|

دریغ از «میلی‌منفرد» خوشامد به «توفیقی»

احمد شیرزاد . رییس کمیسیون آموزش مجلس ششم

در هفته‌ای که گذشت عدم رای‌اعتماد مجلس به جعفر میلی‌منفرد نگرانی‌هایی را در میان دانشگاهیان ایجاد کرد؛ نگرانی‌هایی که تنها دوروز دوام داشت و خبر امیدوار‌کننده انتصاب جعفر توفیقی در وزارت علوم باز دانشگاهیان را امیدوار به تغییر در دانشگاه‌ها کرد. در رابطه با عدم‌رای‌اعتماد آقای دکتر جعفر میلی‌منفرد از مجلس شورای اسلامی و دلایل آن باید گفت که جناح تندرو در مجلس طی یکی، دو هفته اخیر نسبت به مساله آموزش‌عالی حساسیت‌هایی ایجاد کرد که از اساس بی‌ربط و نادرست بود. تصور مخالفان آقای میلی‌منفرد این بود که آنچه در دانشگاه‌ها طی چندین سال اتفاق افتاد، حوادثی مانند 18تیر، اتفاقاتی بود که از وزارت علوم و مدیریت دانشگاه‌ها در آن زمان سرچشمه می‌گرفت و اگر مدیران همفکر آقایان در دانشگاه‌ها حضور داشتند، این اتفاقات نمی‌افتاد. به‌عنوان مثال یکی از مخالفان میلی‌منفرد در مجلس عنوان می‌کرد که اگر میلی‌منفرد در آن زمان فلان رفتار را انجام نمی‌داد، فلان شخص الان خارج از کشور نبود. اما فقر در تحلیل باعث شد که متوجه نباشند که آنچه در 18تیر اتفاق افتاد، دخالت عوامل بیرونی نظیر لباس‌شخصی‌ها بود. از طرف دیگر، به‌نظرم مخالفان میلی‌منفرد فکر می‌کردند و می‌کنند که با انتخاب وزیر علومی همفکر خود می‌توانند دانشگاه و دانشجویان را کنترل کنند اما واقعیت این است که حیات فکری و سیاسی دانشجویان اصولا ارتباط زیادی با نحوه مدیریت در وزارت علوم و مدیران دانشگاه‌ها ندارد. تجربه مدیریت اصلاح‌طلبان در دانشگاه‌ها نشان می‌دهد که روسای دانشگاه‌ها عناصر سیاسی نبودند. انتخاب‌هایی که در آن زمان در دانشگاه‌ها انجام می‌شد، بیشتر افرادی آکادمیک با شم مدیریتی و سعه‌صدری بالا بودند و همگی از متن دانشگاه و بر اساس نظر اعضای هیات علمی معرفی می‌شدند. با این‌حال به‌نظرم بخشی از رای‌اعتماد منفی که طیفی تندرو در مجلس به آن دامن زدند تصویر غلطی بود از آنچه اگر میلی‌منفرد وزیر علوم شود آشوب‌ها در دانشگاه‌ها شکل می‌گیرد. در صورتی که کسی مثل میلی‌منفرد در آن زمان توانست با سعه‌صدر بزرگ‌ترین بحران‌ها را مدیریت کند. همچنین نکته‌ای که از سوی نمایندگان مجلس موردتوجه قرار نگرفت این بود که بزرگ‌ترین آشوب‌ها در دانشگاه‌ها طی چندین سال اخیر، آشوب‌هایی بودند که عوامل بیرونی نظیر لباس‌شخصی‌ها آن را تشدید کردند و مساله‌ای نبوده است که از متن دانشگاه تشدید شود. همه اینها نشان می‌دهد که فقر تحلیل در طیفی از نمایندگان مجلس در روز پنجشنبه هفته گذشته مانع از آن شد که میلی‌منفرد به‌عنوان وزیر علوم از مجلس رای بگیرد. از طرف دیگر نکته حایزاهمیت و امیدوار‌کننده امروز انتخاب دکتر جعفر توفیقی به‌عنوان سرپرست وزارت علوم است. توفیقی در دولت هشتم وزیری بود که به استقلال دانشگاه‌ها خدمت کرد. نظر اعضای هیات‌علمی در دانشگاه‌ها را محترم شمرد و مبنای تصمیم‌گیری قرار داد و کاری کرد که دانشگاهیان نه‌تنها وزارت علوم را مرکزی مقابل خود نبینند، بلکه با تزریق طرح‌های کلان خود به وزارت علوم باعث پویایی وزارت علوم شدند. در حال حاضر طی چند سال اخیر روندی در دانشگاه طی شده است که با روند طبیعی آن در سال‌های گذشته متفاوت بود و قطار دانشگاه‌ها در هشت‌سال اخیر از ریل اصلی خود خارج شد. به‌نظرم شخصی مانند دکتر توفیقی با شخصیت علمی بالای خود، شم مدیریتی و سعه‌صدر بالا می‌تواند این قطار را به ریل اصلی خود وارد کند. بحث نگران‌کننده در دانشگاه‌های کشور افزایش نفوذ دولت در دانشگاه‌هاست. هم‌اکنون دانشگاه‌هایی داریم که اعضای هیات‌علمی آن برای تغییرات مدیریتی در آن دانشگاه روزشماری می‌کنند، حتی کار به جایی رسیده است، بسیاری از اختیارات در دانشگاه‌ها از اعضای هیات‌علمی گرفته شده است. پیش از این گروه‌های آموزشی نقش اصلی را در جذب اعضای هیات‌علمی داشتند اما طی هشت‌سال اخیر به‌ترتیب اختیارات از گروه‌ها گرفته و به دانشکده‌ها رسید. اختیارات دانشکده‌ها به دانشگاه‌ها رسید و دانشگاه‌ها اختیارات خود را به وزارت علوم تفویض کردند تا کار به جایی رسید که وزارت علوم بدون جلب‌نظر دانشگاهیان اقدام به جذب اعضای هیات‌علمی کند. این اعمال‌نفوذ دولت در دانشگاه‌ها همچنین کار را به جایی رسانده است که برخی استادان جوان برای به‌دست‌آوردن شغلی شریف در دانشگاه‌ها ناچار می‌شوند مطابق میل وزارت علوم عمل کنند و افراد به‌ناچار، رفتار دوگانه پیشه می‌سازند. با همه این مسایل به نظر می‌رسد وضعیت قابل ساماندهی است و با توجه به اینکه آقای توفیقی، فردی دردآشنا هستند، می‌تواند بهترین گزینه برای ساماندهی اوضاع کنونی دانشگاه‌ها و زمینه‌ساز دمیده‌شدن نفسی تازه در دانشگاه‌ها شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.