الزامات احیای سازمان مدیریت-۸
سرمایهگذاری روی برنامهریزی شرط توسعه
محمد ستاریفر
متن زیر نامهای است که دکتر ستاریفر در سال 78 خطاب به آقای خاتمی نوشتند. در شرایط عصری ما نهاد برنامهوبودجه ساختار، کارکردها و کارشناسان آن در این 20سال نتوانستهاند از روسای دولت ایران جواب این سوالات را دریابند. اکنون این شمایید که باید با فضل، متانت، دلسوزی، محبوبیت و داشتن آرزوهای بسیار برای عزت و سربلندی کشور و مردم باشهامت به این سوالات پاسخ گفته و این ابهامات را روشن ساخته و آنها را برای کشور «متعین» فرمایید به میزان تعیین اموری که خواهید فرمود، روی نهاد برنامهوبودجه کشور سرمایهگذاری کردهاید و از کیفیت این سرمایهگذاری است که موتور توسعه ایران میتواند روشن شود یا همانند گذشته تاکنون خاموش بماند. ارتباط بین رییسجمهور با نهاد برنامهوبودجه برای روشنکردن موتور توسعه ایران، چارهای جز سرمایهگذاری همهجانبه علمی، فکری، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی روی نهاد برنامهوبودجه نخواهیم داشت. این سرمایهگذاریها شکل نخواهد گرفت مگر اینکه دفتر واقعی رییس محترم جمهور در نهاد برنامهوبودجه باشد. منظور دفتر فیزیکی آن مقام نیست بلکه منظور، ارتباط ارگانیکی رییسجمهور محترم با پیکره نهاد
برنامهوبودجه نهفقط با رییس سازمان برنامهوبودجه یا چندنفر از معاونان ایشان است. با نگاهی به کشورهای توسعهیافته، درخواهیم یافت که نزدیکترین دستگاه یا دفتر به رییس دولت در آمریکا، آلمان، انگلستان، ژاپن و ... نهاد برنامهوبودجه است. سایر دفاتر امنیتی و سیاسی مراتب بعدی را تشکیل میدهند. در ایران این مرتبهبندی چگونه است؟ اینجانب بهعنوان یک کارشناس کوچک، ظرف این 20سال هنوز نتوانستهام جواب این سوال را دریابم ولی خوب حس کردهام که ارتباط ارگانیکی لازم از مرتبه بالایی برخوردار نیست، چون اگر نهاد برنامهوبودجه از منزلت و جایگاه اصلی خود برخوردار بود، روسای دولتها در این 20سال برای خود معاون در امور اجرایی، معاون فرهنگی، گروه نظارت و بازرسی، گروه مناطق محروم و... انتخاب نمیکردند و از همه مهمتر، نظام بوروکراسی و خستهکننده کمیسیونهای دولت که بسیاری از فرصتها و قدرت مانورها را از دولت گرفتهاند، به اینگونه شکل نمیدادند. منزلت نهاد برنامهوبودجه نزد رییسجمهور اگر نهاد برنامهوبودجه منزلت داشت، رییس آن، به حکم ساختار و کارکرد توسعهای که باید داشته باشد، باید معاون اول رییسجمهور باشد.
اگر نهاد برنامهوبودجه منزلت داشت، نظر کارشناسی و حرف آن، باید حرف رییسجمهور قلمداد میشد، نهاینکه وزرا و دستگاهها پس از مکاتبات زیاد با آن وجود شریف و سازمان برنامهوبودجه مسایل را نتوانند حلوفصل کنند و تازه با ازدستدادن فرصتهای بسیار زیاد و با عمقبخشیدن به مسایل، نیازمند کمک شما یا معاون محترم اول رییسجمهور شوند، تا بلکه بتوانند با مدد آنها ولی و صدالبته با هزینههای بسیار بیشتر به حلوفصل مشکلات خود بپردازند. نهاد برنامهوبودجه در کشورهایی که موتور توسعه بوده است از منزلت و جایگاه لازم و بالاتری نسبت به دستگاههای اجرایی برخوردار است و اصلا منزلت آنها در منزلت ریاستجمهوری خلاصه شده است. در ایران جایگاه این نهاد پایینتر از دستگاههای اجرایی یا در ظاهر همتراز با آنها قلمداد شده و با آن برخورد میشود. در شرایط همترازی نهاد برنامهوبودجه با دستگاهها چه کسی دیگر حاضر است منطقهای برنامهای و بودجهای و توسعهای را پذیرا باشد؟ آیا در کره، تایوان، سنگاپور و چین که اینروزها اینقدر دولتمردان، وزرا و رسانهها از پیشرفت آنها و معجزات اقتصادی آن داد سخن میدهند، نهاد برنامهوبودجه این کشورها به
اینگونه توسط روسای دولت آنها ناتوان شده و تقلیل منزلت داده شده است؟ از اینرو تعیین منزلت و جایگاه نهاد برنامهوبودجه و چگونگی تعامل آن با شخص رییسجمهور و با دستگاهها، امروزه تبدیل به ویرانهای شده است که مهندسی نوین را طلب میکند و این مهندسی نوین نیز طالب معماری جدیدی است که امروزه حضرتعالی مسوولیت آن را بر دوش گرفتهاید. اگر منزلت و جایگاه برنامهوبودجه را معماری نوین و توسعهای بفرمایید، شاهد خواهید بود که بسیاری از کاغذبازیها، اتلافوقتها، ازدستدادن فرصتها، هزینه کردنهای زیاد و ... رو به کاهش خواهد رفت. در اینصورت حرف ریاست محترم جمهور، حرف نهاد برنامهوبودجه و حرف نهاد برنامهوبودجه، حرف ریاست محترم جمهور خواهد بود. ادامه دارد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.