|

در قلمرو ادبیات و هنر

فراموشی

نسیم قربانی: انتشارات «نیلا»، ازجمله ناشران فعال در حوزه نمایشنامه است و البته در حوزه ادبیات داستانی نیز داستان‌هایی متفاوت از جریان غالب ادبیات این روزهای ما منتشر کرده است. انتشارات نیلا کتاب‌هایی تحت‌عنوان «قلمرو ادبیات» و «قلمرو هنر» زیرنظر حمید امجد، منتشر می‌کند. به‌تازگی چند کتاب از این دو مجموعه به چاپ رسیده‌اند که در ادامه به‌صورت کوتاه معرفی می‌شوند. از پس سالیان «فراموشی»، نام نمایشنامه‌ای است از حمید امجد که طرح ابتدایی آن در سال 85 نوشته شده و بعد از مدتی وقفه، تکمیل و منتشر شده است. فراموشی، متنی نمایشی با زمینه‌ای تاریخی است و با فرهنگ باستان چین مرتبط است. زمینه تاریخی متن و نیاز به تحقیق و پژوهش برای نوشتن آن، ازجمله دلیل تاخیر در اتمام نگارش آن بوده است. نمایشنامه امجد، ترکیبی از وقایع بخشی از تاریخ چین در دوران پیش از میلاد با فرهنگ و ادبیات عامه است. امجد در «فراموشی»، از فرهنگ روایی، شعر و سنت نمایش سیاه‌بازی استفاده کرده است. این نمایشنامه چندی پیش توسط خود امجد در موسسه فرهنگی- هنری «اکو» خوانده شد و این روزها متن آن نیز در 146 صفحه به چاپ رسیده است. سلام بر کوچه «کاملیا، گل من»، عنوان داستانی بلند از آذر معصومی است. نویسنده‌ای که پیش از این با کتاب‌هایی مثل «سیب سرخ گرد غلتان» و «در باغ‌وحش ناصری‌ها» شناخته شده بود. «کاملیا، گل من»، داستان قابل‌تاملی است که از خلال یادداشت‌های روزانه زنی آبستن، پیش می‌رود. داستان با انتخاب نام برای بچه‌ای که هنوز متولد نشده آغاز می‌شود و مکالمه‌ای میان مادر و این بچه شکل می‌گیرد: «همین حالا، همین که چشم‌هایم را بازکردم، تصمیم گرفتم اسمش را بگذارم کاملیا. انگار توی خواب صدایم کرده باشند. کسی صدایم کرده باشد و در گوشم گفته باشد که اسمش را بگذار کاملیا. کاملیا. بعد از مدت‌ها احساس نشاط می‌کنم. انگار هزارسال است اینطور نبوده‌ام. انگار اصلا یادم رفته بود احساس نشاط یعنی چه. حتی خنده‌دارتر: هیچ‌وقت چیزی شبیه این را در دفترچه‌ای مثل این ننوشته بودم. دارم عوض می‌شوم. خودم هم باورم نمی‌شود. اما دارم می‌شوم.» کمدی آمریکایی نیل سایمون یکی از بهترین کمدی‌نویسان حال‌حاضر آمریکاست و در کنار وودی آلن، هردو از نسلی‌اند که کار خود را با تلویزیون شروع کرده‌اند. وودی آلن در ادامه به سینما وارد شد و سایمون به تئاتر پیوست. هردو نیز در نیویورک متولد شده‌اند و این شهر مکان اصلی بسیاری از نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌هایشان بوده است. «دختر یانکی»، یکی از نمایشنامه‌های سایمون است که با ترجمه شهرام زرگر به فارسی منتشر شده است. بنا بر توضیح مقدمه کتاب، سایمون در نمایشنامه‌هایش به تصویرگری قشر متوسط شهرنشین، با تمام آن رویای آمریکایی قابل‌خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌پردازد. کمدی سایمون آینه تمام‌نمای جامعه آمریکاست؛ جامعه‌ای که قدمت نوستالژی‌اش دست‌بالا به جنگ‌های شمال و جنوب محدود می‌شود و فراخ‌ترین عرصه رقابتش، رقابت دیرینه پپسی‌کولا و کوکاکولاست. آنا در استوا «آناکارنینا در استوا» نمایشنامه‌ای از نیلو کروز، نمایشنامه‌نویس آمریکا-کوبایی است که در سال 1960 متولد شده و تاکنون نمایشنامه‌های زیادی نوشته است. نمایشنامه‌های نیلو کروز در سراسر آمریکا در تئاترهای زیادی اجرا شده و جایزه‌های متعددی هم مثل «التون جونز» و «کسل رینگ» گرفته است. نمایشنامه «آناکارنینا در استوا» نیز جایزه پولیتزر سال 2003 را دریافت کرده است. این نمایشنامه را علی پورعیسی به فارسی ترجمه کرده و در 96صفحه منتشر شده است. نیلو کروز، مدرس مدرسه هنرهای نمایشی ییل بوده و هم‌اکنون در نیویورک زندگی می‌کند. شکاف‌های طبقه فرودست «حصارها» نمایشنامه‌ای از آگوست ویلسن، نمایشنامه‌نویس آمریکایی است که با ترجمه فارس باقری به فارسی منتشر شده است. این نمایشنامه با روایتی رئالیستی به مشکلات یک خانواده سیاه‌پوست آمریکایی و شکاف‌هایی که در طبقه فرودست جامعه وجود دارد می‌پردازد. «حصارها»، برنده جایزه پولیتزر 1987 و جایزه مجمع منتقدان تئاتر نیویورک در همین سال شده است. در بخشی از این نمایشنامه می‌خوانیم: «مرگ که چیزی نیس. من خود مرگو به چش دیدم زن. باهاش کشتی گرفته‌ام. نمی‌خواد تو راجع به مرگ واسم سخنرانی کنی. مرگ هیچ‌چی نیس غیر یه توپ پرضرب، کنج زمین بازی. می‌دونی باهاش چکار می‌کنم؟ حواست به منه؟ از بونو بپرس... دروغ می‌گم؟ وسط بازی یهو می‌بینی یه توپ پرضرب از بالای بالا گوله می‌شه و می‌آد سمت تو که کنج زمین واسادی و باید همون‌جا با همه زورت چوبه‌رو حواله بدی سمتش... وای خداجون! این‌جوریه که توپه می‌ره و دیگه برنمی‌گرده سمتت.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.