاده: انتشارات «کتاب خورشید»، چندسالی است که داستان‌های ایتالیایی قرن ‌بیستم را منتشر می‌کند و تاکنون آثار قابل‌توجهی از داستان‌های ایتالیایی و از نویسندگانی چون ایتالو کالوینو، آلبرتو موراویا، گراتزیا دلددا، دینو بوتزاتی، ناتالیا گینزبورگ به چاپ رسانده است. به‌تازگی چند کتاب از مجموعه‌داستان‌های ایتالیایی قرن بیستم منتشر شده که در ادامه به‌صورت کوتاه معرفی می‌شوند. شهرهای خیالی ایتالو کالوینو از جمله شناخته‌شده‌ترین نویسندگان ایتالیایی در ایران است که بخشی مهم از آثارش به فارسی ترجمه و خوانده شده‌اند. «شهرهای ناپیدا»، عنوان یکی از کتاب‌های کالوینو است که برای اولین‌بار در سال 1972 منتشر شد. بهمن رییسی، شهرهای ناپیدا را به فارسی ترجمه کرده و به‌تازگی چاپ سوم آن منتشر شده است. در ابتدای کتاب توضیحی درباره شهرهای ناپیدا آمده که در بخشی از آن می‌خوانیم: «در شهرهای ناپیدا از شهرهای موجود و قابل‌مشاهده خبری نیست. تمام شهرهای آن خیالی هستند، نام زنی را بر هرکدام از آنها گذاشتم. کتاب از فصل‌های کوتاهی تشکیل شده و هرفصل فرصت مناسبی است برای تفحص و تامل در مسایلی که درمورد شهرها صادق است. کتاب قطعه‌به‌قطعه به‌وجود آمد. بعضی مواقع فاصله‌زمانی بین آنها نیز بسیار طولانی بود؛ همانند اشعاری که روی صفحات می‌نوشتم، احساسات پراکنده خود را گرد می‌آوردم... برای ما، شهر امروزی چه چیزی است؟ فکر می‌کنم در این کتاب چیزی همانند آخرین اثر عاشقانه خود درمورد شهرها را نوشته باشم، البته این کار را زمانی انجام داده‌ام که زندگی در آنها مشکل‌تر از همیشه شده است». تصویر دیروز ناتالیا گینزبورگ از نویسندگان مهم ایتالیای قرن بیستم است که در آثارش به سیاست و فلسفه و ایتالیای روزگار خود پرداخته است. نثر ساده و درعین‌حال صریح از ویژگی‌های آثار اوست. «دیروزهای ما» یکی از رمان‌های گینزبورگ است که در دوره پیش از جنگ‌جهانی‌دوم و با مرگ یک مادر آغاز می‌شود. در این رمان، داستان با روایت یک زن‌جوان پیش می‌رود و ایتالیای آن دوران در بستر رمان تصویر می‌شود. دیروزهای ما برای اولین‌بار در سال 1952 منتشر شد و برنده جایزه «ویون» شد. رمان اینگونه آغاز می‌شود: «پرتره مادر، چهره زن نشسته‌ای با کلاه پردار و صورت کشیده خسته و رنجور، در اتاق ناهار‌خوری آویزان بود. هنگام حیات همیشه ناخوش بود و از سرگیجه و تپش فراوان قلب رنج می‌برد. اندکی پس از تولد آنا درگذشت. چهار زایمان برایش خیلی زیاد بود...» دیروزهای ما را منوچهر افسری به فارسی برگردانده و در سال 1389 منتشر شد و این روزها چاپ دوم آن هم منتشر شده است. حافظه عریان «الفبای خانواده»، رمان دیگری از ناتالیا گینزبورگ است که با ترجمه فیروزه مهاجر به فارسی منتشر شده است. این کتاب، شرح زندگی نویسنده از آغاز تولد تا ظهور و سقوط فاشیسم است و هرچند ساختاری داستانی دارد، اما به‌ مانند دیگر آثار او اقتباسی از واقعیت است. خود گینزبورگ، درباره الفبای خانواده نوشته: «الفبای خانواده رمانی از روی حافظه صرف، عریان، برملا و اعلام شده است. نمی‌دانم آیا بهترین کتابم است یا نه؛ اما مسلما تنها کتابی است که با آزادی مطلق نوشته‌ام. نوشتن آن برایم از هر نظر مانند حرف‌زدن بود؛ برایم ویرگول و غیر ویرگول، شل‌بافت، سفت‌بافت‌بودن هیچ اهمیتی نداشت: هیچ، هیچ. هیچ‌گونه تلخکامی و انزجاری نداشتم و مهم‌تر از همه، حتی یک‌بار هم از خودم نپرسیدم آیا اتفاقی می‌نویسم یا نه. اتفاق به‌کلی از من دور بود». وسوسه گراتزیا کوزیما دلددا، تنها نویسنده زن ایتالیایی است که برنده جایزه ‌نوبل شده و تاکنون چند اثر او به فارسی نیز ترجمه شده است. بهمن فرزانه، در چندسال گذشته تعدادی از رمان‌های او از جمله «چشم‌های سیمونه»، «راز مرد گوشه‌گیر»، «گنج»، «وسوسه»، «راه خطا»، «حریق در باغ زیتون»، «بر لب پرتگاه» و... را ترجمه کرده و به‌تازگی نیز ترجمه او از دیگر رمان این نویسنده ایتالیایی با نام «رقص گردنبند» به چاپ دوم رسیده است. رقص گردنبند ازجمله آن رمان‌هایی است که نقش مهمی در کسب نوبل ادبی برای کوزیما دلددا داشته است. آخرین کتابی که در زمان حیات این نویسنده زن ایتالیایی به‌چاپ رسید، «کلیسای مریم منزوی» بود که در آن زنی جوان مبتلا به سرطان است، یعنی همان بیماری‌ای که دلددا نیز در سال 1936 براثر آن از دنیا رفت. در بخشی از رمان «رقص گردنبند» می‌خوانیم: «دیگر انتظار نمی‌کشید. دیگر امیدی در دل نداشت. حس می‌کرد زندگی او را به‌حال خود رها کرده است. چون از آنچه داشت احساس رضایت می‌کرد. از حرارات خانه، از غذای خوب، از آفتاب روی بالکن، از مختصر برف سفیدی در آن پایین که او را به یاد دشت‌های نوجوانی غم‌انگیزش می‌انداخت، از رنگ آبی کوه‌ها که اندک برفی بر قله‌هایشان نشسته بود و از مهتاب شب‌های بادگیر، هنگامی که روی شیشه پنجره بسته برق می‌زد و صدایی چون خرده یخ از آن برمی‌خاست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.