|

الزامات احیای سازمان مدیریت-۶

عدم کارآیی نظام اداری و تشکیلاتی کشور

محمد ستاری‌فر

خطر فروپاشی نظام اجرایی و اداری باید به عنوان بزرگ‌ترین دغدغه نظام تصمیم‌گیری کشور قلمداد شود. هرگز این دغدغه نمی‌تواند اینگونه تعریف شود که چند نفر- اگر بتوان نام آنان را نظریه‌پرداز گذاشت -برای دولت کتاب تشکیلات بنویسند. تشکیلات و نظامات اداری دولت یعنی راه‌ورسم زندگی و حرکت دولت و باید رییس‌جمهور و وزرا و سایر مرتبطان به دولت هر روز دغدغه ساختن آن را داشته باشند و در این ساختن و پرداختن خود مشارکت داشته و بهای آن را بپردازند. نمی‌توان با چند نشست‌وبرخاست یا قیام و قعود نظام اداری و اجرایی کشور را که امروزه تبدیل به موتور فروپاشی نظام تصمیم‌گیر کشور شده است و برای آن بدنامی به بار آورده است، بدنامی از این جهت که هم غیرکارآمد و غیرکاراست و هم دولت را قبول ندارد و دایم آن را نقد می‌کند و هم مردم یعنی ولی‌نعمتان دولت که هرروز چوب‌وتازیانه آن را می‌خورند و به‌حق به آن بی‌اعتمادند را طراحی و تصویب کرد و آن را به مرحله اجرا گذاشت. آن برادر شریف بحق از مردمسالاری سخن می‌گویند، مردمسالاری در عین حالی که خود سازنده نظام اداری و بوروکراسی است اما مردمسالاری در یک کشور، محصول نظام بوروکراسی نوین و توسعه‌ای است و در این رابطه دوسویه است که مقوله مهم مشروعیت نظام حکومتی شکل می‌گیرد. اکنون مشروعیت نظام اداری ما در گرو چگونه ساختن امور اداری و تشکیلاتی آن است که تا چه میزان می‌تواند موجبات رضایتمندی مردم را فراهم سازد.رییس‌جمهوری عزیز، محبوب، فاضل و دانشمند کشور ما آیا در این فضا و جغرافیای نظام اداری و تشکیلاتی غیرکارآمد نظام تصمیم‌گیر کشور، که بی‌اعتمادی مردم به آن در اوج است، می‌توان از توسعه و برنامه‌های کشور بدون توجه به این نظام اداری حرف زد؟ باور بفرمایند بهترین برنامه‌ها و قوانین 50سال گذشته در این کشور به‌خاطر این ضعف در شاکله نظام تصمیم‌گیر، نتوانسته اثربخشی لازم را داشته باشد. عالمان با نظر و تفکر به تجارب توسعه می‌گویند «اصلاح نظم اداری و تشکیلاتی و چگونگی تعامل توسعه‌ای بین اجزا و ارکان دولت پیش‌شرط برنامه توسعه است و بدون آن و فارغ از آن نمی‌توان کار توسعه‌ای کرد» و تاریخ، علم و تجربه می‌گوید رهبر و فرمانده ساختن این پیش‌شرط‌ها شخص رییس دولت است و بس. یکی از غفلت‌های اساسی در دوران حکومت جنابعالی نیز این است که اول برنامه توسعه کشور نوشته شد و اکنون پس از تصویب آن دغدغه ساختن نظام اداری و بوروکراسی را پیشه کرده‌ایم. آیا اصلاح نظام اداری در ایران خود یک برنامه توسعه اصلی و متقدم بر همه‌چیز نیست؟ چگونگی کیفیت نظام اداری و تشکیلاتی کشور است که چگونه برنامه توسعه کشور را تعیین می‌کند در حالی که در تهیه برنامه سوم این فرآیند برعکس شده است و تاریخ از ما خواهد پرسید «از کجا معلوم است که این نظام اداری و تشکیلاتی و بوروکراسی حاکم بر آن بتواند مجری خوبی برای برنامه سوم توسعه کشور باشد؟» آیا می‌توان برنامه و تشکیلات را دو قلمروی جدای از همدیگر پنداشت؟ مهم این است که دریابیم توجه به این پیش‌شرط‌ها و ساختن و سامان توسعه‌ای آن که برای نظام اداری و به‌ویژه نظام تصمیم‌گیر کشور محصولاتی همچون جدیت، پیگیری، انسجام، سرعت و تلاش را به ارمغان آورد تا چه میزان گسترده‌ای می‌تواند رییس محترم دولت را از بسیاری از معضلات آزاردهنده و کسل‌کننده که هرروز روح، روان و فکر رییس‌جمهوری محبوب که حقیقتا امروز از گرانبهاترین سرمایه‌های این کشور است را مستهلک می‌کند، آزاد ساخته و کشور را قادر ‌سازد تا روح، روان، فکر و اندیشه اساسی رییس‌جمهور و دولتش را در جاهای دیگر که اساسی است مصروف و هزینه کند و یا به سخن دیگر تخصیص و صرف هزینه، وقت، فکر و اندیشه رییس دولت در اولویت‌دارترین مسایل کشور هزینه شود. رییس دولت می‌تواند با نظام اداری و تشکیلاتی کارآمد در این شرایط عصری و با واقعیت‌های انکارناپذیری که در منابع طبیعی، انسانی، تاریخی و جغرافیایی که ایران دارد و باید لاجرم به طرف توسعه‌یافتگی برود، ایرانی آباد و سربلند بسازد وگرنه دیر یا زود، ایران، این تمدن بزرگ، سرزمین شهیدان و دلیرمردان، برده نوین آن‌هم به تمام معنای آن کشورهای توسعه‌یافته خواهد شد. از این‌رو است که اقتدار نظام اداری، اصلاح سمت‌وسوها، سازماندهی نوین از امور، تقسیم کار پویا و جدید، انضباط پیش‌برنده در تشکیلات و نظام اداری که همه اینها شاکله نظام تصمیم‌گیر کشور را می‌سازند، باید اصلی‌ترین وظیفه ریاست محترم جمهوری باشد. همه این مولفه‌ها یعنی جدیت، پیگیری، نظم توسعه‌ای و انضباط در کارها باید از رییس دولت و وزرا شروع شود و به مراتب پایین‌تر تسری پیدا کند، سامان کار دولت، جلسات آن، چگونگی جدیت آن، پیگیری مصوبات آن، ارتباط دولت با کمیسیون‌های فرهنگی رفاه، اقتصادی و ... و همچنین ارتباط دولت با راس وزارتخانه‌ها وزرا و معاونان وزارتخانه‌ها نه‌تنها همانند جزایر منفک از همدیگر شده است بلکه تبدیل به جزایر منفک و متضاد شده است. وقتی که توسط رای عظیم مردم، حکومت را به آن وجود شریف تحویل دادند،‌این وضع اسفبار بود و امروزه اسفبارتر شده است دیروز اگر نظام اداری و تشکیلاتی دولت از دوگانگی و تضاد در درون خود برخوردار بود، امروز چندگانگی مولفه آن شده است در کنار زحمات گسترده دولت و عزیزان آن با یک بررسی کوتاه در دستورات و مکاتبات آن برادر با وزرا و سایر دستگاه‌ها، پی خواهیم برد که تا چه میزان، دستورات رییس‌جمهوری که از لحاظ مقبولیت و مشروعیت، اطاعت از آن بر ما فرض است، به بایگانی‌ها و یا پاس‌دادن به همدیگر واگذار شده است و فرامین ایشان در نهایت با «مقدور نیست» و «نمی‌شود» روبه‌رو می‌شود.
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.