بعد از گوانتانامو؛ بیعدالتی دوباره
جان گریشام . برگردان: فرزانه ابراهیمزاده
«جان گریشام» وکیل و نویسنده آمریکایی و خالق آثاری چون «موکل» و «هیاتمنصفه فراری» نامزد جایزه «اسکار» نیز بوده است. او بهتازگی متوجه شده که ورود کتابهای او به زندان «گوانتانامو» ممنوع شده است. گریشام در یادداشتی در روزنامه «نیویورکتایمز» از زندگی تراژیک «نبیل هجرایی» پرده برداشته است. نزدیک دو ماه پیش، شنیدم که بعضی کتابهای من در زندان گوانتانامو ممنوع شدهاند. ظاهرا برخی از بازداشتشدگان از وکلای مدافع خود درخواست کرده بودند این کتابها را برایشان به زندان بیاورند، اما به وکلای مدافع گفته میشود که ورود این کتابها به زندان ممنوع است؛ به این دلیل که محتوای کتابها غیرمجاز است. کنجکاو شدم ببینم کدام زندانیان علاقهمند خواندن کتابهایم هستند؟ یکی از آنها مرد الجزایری 34سالهای به نام «نبیل هجرایی» بود که در فرانسه بزرگ شده بود. او زبان فرانسه را پیش از آنکه زبان عربی را بیاموزد، آموخته بود. نزدیکترین دوستان و فامیل او نیز در فرانسه زندگی میکنند نه در الجزایر. از کودکی در شهری نزدیک لیون فرانسه بزرگ شده است و جایزه بهترین بازی فوتبال را برای بازی در تیم پاریسنژرمن یا تیم مشهور
دیگری گرفته است و کاپ فرانسه را به دست آورده است. زندگی تراژیک نبیل زمانی آغاز میشود که او حدود 11 سال را در سلول انفرادی در زندان گوانتانامو گذرانده است. او جزو گروهی است که از فوریه سالجاری اعتصاب غذا را علیه زندانی شدن در این زندان آغاز کردهاند. دلیل نبیل برای اعتصاب این است که او هیچ ترور و رفتار جنایتکارانهای انجام نداده و برای برنامهای صلحآمیز، در سپتامبر 2001 در کابل بهسر میبرده است. در پی حمله ایالات متحده به افغانستان، عربزبانهایی که در کشورهایی چون افغانستان زندگی میکردند دچار ناامنی شدند. نبیل نیز بههمراه گروهی از دوستانش به سمت جلالآباد میرفت که با حمله هوایی روبهرو شد و در بیمارستانی بههوش آمد. در آن زمان ایالات متحده برای دستگیری عربزبانانی که در این منطقه زندگی میکردند، پولهایی پرداخت میکرد. نبیل با مبلغ پنجهزاردلار به زندانی زیرزمینی در کابل منتقل شد و در همینجا بود که برای نخستینبار شکنجه شد. بعد از آن به زندان ارتش آمریکا در بگرام منتقل شد؛ زندانی که میتوانست به بدنامی گوانتانامو تبدیل شود. نبیل در سال 2002 جزو نخستین زندانیانی بود که به این زندان منتقل شد؛ زمانی
که هنوز دیوارهای آن ساخته نشده بود و در اطرافش تنها سیمهای خاردار بود. آب و غذا در آنجا وجود نداشت و بارها مورد شکنجه و سوءاستفاده جنسی قرار گرفت. بعد از آن نیز به قندهار برده شد و باز مورد شکنجه قرار گرفت. در طول زمان شکنجه و حبس، نبیل هرگونه رابطهای را با القاعده و حملات 11سپتامبر رد کرد. آمریکاییها نیز نتوانستند مدرکی برای این اتهام پیدا کنند. اما در نهایت مانند بسیاری از زندانیان با مدارک غیرقابل استناد با دستبند و پابند در فوریه 2002 به کوبا و گوانتانامو منتقل شد. 11 سال محروم از بسیاری از حقوق طبیعی و زندگی عادی بود و حتی با یکی از اعضای خانوادهاش دیدار نکرد. وکیل نبیل معتقد است او را بدون هیچ دلیلی زندانی کردهاند. نکتهای که دولت آمریکا عکس آن را معتقد است و میگوید او در میهمانسرایی که تعدادی از تروریستها در آنجا اقامت داشتند زندگی میکرده است؛ جرمی که نبیل هیچگاه به آن اعتراف نکرد. در سال 2007 در زمان «جرج بوش» هیاتی بررسی کردند و دستور آزادی او از گوانتانامو را دادند. اما اتفاقی نیفتاد. در سال 2009 در زمان اوباما نیز این حکم بررسی شد و بار دیگر دستور آزادیاش صادر شد، اما نبیل آزاد نشد.
او یکی از زندانیان خاص این زندان است، هیچ آزاری ندارد و سرش را به پایین میاندازد و انگلیسی را بسیار روان صحبت میکند. در همه زمان سخت حضورش در زندان او سعی کرده است که سلامتیاش را حفظ کند. در هفت سال گذشته من با آدمهای بسیاری روبهرو شدم که با شرایط بسیار سختی زندگی میکردند. وقتی کسی بیگناه در تنهایی انتظار مرگ را میکشد تعادل روانیاش بههم میریزد و میتواند به جنون برسد. همین افسردگی و رسیدن به ناامیدی نبیل باعث شد مانند بسیاری از زندانیها دست به اعتصاب غذا بزند. اما دولت اوباما بهجای رسیدگی به وضعیت این زندانیان آن را تهدیدی برای دولت خود دانست و سعی در شکستن اعتصاب آنها کرد. نبیل تنها اشتباه جنگ در برابر تروریسم برنامه نظامی آمریکا در افغانستان نیست. او مانند هزاران عرب که دستگیر شدهاند بدون هیچ معذرتخواهی و بیانیهای رسمی بابت همه خشونتهایی که به آنها شده است منتقل میشوند. هفته گذشته اوباما اعلام کرد که برخی از زندانیان گوانتانامو را به الجزایر منتقل میکند. احتمال دارد که او نیز بین این افراد باشد. در صورتی که این اتفاق غمانگیز رخ دهد تراژدی نبیل بیشتر میشود. او به جایی منتقل میشود که
تعلقی به آن ندارد و بابت همه زجرهایی که در این سالها کشیده است هیچ غرامتی نمیگیرد. مالیاتدهندگان آمریکایی دومیلیوندلار بابت 11سال نگهداری زندان گوانتانامو پرداخت کردهاند تا کسانی مثل نبیل در آن شکنجه شوند. مبلغی که حتی یک دلارش را نیز به او بابت همه این سالهای زندانی بیگناه نخواهند داد و او را در سرزمینی پر از آشوب رها میکند؛ در حالی که دولت فرانسه هم اجازه بازگشت نبیل را به سرزمینش نمیدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.