|

هیاهوی مصر

فادی الحسینی . ترجمه: مریم امیری

بیش از یک هفته است که عدم تحمل و سرسختی احزاب متخاصم درون مصر که حاضر نیستند به‌هم گوش کنند، به‌شدت مرا ترسانده است و سرانجام سختی دل و خشکی مغز، به وخیم‌ترشدن اوضاع انجامید. پیش از عمیق شدن در بحران مصر، باید بگویم من به هیچ‌وجه مدافع اسلام سیاسی «معتدل» و احزاب و اطراف هوادارش، به‌ویژه آنها که در حکومت هستند، نیستم. برکنار کردن رییس‌جمهوری که در انتخاباتی شفاف و آزاد انتخاب شد (البته واضح است که وقتی می‌گویم «آزاد» مختصات سیاسی مصر پیش از انقلاب را در ذهن دارم) و تعلیق قانون اساسی (که در همه‌پرسی به تایید عام رسیده بود)، از هم پاشیدن مجلس و محدود کردن رادیو و تلویزیون بدون دستور قضایی و... . همه اینها نشانه‌های کودتاست. تلاش برای پیدا کردن شباهت میان روز 25 ژانویه 2011 و 30 ژوئن 2013 نادرست است. مهم‌ترین تفاوت این دو این است که در انقلاب 25 ژانویه، رژیم سرنگون‌شده برخلاف مرسی با رای مردم انتخاب نشده بود. ژنرال عبدالفتاح السیسی، ادعا می‌کرد ارتش باید حامی دموکراسی و فراتر از سیاست‌های جاری باشد. جالب اینکه پس از مرسی او معاون‌اولی نخست‌وزیر را علاوه بر وزارت دفاع از آن خود کرد. رُزا ماساگوئه در مقاله خود با عنوان «الجزیره، فلسطین و اکنون مصر» در روزنامه ال پریودکا می‌نویسد برخورد با اخوان‌المسلمین در مصر، مشابه برخورد با جبهه نجات ملی در الجزیره در سال 1992 و حماس در فلسطین در سال 2006 بود و دلیل همه آنها یک چیز بود: پیروزی در انتخابات. نویسنده در ادامه می‌گوید غرب و پیش از همه ایالات متحده آمریکا از ورود اسلامگراها به قدرت در مناطق عربی واهمه دارد. اما تناقض مقاله ماساگوئه در این است که هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که اسلام «میانه‌رو» در این کشورها راهی به سیاست ندارد. به هر طریق موضع وزیر خارجه آمریکا، جان کری متفاوت بود. او ارتش مصر را «مدافع دموکراسی» خواند. واشنگتن‌پست از قول جان کری می‌گوید: «دخالت ارتش به درخواست میلیون‌ها مصری صورت گرفت.» بنابراین نمی‌توان گفت اتفاقات مصر را غرب هدایت یا حمایت می‌کرد. بلکه یک تصمیم ملی و با نیروی محرکه درونی بود. اما ارتش در توجیه عملش با مشکل مواجه شد. تاکید ارتش بر اینکه مردم طرفدار ارتش و در مقابل اخوان‌المسلمین بودند، اشتباه است. به‌ویژه اینکه اگر معیار آن حضور مردم در میادین و خیابان‌ها باشد. به علاوه تاکید بر اینکه مداخله ارتش به خاطر اعمال دولت مرسی و متوقف کردن روند زوال کشور بود، نیز دغل‌کاری است. ارزیابی عملکرد مرسی نه شدنی و نه با گذشت تنها یک سال از عمر دولت، منطقی است. ارتش ایتالیا، برخلاف ارتش مصر، دولت سیلویو برلوسکنی را با وجود همه تبهکاری‌هایش ساقط نکرد. ارتش آمریکا هم با جورج بوش به خاطر بحران مالی و بحران اشتغال که پدید آورده بود، این کار را نکرد. به‌ویژه با توجه به ضایعات اقتصادی و اجتماعی که از پیش از انقلاب باقی مانده بود. آنچه اتفاق افتاد مسیر دموکراسی را در مصر (اگر نگوییم در منطقه) تماما به خطر انداخت. حالا هیچ حزب سیاسی‌ای حتی در صورت پیروزی در انتخابات آتی، احساس امنیت نمی‌کند. معلوم نیست دوباره همین اتفاق نیفتد. مرسی پس از سرنگونی با اتهامات متعددی مواجه شد. نخست متهم شد که از زندان فرار کرده است. اما سوال این است که در این صورت چگونه به‌عنوان کاندیدای راست جمهوری در انتخابات پذیرفته شد؟ علاوه بر این مرسی در زمان حسنی مبارک بی‌هیچ اتهام موجهی به زندان افتاده بود که در همان زمان هم بسیاری به چنین حبس‌های بی‌دلیلی اعتراض داشتند. پس این‌همه هیاهو برای چیست؟ مرسی برای آن حبس هیچ گناه و جنایت قابل اثباتی نداشت، بنابراین نفس فرار از زندان، برای کوبیدن او به خودی خود جرم تلقی شد. ژنرال السیسی گفته بود تصمیم برکناری مرسی پس از این گرفته شد که ارتش بارها به مرسی فرصت داده بود تا به خواسته‌های مردم گردن نهد. ولی از سویی وکیل مرسی می‌گوید او تاکنون 18 اتهام در پرونده‌اش دارد. بنابراین می‌توانیم نتیجه بگیریم که اگر مرسی از فرصت‌هایی که السیسی می‌گوید به او داده است استفاده می‌کرد، چشم عدالت بر این اتهامات بسته می‌ماند؟ با این تفاسیر شاید بتوان گفت تنها دلیل قانع‌کننده حوادث اخیر بی‌تجربگی اخوان‌المسلمین در سیاست عملی باشد. اخوان‌المسلمین همیشه برای تصمیمات و اقدامات خود مردد بود. اقدامات ضعیف دولت و ادامه رکود اقتصادی، دولت را هرچه بیشتر چندقطبی کرد. همچنین سخنرانی‌ها و برنامه‌های تلویزیونی اخوانی‌ها و سلفی‌ها انفجار جامعه را تسریع کرد. خلاصه اینکه می‌توان گفت دموکراسی به کنش و مشارکت نیاز دارد و تنها نمی‌تواند به صندوق رای محدود شود. تجربه دموکراسی با نهادهای موثر و دارای نفوذ مشخص می‌شود، قانون باید این توان را داشته باشد که سیاستمدارها را کنترل کند. در غیاب اینها به وضعیت کنونی مصر می‌رسیم که دو سال پس از انقلاب همچنان دولت نامشخص است و سرکوب تظاهرات‌کنندگان با همان شدت پیش از انقلاب ادامه دارد. منبع: گازت

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.