|

جغرافیای تاریخی تهران قدیم

سیروس ابراهیم‌زاده

شب‌های جمعه پای سفره آبگوشتمان همیشه پیاز بود. پیازی که با مشت خرد می‌کردیم و آب از چشم‌وچالمان راه می‌افتاد. چقدر خوب است که اشک از دیدگان انسان سرازیر شود. وقت و بی‌وقت! می‌فرماید: گریه بر هر درد بی‌درمان دواست/ پس بگرید هرکه در دام بلاست. یادش به‌خیر... خیابان شاپور، بازارچه قوام‌الدوله، بازارچه نو! روزهایی که مدرسه می‌رفتیم از جلو مسجد حاج‌حسن رد می‌شدیم، می‌انداختیم تو ارامنه، می‌پیچیدیم تو اسفندیاری و پل امیربهادر. بعد بدو بدو گرمابه میرزاحسین‌خان را رد می‌کردیم تا بیفتیم تو فرهنگ. مخصوصا راهمان را دور می‌کردیم تا جلو مدرسه خسروخاور دربیاییم و دوتا کوچه آن‌ورتر انتظار بکشیم. من و فریدون تبریزی عاشق دوتا خواهر دوقلوی ارمک‌پوش شده بودیم. معمولا عوضی می‌گرفتیمشان. هیچ‌وقت نتوانستیم منیژه را که محبوب من بود از منیره که دل رفیقم را برده بود تشخیص بدهیم. دچار مثلث‌عشقی شده بودیم که دراصل مربع بود. یکی از پیچیده‌ترین مسایل هندسه عشق! یادش به‌خیر... سبزه‌میدان چه صفایی داشت. پدرم میرزامحمود زرگرباشی از ورشکستگان بی‌تقصیر بازار بود. خانه پدری‌اش را در «درخونگاه» فروخت و بدهی‌هایش را تا دینار آخر تسویه کرد. بعد از آن دیگر اجاره‌نشین خوش‌نشین شدیم. از این لانه به آن لانه، از این محله به آن محله. عاقبت کارِ خدابیامرز و خانواده به خانه عبدالله شرخر کشید. یادش به‌خیر... خیابان مهدی موش، چهارراه معزالسلطان، خیابان امیریه، بعد از کوچه انصاری، سینمای نور. اولین فیلمی که من و هژیر دیدیم «تارزان و ملکه وحوش» بود. بعد «صاعقه»، «لورل‌‌وهاردی»، «هنسای عرب» و «ری بلاس»... یادش به‌خیر... من و «هژیر» عاشق سینما شدیم و در مدرسه انجمن نمایش راه انداختیم. او می‌نوشت من بازی می‌کردم. البته بدون اجازه پدرم! ای کاش می‌توانستم فراموش کنم... یک شب بعد از جشن آخرسال کلاس چهارم ادبی، از ترس اینکه مبادا دیر شود و پدرم بفهمد که کجاها بودم بدون پاک‌کردن گریم وحشتناک صورتم خود را به خانه رساندم. خواهرم ایران در را به‌روی من باز کرد و وحشت‌زده جیغ کشید. پدرم خبردار شد. آمد پایین. کمربندش را مثل شمشیر از غلاف شلوارش بیرون کشید و دِ بزن! بیچاره مادرم خودش را سپر بلای من کرد و تن و بدنش کبود شد. گریز به صحرای سینما... پریشب خواب دیدم در سالن سینمای نور امیریه نشسته‌ام و فیلم هندی «مادر» را تماشا می‌کنم. مادرم می‌پرسد عزیزم کاروبارت چطور است؟ و من جواب می‌دهم دوسال است بیکارم. اشک از چشمان مادر سرازیر می‌شود...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.