الزامات احیای سازمان مدیریت-۹
5 شرط الزامی برنامهریزی
محمد ستاریفر
متن زیر نامهای است که دکتر ستاریفر در سال 78 خطاب به آقای خاتمی نوشتند. امروز پس از استهلاک بسیاری از منابع و دلخوریهای فراوان، در نهایت نهاد برنامهوبودجه و دستگاه اجرایی خدمت آن برادر رسیده و آن برادر با محذوریتهای بسیار زیادی که دارند، باید آنچنان جمعبندی بفرمایند که نه له این باشد و نه علیه آن و پرواضح است که اینگونه جمعبندیها به هر حال نهتنها مشکلات را حلوفصل نخواهد کرد بلکه خود مشکلساز است. از اینرو است که چگونگی تعیین منزلت و جایگاه نهاد برنامهوبودجه از منظر ریاست محترم جمهور آن هم بهصورت علمی، حقوقی، سیاسی و ارتباطی، موضوعی است که در شرایط موجود، بیش از آنکه چه کسی عهدهدار مسوولیت ریاست برنامهوبودجه باشد، دارای اهمیت و اولویت است. به سخن دیگر، بسیاری از نارساییهای موجود در نهاد برنامهوبودجه را باید متوجه آن نهاد و مسوول آن ندانست، بلکه باید محصول متعیننبودن جایگاه و منزلت نهاد برنامهوبودجه نزد رییس محترم دولت از گذشته تاکنون دانست. اگر به یاری ایزد منان و بهدست توانای آن گرانمایه معضل متعیننبودن منزلت و جایگاه نهاد برنامهوبودجه از منظر رییس محترم دولت،
حلوفصل شود مشکل و مساله بعدی را باید پیشرو گذاشت و آن این است که نهاد برنامهوبودجه کشور باید از چه ساختاری برخوردار باشد؟ چگونگی ساختار نهاد برنامهوبودجه ساختار نهاد برنامهوبودجه با توجه به شرایط محیطی هرکشور، چگونگی سطح توسعهیافتگی و توسعهنیافتگی آنها، میزان مسایل و مشکلات و مرتبهبندی آنها، نظامات و رژیمهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حقوقی حاکم بر آنها شکل گرفته و میگیرد و در عین حالی که شکل این ساختارها و حتی کارکردهای آنها در جوامع مختلف با یکدیگر متفاوت است اما در عین حال از اصول ثابت و مبانی علمی واحدی برخوردارند. صاحبنظران بنامی همچون آرتورلوییس، مایکل تودارو، واسیلی لئونتیف، فرانسو پرو، لیف هانس، کیندل برگر، تین برگن و... همگی در رابطه با نهاد برنامهریزی سخنها، مقالات و کتب زیادی گفتهاند و نوشتهاند و بعضا نیز به دلیل طرح این نظریات جایزه نوبل را از آن خود کردهاند، در تمام مبانی آنها یک اصول ثابت و شاکلهای برای نهاد و بودجه دیده میشود که نمیتوان از آن غفلت کرد. در یک کشور، نهاد برنامهوبودجه از منظر همه این صاحبنظران باید این حداقل استخوانبندی را دارا باشد: آن
را به صورت نمودار شکل ذیل ترسیم کرد. استخوانبندی نظام نهاد برنامهوبودجه سطح 1 - سیاستگذاران (رییسجمهور دولت، مسوول نهاد برنامهوبودجه)، سطح 2 - متخصصان امور در راهبردهای توسعه اقتصادی و اجتماعی، اقتصاد سیاسی، اقتصاد توسعه، اقتصاد برنامهریزی، علوماجتماعی، زیستمحیطی، سطح 3 - متخصصان و نظریهپردازان جامعهشناسی (امور اجتماعی) - متخصصان و نظریهپردازان روانشناسی (امور فرهنگی) - متخصصان و نظریهپردازان (امور اقتصادی) - متخصصان و نظریهپردازان (امور زیستمحیطی)، سطح 4 - متخصصان آمار، اقتصادسنجی جهت تدوین معادلات و کمیکردن متغییرها، سطح 5 - متخصصان و کارشناسان امور برنامهوبودجه دستگاهها. ساختار نهاد برنامهوبودجه در یک کشور باید حداقل از این پنج سطح برخوردار باشد در عینحال عاملها و پیوندهای بین این پنج سطح باید دارای مشخصهها و ویژگیهای پیشبرندگی و توسعهای باشد، ویژگیهایی همچون: * رعایت اصل شرکت در برنامهریزی اصل دموکراسی * عزم و جدیت در کلیه سطوح پنجگانه * برخورداری از تفکر عمیق و همهجانبه در بین برنامهریزان و سیاستگذاران * شناخت صحیح از مسایل جامعه و چالشهای آینده آن *
اتفاق نظر و استنباط واحد از قضایای توسعهیافتگی و توسعهنیافتگی بین سطوح پنجگانه بهویژه در مرتبهبندی مسایل و تقدم و تاخر آنها. * اتفاق نظر و استنباط واحد بین آنها در اتخاذ راهبردها و خط مشیهای اصلی و همچنین مرتبهبندی بخشها نسبت به یکدیگر نه حذف بخشها بلکه اولویتبندی بین بخشها. * شناخت آگاهانه و عالمانه از کشور، جهان، آینده نگری علمی و تلاش برای عدم برخورد جزمی با مسایل در سطوح پنجگانه.
ادامه دارد...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.