|

فرجام «ارغنون»، دادگاه تاریخی ترکیه

رییس سابق ستاد ارتش حبس ابد گرفت

مریم امیری: مهم‌ترین دادگاه تاریخ ترکیه که از سال 2007 آغاز شده و به »ارغنون» شهره است، سرانجام روزگذشته فرجام یافت. هرچند در این پرونده از هر قشری متهمی پیدا می‌شد، ولی بیشتر آنها نظامی بودند. اهمیت دادگاه نیز از همین‌رو است. چهره‌های سرشناسی چون ژنرال ایلکر باشبوگ که از 2008 تا 2010 فرمانده ارتش ترکیه بود، درمیان متهمان هستند که به گزارش بی‌بی‌سی او به حبس ابد محکوم شد. او در واکنش به رای دادگاه گفت: «عدالت از آن خداست و حرف آخر را ملت می‌زند.» از دیگر کسانی که به حبس ابد محکوم شده‌اند می‌توان به «تونچای اوزکان»روزنامه‌نگار بنام ترک و «کمال کرنچسیر» از حزب کارگران این کشور اشاره کرد. برخی دیگر از متهمان به زندان‌هایی تا ۴۷سال محکوم شده‌اند. ۲۱متهم هم از اتهامات وارده تبرئه شده‌اند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، اعلام احکام متهمان این پرونده در حالی انجام می‌شود که صدها معترض بیرون ساختمان این دادگاه و درمیان تدابیر شدید امنیتی دست به اعتراض زده‌اند. پلیس در محوطه مقابل دادگاه در مجتمع قضایی «سیلیوری» در غرب استانبول درگیر شد و از گاز اشک‌آور استفاده کرد. معترضان به روند پنج‌ساله دادگاه اعتراض دارند و معتقدند این دادگاه جامعه ترکیه را دو دسته کرده است. منتقدان که حزب اپوزیسیون اصلی ترکیه در میان آنهاست می‌گویند اتهامات غیرواقعی است و هدف آن خفه‌کردن اپوزیسیون و رام‌کردن سکولارهاست که مدت‌ها بر ترکیه سلطه داشتند. آنها می‌گویند روند قضایی، سیاسی است و همین مانع قضاوت درست شده است. اومات اوران، یکی از نمایندگان پارلمان از حزب CHP به رویترز می‌گوید: «این دادگاه اردوغان و دادگاه نمایش او است. در قرن 21 و آن‌هم برای کشوری که خیال دارد به عضویت اتحادیه اروپا پذیرفته شود، این دادگاه غیرقانونی به هیچ‌وجه موجه نیست.» اردوغان اتهام دخالت سیاسی در دادگاه و اختلال در استقلال قضات را نمی‌پذیرد. در عین حال از ایجاد ناآرامی توسط حامیان سکولارها در مدتی که متهمان در بازداشت بودند، انتقاد کرده است. معترضان در مقابل دادگاه فریاد می‌زدند: «آن روز خواهد آمد که حزب اردوغان باید حساب پس دهد.» ژنرال باشبوگ، پیش از دادگاه در صفحه توییتر خود نوشت: «این دادگاه در تاریخ پرافتخار ترکیه لکه ننگی خواهد بود»
این دادگاه از سال ۲۰۰۷ آغاز شده، زمانی که در خانه‌ای در استانبول ۲۷ نارنجک‌دستی کشف شد. در کیفرخواست اولیه نزدیک به سه‌هزار صفحه بود و در سال ۲۰۰۷ صادر شد. در سال ۲۰۰۹ کیفرخواست دوم صادر شد و شمار بیشتری از چهره‌های سرشناس دستگیر شدند. سال گذشته با دستگیری ژنرال باشبوگ دادگاه وارد مرحله تازه‌ای شد. او متهم شد که با راه‌اندازی یک سازمان تروریستی سعی داشته دولت را سرنگون و آن را به‌طور نسبی یا کامل فلج کند. به‌جز ژنرال باشبوگ برای ۶۳نفر دیگر از جمله ژنرال دیگر درخواست حبس ابد شده بود. سایر متهمان نیز به جرایمی مثل تملک غیرقانونی اسلحه و تحریک به قیام مسلحانه متهمند.
ارتش ترکیه در تاریخ این کشور سه‌بار در سال‌های 1960، 1980 و 1997 کودتا کرده است. مورد آخر علیه اولین حزب اسلامگرای ترکیه بود که ارتش به آن مجال ماندن نداد. اما حزب عدالت و توسعه در سپتامبر سال گذشته دادگاه سیلیوری، 300 افسر نظامی را به جرم تلاش برای براندازی دولت اردوغان به زندان محکوم کرد معروف است که حزب عدالت و توسعه از سال 2002 که به قدرت رسید، قدرت ارتش را مدام کمتر کرده است. همین هفته گذشته عبدالله گل ماده 35 داخلی آیین‌نامه ارتش را که اجازه دخالت در سیاست را به نظامی‌ها داده بود اصلاح کرد. و به این ترتیب دومین ارتش بزرگ «ناتو» دستش از سیاست کوتاه‌تر شد. افسران نظامی زیادی هم که منتقد دولت بودند، در این چندساله بازنشسته شده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.