|

مشعل‌‎هایی که بیهوده می‌سوزند

مجید موذنی : روزی که محمود احمدی‌نژاد برای بار دوم بر کرسی پاستور تکیه زد وعده توسعه 35ماهه فازهای پارس‌جنوبی را داد و تا آخرین لحظه ریاستش بر این حرف پافشاری کرد. او در اواخر سال گذشته در مراسم افتتاحیه طرح ذخیره‌سازی گاز در سراجه قم گفته بود: تا پایان فعالیت دولت دهم با بهره‌برداری از چندین فاز پارس‌جنوبی ظرفیت تولید گاز ایران تا دو برابر افزایش می‌یابد. وعده‌هایی که با وجود تزریق بودجه‌های میلیاردی به این منطقه ویژه اقتصادی هیچ‌گاه عملی نشد. اگر نظر کارشناسان را جویا شویم مهم‌ترین دلایل این موضوع را تحریم‌های بین‌المللی و همچنین تغییرات متعدد مدیریتی در حوزه کارفرمایی و پیمانکاری، عدم‌تامین به‌موقع منابع مالی و اعتباری، نبود یک برنامه جامع برای اولویت‌بندی و مدیریت منابع مالی و ناآشنایی برخی از کارفرمایان با مشکلات و چالش‌های فازها می‌دانند که موجب شد پرونده افتتاح فازهای پارس‌جنوبی در دولت دهم به طور کامل بسته شود. در سه سال گذشته بیش از 46‌میلیارددلار در پارس‌جنوبی هزینه شده است اما پیشرفت اجرایی بهترین فازها در خوش‌بینانه‌ترین حالت به 1/5‌درصد در ماه هم نمی‌رسد. به روایت آمار برخی از فازها پس از گذشت 37 ماه 50‌درصد پیشرفت داشته‌اند و برخی با گذشت 73 ماه فقط 82‌درصد. ارقامی نگران‌کننده که نشان می‌دهد فرسنگ‌‎ها از قطر رقیب مشترکمان در این میدان عظیم گازی عقب افتاده‌ایم. گل به خودی در وقت اضافه با وجود همه این واقعیت‌ها احمدی‌نژاد تا آخرین روز کاری سر حرفش ایستاد و برای تحقق شعارهایش دست به اقداماتی زد که به قول صاحبنظران، عجولانه و نمایشی بود. همان‌گونه که دکتر حسن روحانی در زمان تبلیغات انتخاباتی‌اش دولت احمدی‌نژاد را مقصر عقب‌ماندن کشور از کسب درآمد و اشتغال در منطقه اقتصادی پارس‌جنوبی خوانده بود، مهدی اعتصامی مدیرعامل صدرا نیز در گفت‌وگو با رسانه‌ها وعده 35ماهه توسعه فازهای پارس‌جنوبی را سیاسی و غیرواقعی خوانده بود. موسی سوری مدیرعامل سابق شرکت نفت و گاز پارس هم نسبت به افتتاح نمایشی فازهای پارس‌جنوبی در آخرین روزهای دولت دهم هشدار جدی داد و مردم را نسبت به خطرات جانی و مالی در صورت عدم‌رعایت موارد ایمنی و HSE آگاه کرد و گفت: راه‌اندازی پالایشگاه‌های گاز ترش به ویژه در پارس‌جنوبی به مراتب پیچیده‌تر از پالایشگاه‌های نفت خام است و وقوع یک حادثه در این پالایشگاه‌ها به هیچ‌وجه قابل جبران و توجیه نیست. قطعا شرایط پالایشگاه نفت آبادان در زمانی که در حین افتتاح دچار حادثه شد از نظر ایمنی و کیفیت کالا و تجهیزات از وضع فعلی پالایشگاه‌های فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی بالاتر بود. گفتنی است میزان گوگرد گاز ترش ورودی به هر یک از پالایشگاه‌های پارس‌جنوبی بین پنج تا شش‌هزار PPM است که جزو اسیدی‌ترین گازهای جهان به شمار می‌رود. با این همه محمود احمدی‌نژاد برای عملی‌کردن حداقل بخشی از وعده‌هایی که در اوایل سکانداری دولت دهم به مردم داده بود، در ساعت‌های پایانی کارش به عسلویه سفر کرد و در حالی که صبح روز چهارشنبه نهم مرداد تمامی خبرها حاکی از آن بود که رییس‌جمهور به دلیل ناآماده‌بودن طرح توسعه فازهای 15 و 16 پارس‌جنوبی در دو بخش پالایشگاه ساحلی و تاسیسات فراساحلی قصد افتتاح این طرح گازی در آخرین روز فعالیت دولت را ندارد و هدف از این سفر یک‌روزه صرفا بازدید از روند پیشرفت اجرایی فازهای گازی است، او یکی از آخرین عکس‌های یادگاری اش را انداخت تا افتتاح این فازها به نام دولت خودش رقم بخورد؛ فازهایی که به روایت کارشناسان و رسانه‌ها هنوز نیمه‌کاره بود و در شرایطی که هیچ یک از 24 حلقه چاه دریایی، دو سکوی اصلی فراساحلی، خط لوله انتقال گاز از دریا به پالایشگاه ساحلی هیچ‌کدام آماده راه‌اندازی نبودند تنها واحد شیرین‌سازی گاز این پروژه راه‌اندازی و تحت عنوان کل فاز 15 و 16 پارس‌جنوبی افتتاح شد. فازی نصفه و نیمه که لوله، سکو، چاه و پالایشگاه نداشت. راه‌اندازی فازهای جدید با گاز فازهای قدیمی بر اساس استانداردهای تعریف‌شده در شرکت ملی نفت ایران یک فاز استاندارد پارس‌جنوبی شامل حفاری چاه در خلیج‌فارس، طراحی، ساخت، نصب و راه‌اندازی سکو و خطوط لوله دریایی به‌منظور انتقال و پالایش اولیه گاز و سپس احداث پالایشگاه ساحلی شامل مخازن ذخیره‌‌سازی، ردیف‌های شیرین‌سازی و واحدهای یوتیلیتی برای تامین آب، بخار و سرویس‌های جانبی است. شرکت نفت و گاز پارس در نیمه دوم سال 85 مسوولیت پروژه احداث پالایشگاه فازهای 15 و 16 پارس‌جنوبی را به قرارگاه خاتم‌الانبیاء سپاه واگذار کرد. این طرح که تیرماه سال‌جاری وارد هفتمین سال اجرایی خود شده است با گذشت بیش از 73 ماه هنوز امکان تولید و پالایش گاز طبیعی را ندارد. به نقل از خبرگزاری مهر، در حال حاضر پیشرفت ساخت پالایشگاه فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی به حدود 92‌درصد رسیده است به طوری که تاکنون تعدادی از مخازن ذخیره‌سازی و برخی واحدهای یوتیلیتی در مدار بهره‌برداری قرار گرفته اما هیچ یک از ردیف‌های شیرین‌سازی گاز آماده راه‌اندازی نیستند. در بخش حفاری چاه‌های دریایی هم‌اکنون هیچ‌یک از 24 حلقه چاه گاز دریایی به طور کامل تکمیل نشده است. ساخت، نصب و راه‌اندازی سکوهای دریایی فازهاي 15 و 16 چالش‌برانگیزترین بخش این مگاپروژه گازی است به طوری‌که با وجود نصب پایه سکوها، هیچ‌یک از سکوهای دریایی در یارد بندرعباس ساخته نشده و تاکنون برای نصب در دریا حمل نشده‌اند. در حال حاضر به دلیل عدم به موقع تامین برخی از قطعات، ساخت و تکمیل سکوهای فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی در یارد خرمشهر به صورت لاک‌پشتی در حال انجام است و با توجه به روند پیشرفت اجرایی امکان ساخت و نصب این سازه‌های غول‌پیکر در سال‌جاری وجود ندارد. محمدرضا زهیری مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس اردیبهشت امسال از راه‌اندازی یک ردیف شیرین‌سازی گاز پالایشگاه فاز های 15 و 16 پارس‌جنوبی در خردادماه خبر داد و اعلام کرد: «قرار است گاز فازهاي 6 تا 8 پارس‌جنوبی با ساخت یک خط لوله در فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی شیرین شود.» با این وجود راه‌اندازی یک ردیف شیرین‌سازی با استانداردهای شرکت ملی نفت مبنی بر تعریف یک فاز استاندارد مغایرت داشته و راه‌اندازی واحد شیرین‌سازی آن هم با گاز تولیدی فازهایی که در دولت نهم افتتاح شده به منزله راه‌اندازی یک فاز جدید نیست. در طول چهار سال گذشته تاکنون پروژه‌ای برای شیرین‌سازی گازهای ترش فاز 6 تا 8 پارس‌جنوبی تعریف و اجرایی نشده است به طوری‌که گاز این فاز در پالایشگاه‌های فجر جم و بیدبلند یک منتقل و شیرین‌سازی می‌شود. هدف‌ از طرح توسعه نهایی فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی تولید روزانه‌ 50‌میلیون‌ مترمکعب‌ گاز طبیعی‌، 80هزار بشکه‌ میعانات‌ گازی‌، 400 تن گوگرد، سالانه بیش از یک‌میلیون تن گازمایع و یک‌میلیون تن اتان برای تامین خوراک پتروشیمی‌هایی است که این روزها از کمبود خوراک عاجزند. دودها به چشم که می‌رود؟ موسی سوری، مدیر عامل سابق شرکت نفت و گاز در گفت‌وگو با مهر ضمن تاکید بر اینکه راه‌اندازی شتاب‌زده این دو فاز گازی در دو هفته پایانی عمر دولت دهم با توجه به سرمایه‌گذاری‌های کلان و چند‌میلیارددلاری به صلاح صنعت نفت و اقتصاد ایران نیست، توضیح داد: با توجه به اینکه هم‌اکنون سکوها و چاه‌های دریایی فازهاي 15 و 16 پارس‌جنوبی آماده نیستند راه‌اندازی پالایشگاه به ظرفیت تولید گاز ایران در بخش بالادستی اضافه نمی‌کند. فازهای 15 و 16 پارس‌جنوبی در حالی افتتاح شد که مردم روستای «بیدخون» که در 500 متری این فازها زندگی می‌کنند هنوز از گاز خانگی بی‌بهره‌اند و این روزها تنها چیزی که در شرجی و گرمای بالای 45 درجه نصیبشان می‌شود حرارت و دود ناشی از مشعل این فازهاست. دودی که باید پرسید فقط به چشم این مردم می‌رود یا چشم افتتاح‌کنندگانش را هم خواهد سوزاند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.