|

انسان‌مداری ایران‌دوست

شاهرخ تویسرکانی

حدود 7-46سال پیش، آن روزها دانشجوی دانشکده ادبیات بودم. برحسب علاقه و ارادتی که به مجلات و روزنامه‌ها داشتم اغلب آنها را مطالعه می‌کردم. از آن نوشته‌ها چند چهره سرشناس اهل قلم آن زمان که در نشریات مختلف، مقالات و نوشته‌هایی داشتند و اغلب آنها نثری زیبا و شعرگونه داشتند را دوست داشتم. یکی از آنها مقالات منوچهر سعیدوزیری بود که در آن زمان در نشریات اطلاعات به چاپ می‌رسید و مقالات او غیر از نثر زیبا و دلنشین، همیشه عطروبویی از ایران و ایران‌دوستی داشت که شاید همنشینی تفکر او با قلم زیبایش، من و هم‌نسلان مرا برای خواندن مقالاتش سرذوق می‌آورد. او را از دور و از طریق نوشته‌هایش می‌شناختم، تا اینکه یک شب توفیقی دست داد تا در منزل آقای ارونقی کرمانی که او هم یکی از نویسندگان آن روزگار بود و اهالی قلم هم در آنجا حضور داشتند، به‌اتفاق دوست عزیز و از دست‌رفته خوبمان، آقای هاشم محجوب که معاون و سردبیر اطلاعات هفتگی بود به آنجا رفتم و ایشان را از نزدیک دیدم. او که از علاقه من به نوشته‌هایش بی‌خبر بود، آنچنان با بزرگواری و روی گشاده، من نوجوان و چند نفر دیگر از هم‌نسلانم را به‌قول امروزی‌ها تحویل گرفت که آن جلسه و آن خوشرویی هرگز از یادم نخواهد رفت. بعد از آن شب که دیگر او را از نزدیک دیده بودم بیشتر به کارها و نوشته‌هایش علاقه‌مند شدم و پیگیری می‌کردم و دریافتم که او یکی از فرزندان مرفه و از خانواده‌ای با فرهنگ و ادب ایران‌زمین است. سعیدوزیری که هم‌اکنون 93 سال از عمرش می‌گذرد در شهر زنجان به‌دنیا آمده و سال‌ها به‌کار نویسندگی و روزنامه‌نگاری اشتغال داشته. او در سال 1337، سردبیر مجله اطلاعات هفتگی شد و بعد از مدتی به‌دلیل موفقیت خود در آن نشریه به سردبیری روزنامه اطلاعات رسید. او که از جوانی سودای فرهنگ و سیاست را در سر می‌پروراند در مرحله‌ای از زندگی‌اش برای مبارزه باتجزیه‌طلبان آن ایام ایران (سیدجعفر پیشه‌وری و حزب دموکرات آذربایجان) بارها جان خود را به خطر انداخته بود. سعیدوزیری که بعد‌ها به کارهای سیاسی پرداخت سه دوره (دوره‌های 21 تا 23) از طرف مردم خرم‌دره و ابهر انتخاب شد و به مجلس راه یافت و پس از آن در سال 1355 که نماینده مجلس شورا نبود به عضویت هیات‌مدیره شرکت مخابرات ایران برگزیده شد که به قول خودش او را (به کار گل واداشتند) و البته کار او در شرکت مخابرات چندان طول نکشید. زیراکه با روحیه و نهاد او سازگار نبود و استعفایش را نوشت و از آن به بعد تا چندی پیش که توان نوشتن داشت، بیشتر به کارهای تحقیقی پرداخت. ثمره آن چندین کتاب است که یک اثر خواندنی او تحت عنوان (جست‌وجو در گذشته) منتشر شده که در این کتاب خواندنی مطالب و نوشته‌های ناگفتنی بسیاری از رویداد‌های مهم سیاسی ایران از سال‌های پس از دهه 20 به بعد وجود دارد که به شکل بسیار زیبایی حوادث و صحنه‌ها را ترسیم کرده است. نویسنده در این کتاب از دولتمردان و بازیگران سیاسی گذشته خاطراتی را مثلا از تقی‌زاده و خلیل ملکی و پیشه‌وری تا هویدا و علم، به زبان آورده که بسیار مستند و در جای خود هم کم‌نظیر و جالب است. او در این کتاب عکسی از تولستوی (نویسنده بزرگ روس) در ابتدا و خاطره‌ای از پابلونرودا شاعر بزرگ شیلی آورده که این مطلب برای من سوال‌برانگیز بود. روزی که با او گفت‌وگویی داشتم علت آن را جویا شدم که این کار شما در آغاز کتاب چه معنا و مفهومی دارد؟ در جوابم گفت: من عمدا با خاطرات تولستوی و نرودا آغاز کردم زیرا که می‌دانید آنها هردو، طرفدار انسان‌دوستی و آزادی بودند و معتقدم چیزی که بر اساس ایدئولوژی قابل طرح و تامین باشد همان دوست‌داشتن انسان‌ها و انسانیت است، این باور و اعتقاد سعیدوزیری در آن سال‌های پرآشوب و حساس دهه‌های 1320 تا1330 در تاریخ معاصر ایران، او را بر آن داشت که خود به‌تنهایی کار فرهنگی و سیاسی خود را مستقلا و به‌دور از هر جناح، گروه و دسته‌ای انجام دهد، برای این کار تصمیم گرفت همان‌طور که خودش معتقد بود «من باید از همان وقت‌ها درباره مسایل مملکت اظهارنظر می‌کردم و منتظر این نبودم که فلان مدیر و سردبیر روزنامه‌ای مطالب من را چاپ کند. یا اینکه خودم بروم امتیاز روزنامه‌ای را بگیرم، بهتر است دست به انتشار جزوه‌های کوچکی بزنم» مشابه جزوه‌های سیاسی لنین که مطالبش رساله‌های کوچکی بود که مسایل حساس روز را تحلیل و بررسی می‌کرد. او بر این باور بود و می‌گفت من اصلا برای این حرف، ارزشی قایل نیستم که چند نفر قدرتمند حاکم می‌گویند «چه کسی حق ندارد و چه کسی حق دارد» این درست مثل این است که برای حرف‌زدن، محتاج مجوز باشیم!! البته اگر کسی حرف غیرقانونی و بی‌اساس و برخلاف مصالح و منافع ملی زد، باید طبق ضوابطی که در قانون پیش‌بینی و طرح شده است مورد تعقیب و پیگرد قرار گیرد آن هم نه با سلیقه‌ها و هوس شخصی. بلکه دقیقا مبتنی بر مواضع قانونی. آخرالامر، شاید منهج و راه او برای نسل جوان ایران‌زمین، الگویی باشد که جز به حفظ مصالح و منافع ملی ایران‌زمین و مردم‌دوستی و وطن‌پرستی، به راه دیگری نیندیشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.