100 سالگی «عقاب»
داریوش معمار
لحظهای چند براین لوح کبود
نقطهای بود و سپس هیچ نبود*
میان شخصیتهای محترم ادبیات نوین فارسی «پرویز ناتل خانلری» متولد 1292، (که 1392 مصادف با صدمین سالگرد تولد وی است) به سه دلیل دارای وجههای منحصربهفرد است؛ نخست اقدام به نشر مهمترین و نخستین نشریه ادبی که از ابتدای دهه 30 به نشر آثار نوپردازان پرداخت، با نام سخن (اگر یک وقفه کوتاه را ندیده بگیریم). انتشار این مطبوعه وزین بیش از 30سال تداوم یافت و با 27 دوره فعالیت عملا مستمرترین و قدیمیترین نشریه ادبی فارسیزبان تا امروز به حساب میآید.
میزان تاثیر این مجله آنچنان بود که مکتبی در میان شاعران نوتغزلی (آنها که با سبک چهارپاره از شعر نیمایی انشعاب کردند و زیر تاثیر توللی و خانلری بودند) با نام سخن شهرت یافت، که کنایهای به سبک آثار شاعران فعال در این نشریه بود.
اما مکتب سخن نیز که امروز قدمتی نزدیک به 70سال دارد، یا همان مکتب شعر نو تغزلی دومین موردی است که جزو نقاط عطف زندگی ادبی خانلری به حساب میآید و سرتاسر دهه 30، شعر نوین فارسی را تحت تاثیر خود قرار داد، تا آنجا که تلاش و حضور پدر حقیقی نوپردازی، نیما را به حاشیه راند. ظهور نسلی تازه از شاعران جوان در اواخر دهه 30 و بریدن آنها از چهارپارهسرایی معمول و روش سخن و توللیوار بودن در شعر بود که زمینه عبور از این بازگشت (با رنگ و لعاب نو) را ممکن کرد، در راس گروه شاعران جوانی که این عبور با نگاه نوگرای ایشان ممکن شد میتوان به نامهای: نصرت رحمانی، اسماعیل شاهرودی، احمد شاملو و مهدی اخوانثالث اشاره کرد، همچنین تلاشهای گروه خروس جنگی و هوشنگ ایرانی را نیز در این گذر باید مد نظر قرار داد.
سومین نکته مهم در زندگی ادبی دکتر خانلری سرایش شعری با نام عقاب است که به هدایت تقدیم شده و یکی از زیباترین اشعار سروده شده در این سبک و سیاق به حساب میآید و شهرتی بسیار میان علاقهمندان شعر فارسی پیدا کرده است.
*بند آخر شعر عقاب
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.