الزامات احیای سازمان مدیریت - ۴
نگرش ضد توسعهساز
محمد ستاریفر
مطالب این ستون؛ نامهای است که سال 78 دکتر ستاریفر به سید محمد خاتمی رییس جمهور وقت نگاشته شده است.
اکنون که بحث ادغام سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی کشور مطرح است، اگرچه در واقع بحث ادغام نمیتواند معنی و مفهوم داشته باشد و در دنیا کارکرد سازمان امور اداری و استخدامی بهعنوان یکی از بخشهای زیرمجموعه نهاد برنامه و بودجه تعریف شده و این یکیبودن، دارای کارکردهای توسعهای نیز بوده است، اما متاسفانه با یک اشتباه تاریخی بخشی از وظایف نهاد برنامه و بودجه کشور که همانا برپایی نظامات اجرایی، تشکیلاتی و اداری لازم برای توسعه است به نام سازمان امور اداری و استخدامی تعریف شده و بهصورت مستقل، تاکنون انجام وظیفه کرده است. باید مختصری به نقش، وظایف و کارکرد امور اداری و استخدامی و تاثیرگذاری آن در نظام اجرایی کشور پرداخت. این سازمان پیش از آنکه در دهههای گذشته تاکنون، یار نظام تصمیمگیر باشد باری عظیم و مانعی عمده در برابر توسعهیافتگی کشور شده است، یعنی عاملی که یکی از ابزارهای لازم برای حرکت، تغییر و تحول توسعهای بوده است، بر اثر استفادههای غلط از آن و نگرشهای غیرتوسعهای حاکم بر آن به عامل ضدتوسعه بدل شده است. نظام بوروکراسی بزرگ، حجیم، غیرکارآمد و دارای تشکیلات غیرتوسعهای، برخوردار
از بسیاری جنبههای غیرضروری، ناتوان در تحلیل مسایل امور اداری و تشکیلاتی دولت و... محصول تفکر و اندیشه استاتیک، مکانیکی و غیرتوسعهای حاکم بر ساختار سازمان امور اداری و استخدامی کشور طی چهاردهه گذشته تاکنون بوده است چراکه این سازمان با ناتوانیهای ساختاری و کارکردی خود، همه روشهای اداری را به کشور تزریق کرد، جز روشهای سیستماتیک و ارگانیکی توسعهای مورد نیاز نظام تصمیمگیر کشور. اکنون که بحث برگشتن این جزو از نهاد برنامه و بودجه کشور و یکیشدن آن فرا رسیده است باید این وحدت و یکیشدن را برای کشور به فال نیک گرفت. در این وحدت مهم که در واقع سرمایهگذاری توسعهای برای نهاد برنامه و بودجه کشور است، قطعا باید با بینش کامل و طرح سوال و مسایل اساسی کشور که این ضرورتها را فراهم کرده است موضوع ادغام شکل گیرد. مهمترین سوال در این رابطه، چنین است که ادغام نهاد برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی، که ساختار جدیدی را پیریزی خواهند کرد براساس چه الزاماتی باید صورت پذیرد؟ و این ساختار جدید چه نیازهایی را باید پاسخ گوید؟ آیا این الزامات تاریخی و عصری معلوم و متعین شده است تا بتوان آنها را نهادینه کرد؟ یا
اینکه فقط بر اثر یک بینش مکانیکی یا برای کوچککردن دولت آن هم با منطق اشتباه گذشته تاکنون که همیشه در این امور مهم و کلیدی فقط منطق جمعوتفریقکردن دستگاهها و تشکیلات حاکم بوده است میخواهیم به این کار دست زده و مجددا این تجربه را آزمون کنیم، از گذشته تاکنون این نگرش همه چیز را یعنی منطقها، قواعد، سمتها و جهتها، تعاملها، پویاییها و... را در امور اداری و تشکیلاتی دولت به هم ریخته است. حال که ضرورت دارد سازمان امور اداری و استخدامی کشور میخواهد این جزء در کل سازمان برنامه و بودجه ادغام شود، تا بتوان انشاءالله با هدایت و عزم آن گرانمایه «نهادینه برنامه و بودجه» را به صورت توسعهای و کارآمد برای کشور پیریزی کرد و سامان داد، لازم است نکاتی در رابطه با مختصات عمومی سازمان امور اداری و استخدامی خدمتتان تقدیم شود.
توسعهنیافتگی سازمانی که مسوولیت توسعهیافتگی نظام تصمیمگیر را دارد
امروزه بیشک یکی از عوامل مهم و کلیدی توسعهنیافتگی ایران، در نظام تصمیمگیر و شیوه بوروکراسی حاکم بر آن است. تاکنون کشور ایران بارها درصدد آن بوده است که برای نظام تصمیمگیر خود ساختار اداری، تشکیلاتی و بوروکراسی توسعهای بر پا کند و هربار شکست خورده است. به جای آنکه سازمان توسعهای به دولت داده شود با نظام اداری و تشکیلاتی کشور به یک نوع بازی شده است. در اینگونه برخوردها، ساختارها و قانومندیهای اداری بههم ریخته شده است و... ، به همه چیز در این تغییرات اداری توجه شده به جز تغییرات اساسی، تحول توسعهای، و تحولات پایدار و خودگردان در نظام اداری و دمیدن روح ارگانیکی برای پیوند اجزای گسترده و متعدد نظام تصمیمگیر کشور با همدیگر.
ادامه دارد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.