|

افزایش سرمایه‌گذاری در اینترنت با جیب مشتریان؟

جمال صوفیه

به گزارش سایت تله‌جئوگرافی در کشورهای آفریقایی بین سال‌های 2011 و 2012 قیمت پهنای باند حدود 89‌درصد کاهش داشته است. در سال 2012 قیمت اجاره یک خط STM-1 (معادل پهنای باند 155مگابیت) بین لندن و نایروبی ماهانه حدود 20‌هزاردلار بوده است که نسبت به سال قبلش نصف شده؛ یعنی صد‌درصد کاهش داشته است. در اروپای غربی قیمت اجاره یک خط STM-1 بین آمستردام و لندن در سال 2011 حدود هزارو649دلار و یک سال بعد در 2012 حدودهزار‌دلار بوده است. در اروپای شمالی قیمت اجاره همین میزان پهنای باند بین اسلو در نروژ و استکهلم در سوئد در 2011 حدود دوهزارو728دلار و سال بعدی‌اش به رقم 909‌دلار کاهش یافته، یعنی در عرض یک‌سال حدود 70‌درصد کاهش قیمت داشته است. در مصاحبه‌ای که با یکی از گزینه‌های احتمالی برای وزارت ICT در یکی از نشریات صورت گرفته بود، ایشان تاکید داشتند تعرفه‌های مخابراتی در ایران باید به‌میزان محسوسی گران‌تر شود تا شرکت‌ها انگیزه سرمایه‌گذاری بیشتری داشته باشند. در این خصوص ذکر چند نکته لازم به نظر می‌رسد: نخست اینکه این اقدام با روند نزولی تعرفه‌های خدمات آی‌سی‌تی در بیشتر نقاط دنیا منافات دارد و دیگر اینکه شرکت‌ها دردنیا به جای استفاده از سهل‌الوصول‌ترین راه افزایش درآمد یعنی بالابردن قیمت‌ها و فشار بر کاربران به‌فکر تجدیدنظر در مدل‌های کسب‌وکارشان و یافتن راه‌های جدید ایجاد درآمد و ارایه خدمات ارزش افزوده و گسترش پوشش خدماتشان و افزایش تعداد مشترکانشان می‌افتند نه اینکه به اصطلاح هر جا کم آوردند از جیب مشتریان کمبود موردنظر را جبران کنند. اما غیر از این مساله و حالا به بهانه تورم زیاد در کشور اگر بتوان افزایش تعرفه‌ها را توجیه کرد، آیا به‌راستی کم‌درآمدی شرکت‌هایی مانند زیرساخت یا مخابرات ایران یا همراه اول به‌دلیل تعرفه‌های پایین است یا به‌دلیل مدیریت لخت و بدنه سنگین اداری و بوروکراسی و سایه سنگین مقررات متعدد و بهره‌وری اندک و نوآوری و ابتکار اندک در خدماتشان است. همین شرکت‌های موجود اگر درآمدشان را تحلیل کنیم، عمده آن برمی‌گردد به خدمات اولیه و تا حدی بدوی در دنیای ارتباطات یعنی همان خدمات ساده صوتی که به‌قول ظریفی تا چند سال پیش شرکت‌های مخابراتی عملا سرویسی بیشتر از همان اختراع مرحوم الکساندر گراهام‌بل به مردم عرضه نمی‌کردند. به‌علاوه صرف افزایش درآمد یک شرکت آن‌هم دولتی یا شبه‌دولتی آیا واقعا محرک اصلی سرمایه‌گذاری بیشتر است یا رقابت و خطر از دست‌دادن سهم بازار و خطر از ناحیه خدمات جایگزین است که شرکت‌ها را وامی‌دارد به تکاپو بیفتند و از سرمایه موجودشان چه سرمایه فنی و چه سرمایه انسانی به بهترین وجه استفاده کنند و با حداقل سرمایه‌گذاری حداکثر منافع را نصیب خود کنند و درآمد تک‌تک مشتریانشان برایشان ناگهان اهمیت پیدا می‌کند و آن‌وقت برای تکریم و راضی‌نگه داشتن مشترکانشان کم نمی‌گذارند. اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) شاخصی به‌نام شاخص سبد قیمتی خدمات ICT تعریف کرده که در سه زمینه خدمات ارتباطی ثابت، سیار و باند پهن ثابت است و هر ساله توسط این اتحادیه این شاخص برای کشورهای مختلف تعیین می‌شود. این شاخص در واقع بینش خوبی درخصوص هزینه خدمات ICT و میزان استطاعت مردم در کشورهای مختلف به‌دست می‌دهد. مطابق گزارش امسال این اتحادیه، سهم خدمات ICT از سبد خانوار هم در مقیاس متوسط جهانی و هم کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای توسعه‌یافته، آهنگ نزولی داشته و این افت به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه بین سال‌های 2008 تا 2011 کاملا مشهود است و شیب تندی هم دارد. در مقیاس جهانی متوسط این شاخص در دنیا در سال 2011 حدود 10 در صد سبد خانوار است. در کشورهای توسعه‌یافته این میزان حدود 1/6 درصد است. در آمریکا در سال 2012 این میزان حدود 2/7 درصد بوده است. اگر یک خانوار سه‌نفری در ایران با درآمد متوسط یک‌میلیون‌تومان را در نظر بگیریم، بعید به‌نظر می‌رسد هزینه خدمات تلفن ثابت و دو، سه خط موبایل و اینترنت و ... در ماه جمعا کمتر از صد‌هزار‌تومان باشد که حدود 10‌درصد کل درآمد خانواده را شامل می‌شود و رقم کمی نیست اگرچه نزدیک متوسط جهانی است اما با کشورهای توسعه‌یافته اختلاف بسیار زیادی دارد. بنابراین این ادعا که هزینه و تعرفه خدمات ICT در کشور ما خیلی ارزان است و باید ‌گران شود، درست نیست و نه‌تنها با آمار و ارقام واقعی دنیا همخوانی ندارد بلکه خلاف روند نزولی قابل توجه تعرفه‌ها در دنیاست در حالی که برعکس در کشور ما در سال‌های اخیر، اغلب با افزایش تعرفه‌ها مواجه بوده‌ایم. حتی اگر تورم را هم لحاظ کنیم به هرحال درآمد خانوارها افزایش چندانی نکرده و افزایش تعرفه‌ها فقط فشار بیشتری بر مردم وارد می‌کند و به‌خصوص قشر جوان و دانشجو که اغلب درآمد چندانی ندارند، مجبورند عطای این خدمات را به لقایش ببخشند. و اما تحلیلی مختصر هم درخصوص سرعت و پهنای باند اینترنت داشته باشیم. در حال حاضر پهنای باند ورودی اینترنت به گفته مسوولان ذی‌ربط چیزی حدود 77‌گیگابیت است. اگر جمعیت استفاده‌کننده از اینترنت در کشور 30‌میلیون نفر هم باشد (کمتر از نصف جمعیت) و نیاز هر کاربر یک‌‌مگابیت باشد (امروزه در خیلی کشورها این رقم حداقل صد‌مگابیت یعنی صدبرابر رقم فرضی ماست) در آن صورت با ضرب 30‌میلیون کاربر در یک‌‌مگابیت به عدد 30‌هزارگیگ می‌رسیم یعنی حدود چهارصد برابر پهنای باند کنونی لازم است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.