|

انتقاد‌های غیرکارشناسی از نجفی

محمود مهرمحمدی . استاد تعلیم و تربیت دانشگاه تربیت‌مدرس

به‌عنوان یکی از موافقان کاندیداتوری آقای نجفی برای وزارت آموزش‌وپرورش و به‌عنوان یک مطلع مایلم به برخی مباحثی که شاید در آنها دقت نظر و انصاف در حدی که باید رعایت نشده است در چهار محور مطالبی را به اختصار به آگاهی علاقه‌مندان، به‌ویژه نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، که در آستانه ادای یک تکلیف شرعی و ملی مهم هستند برسانم. بحث عقبگرد: فرموده‌اند که بازگشت وزیری پس از سالیان متمادی به همان دستگاه نشانه عقبگرد است. به‌گمان من اگر این قاعده را بدون قید و شرط بپذیریم آنگاه تنها دامن وزیر پیشنهادی آموزش‌وپرورش این دولت را نمی‌گیرد. اگر هم بگوییم چه باک، آنگاه معلوم می‌شود که با پیچیدگی‌های انتخاب اصلح از سوی رییس‌جمهور آشنایی نداریم و مساله را تک‌متغیره دیده‌ایم. با تک‌متغیره‌دیدن یا حق وتو قایل‌شدن برای این متغیر، دست رییس دولت به‌شدت بسته می‌شود. به گمان من باید در بیان این مطلب قدری دقت به خرج داد و مثلا گفت: «در شرایط برابر، ارجح آن است که وزیر پیشین به دستگاه بازنگردد». با فرض پذیرش این تبصره بلافاصله می‌توان به موضوع معرفی آقای دکتر نجفی بازگشت و به آقای دکتر روحانی حق داد. چراکه در این گزینش این اصل تعدیل‌شده را کاملا مراعات کرده‌اند و در شرایطی آقای نجفی را کاندیدا کرده‌اند که به شهادت قاطبه فرهنگیان، شایستگی‌های ایشان با هیچ‌یک از کاندیداهای دیگر قابل قیاس نیست. تا نوبت به اعمال اصل مرجح بودن عدم بازگشت برسد (علاقه‌مندان می‌توانند برای مثال به نظرسنجی سایت فرهنگیان‌نیوز مراجعه کنند). این اقبال هم البته بی‌مبنا نیست و کاملا متاثر از عملکرد دکتر نجفی در دوره گذشته وزارت است که در بخش دیگری به اهم آنها اشاره خواهد شد. از این بحث منطقی که بگذریم می‌توانیم در مقام جدل از مطرح‌کننده این نکته سوال کنیم چگونه است شما خود از کاندیداتوری آقای دکتر حدادعادل برای تصدی پست وزارت آموزش‌وپرورش حمایت کردید و در این جهت تلاش گسترده‌ای را هم مبذول داشتید؟ مگر جناب ایشان سابقه حضور، گرچه عمدتا به‌عنوان معاون آقای دکتر نجفی، در وزارت آموزش‌وپرورش نداشته‌اند؟ پس معلوم می‌شود داستان چیز دیگری است و اصل عدم بازگشت مستمسکی بیش نیست. بنده عرض می‌کنم اگر به قول علما امر دایر باشد که وزیر بازگردد یا معاون، البته اولی آن است که وزیر بازگردد. این هم برای خودش استدلالی است! بحث تخصص: در باب تخصص آقای دکتر نجفی می‌توان صریحا به عدم تناسب زمینه تخصصی ایشان با تعلیم و تربیت رای داد. این مطلبی است که مورد تاکید منتقدان محترم بوده است. اما آیا واقعا برای هر دستگاهی بهترین گزینه متخصص‌ترین آنهاست؟ باز هم فکر می‌کنم اگر به شکل افراطی به این متغیر بنگریم شایبه عدم توجه به پیچیدگی‌هایی که در انتخاب وزیر مطرح است پیش می‌آید. اگر تخصص را در طیفی تصور کنیم و آن را به‌اصطلاح صفر و یکی نبینیم و از سوی دیگر به پارامترها و متغیرهای مرتبط دیگر نیز توجه کنیم، مساله آسان می‌شود. بازهم معتقدم اصل قابل‌قبول‌تر آن است که «در شرایط برابر اولویت را به فرد دارای تخصص مرتبط‌تر بدهیم». اگر این اصل مبنا باشد آنگاه پای متغیرهای دیگر مانند داشتن تفکر استراتژیک، قدرت مدیریت و راهبری آزمون‌شده، اخلاق‌مداری و مهم‌تر از همه قدرت جذب متخصصان را هم در نظر بگیریم می‌توان مانند رییس محترم جمهور به این جمع‌بندی روشن رسید که آقای دکتر نجفی واجد امتیاز بالاتر نسبت به سایر کاندیداها هستند. در این مورد هم مانند مورد قبل اگر بنا باشد با منتقد محترم فراتر از بحث منطقی، به محاجه بنشینیم می‌توان گفت که تخصص در حوزه مسوولیت اگر این میزان اعتبار دارد که شما می‌فرمایید چطور است که بدون داشتن کوچک‌ترین بهره‌ای از تخصص در حوزه آکادمیک برنامه‌ریزی درسی به‌عنوان مجری طرح تدوین «سند برنامه درسی ملی» منصوب و بدون هیچ دغدغه‌ای به این مهم مشغول شدید؟ ندای جامعه علمی برنامه‌ریزی درسی کشور را هم که شما را از این تصمیم نهی کرد، وقعی ننهادید!؟ چرا باید انسان خود را در مظان اتهام واعظ غیرمتعظ بودن قرار دهد؟ بحث عملکرد: فهرست اهم دستاوردهای دوره آقای دکتر نجفی که پایدار هم ماند به قرار زیر است. آیا سخن از عدم شکل‌گیری اتفاقات مثبت و ماندگار که توسط برخی منتقدان، به‌ویژه منتقد مورد نقد این یادداشت، مطرح می‌شود با واقعیت‌ها و انصاف که معصوم (ع) آن را عین دین دانسته است سازگار است؟ ۱- شکل‌گیری نظام تحقیقات در آموزش‌وپرورش در سطح کشور و در راس آن پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش. ۲- توسعه آموزش‌های فنی، حرفه‌ای با توسعه بی‌سابقه آموزشکده‌های فنی، حرفه‌ای (۸ باب به قریب ۱۵۰ باب) ۳- طراحی و راه‌اندازی نظام جدید آموزش متوسطه از طرح تغییر بنیادین نظام برای پاسخگویی به رشد بی‌سابقه جمعیت در دوره متوسطه و جلوگیری از بروز بحران اجتماعی. ۴- توسعه فعالیت‌های پرورشی، راهنمایی و مشاوره از جمله ایجاد تشکیلات دانش‌آموزی پیشتازان و فرزانگان ۵- اقدام در جهت کاهش تمرکز با به تصویب رساندن قانون شورای‌های آموزش‌وپرورش استان‌ها و مناطق. ۶- اجرای قانون مدارس غیردولتی و فراهم کردن زمینه ورود بخش‌خصوصی به عرضه ارایه خدمات آموزشی همراه با ایجاد طرح رافع (ثبت‌نام رایگان از دانش‌آموزان بی‌بضاعت). ۷- توجه به عدالت آموزشی با تاسیس مدارس نمونه‌دولتی و مدارس نمونه‌مردمی. ۸- ایجاد ساختار اقتصادی (صندوق ذخیره فرهنگیان) برای کمک به تقویت بنیه اقتصادی فرهنگیان. ۹- توسعه زیرساخت‌های رفاهی و معیشتی فرهنگیان با ساخت خانه‌های معلمان، درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های فرهنگیان. 10- طراحی و استقرار نظام جامع انفورماتیک با بیش از ۱۲ پایگاه اطلاعات. 11- بهبود کیفیت برنامه‌ها و فعالیت‌های حوزه استثنایی با تاسیس سازمان آموزش کودکان استثنایی در سال ۱۳۷۰. 12- ساماندهی مراکز تربیت معلم با کاستن از کمیت و ارتقای کیفیت آنها از جمله با ایجاد پست مدرسی. بحث دیدگاه‌ها: نقد دیگری که به آقای دکتر نجفی وارد می‌شود به سکولار بودن ایشان و به‌ویژه قایل نبودن به تعلیم و تربیت دین‌محور مربوط می‌شود. در این زمینه بعضا به برخی مصاحبه‌ها یا مکتوبات منسوب به آقای دکتر نجفی استناد می‌شود. اما متاسفانه باید گفت به دلیل مجمل گذاشته شدن این بحث توسط دکتر نجفی و برداشت نادرست از آنها توسط منتقدان سوءتفاهماتی در این زمینه به‌وجود آمده است. امید می‌رود کاندیدای محترم وزارت آموزش‌وپرورش خود در این زمینه به رفع ابهام اهتمام کنند. آنچه من از خلال گفت‌وگوهایم با ایشان دریافته‌ام آن است که هم به «تعلیم و تربیت دین‌محور» و هم به «تعلیم و تربیت دینی» قایل هستند و برای هر دو اهمیت خاصی قایلند. روشن است برای کسی که در کنار تعلیم و تربیت دینی، تعلیم و تربیت مبتنی بر دین (اسلام) را قبول دارد و معتقد است که کل تربیت باید تحت‌تاثیر الزامات معرفت‌شناختی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و ارزش‌شناسی اسلامی (همان فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی) سامان یابد، نمی‌توان تعبیر سکولار را به‌کار برد، مگر با انگیزه‌های سیاسی و غیرخدایی. دین‌محوری تربیت مورد تایید و تاکید آقای دکتر نجفی البته با قرائتی از مبادی اسلام سازگار است که در مفهوم «حیات طیبه» به‌گونه‌ای که در مبانی نظری سند تحول هم آمده است سازگار است. این قرائت البته از قرائت‌های جزم‌اندیشانه و غیرعقلانی فاصله دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.