ساختار سیاسی- اقتصادی آرژانتین
آرمان محمودیان
آغاز قرن 16 بود که اسپانیاییها در راستای تقسیم دنیا بین خود و پرتغال در رویای تصرف کوههای نقره قدم به خاک آرژانتین گذاشتند، اسپانیاییها هرچند آنطور که در رویا میدیدند در آرژانتین کوههای نقره نیافتند اما برای خود ساکنان آرژانتین این خطه خالی از لطف نبود. آرژانتینیها پس از سهقرن استعمار، اولین ملتی بودند که موفق شدند از استعمار غربی نجات پیدا کنند و طعم استقلال را بچشند. تاریخ آرژانتین پیچوخمهای بسیاری به خود دیده است، آرژانتین، تاریخی مملو از کودتاهای خونین نظامیان دارد، هنوز چندی از استقلال آرژانتین نگذشته بود که در سال 1930 نظامیان اولین دولت مردمی آرژانتین را سرنگون کردند، دورانی سیاه که تا سال 1946 باقی ماند تا اینکه در 1946 بهار کوتاه دموکراسی برای آرژانتینیها به ارمغان آمد، بهاری که پس از 16سال بار دیگر خزان دیکتاتوری نظامیان در نتیجه کودتاي 1966 را به خود دید. کودتای 1966دوران تاریکی را برای آرژانتین به همراه داشت. آغاز دورانی که تا 1983 با سرنگونی حکومت نظامی ژنرال گالتیاری و به قدرترسیدن حکومت مردمی در 1983 تحت رهبری رائول آلفونسین به طول انجامید. اما به قدرترسیدن آلفونسین، بحرانهای
آرژانتین را تمامی نبخشید، زیرا که آرژانتین از اواخر دهه ۱۹۷۰ یک استقراض عمومی را بهبار آورده و به عوارض یک تورم بالا مبتلا شده است. اولین اقدام آرژانتینیها برای بهبود وضعیت اقتصادی تعیین مبادله تثبیتشده پزو با دلار آمریکاست که رشد پایه پولی را محدود کرد. سپس دولت به هموارسازی مسیر تجارت، آزادسازی تجارت، قانونزدایی و خصوصیسازی پرداخت اما شوکهای خارجی و ناتوانیهای سیستم، منافع حاصل را کاهش داد و موجب شد تا از سال ۱۹۹۵ و تا فروپاشی در سال ۲۰۰۱، نتیجه آن تلاشها در اثر حرکتی آرام متلاشی شود اما از سال ۲۰۰۲ به بعد، بهبود در وضعیت بخشهای فقیرتر و نیز یک بازگشت عمده در طبقه متوسط جامعه پدید آمد. در سال۲۰۰۳، سیاستهای جایگزینی واردات و صادرات فزاینده با تورم پایینتر و اقدامات اقتصادی گسترده همراه شد و جهش را در تولید ناخالص ملی هدف گرفت. این سیاست در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ نیز با ایجاد میلیونها شغل و تشویق به مصرف تولید داخلی تکرار شد. فرار سرمایه کاهش یافت و سرمایهگذاری خارجی به آرامی بازگشت. تزریق ارز خارجی از صادرات، یک مازاد تجاری هنگفت ایجاد کرد. در سال۲۰۰۲، 75درصد از جمعیت در زیر خط فقر بودند، اما
آخرین گزارش در آگوست ۲۰۰۶، سطح 31درصد فقر را نشان میدهد. همینطور، بیکاری که بیش از ۲۵ درصد بود تا ژوییه ۲۰۰۶ به 11درصد رسید. تولید سرانه ناخالص ملی به ازای هر فرد از نقطه اوج پیشین خود قبل از رکود در سال ۱۹۹۸، در قدرت خرید ارز مقابل پیشتر رفته است. از سوی دیگر اقتصاد در سال ۲۰۰۳ نزدیک به 9 درصد، در سال ۲۰۰۴، 9 درصد و در سال ۲۰۰۵، 9/2 درصد رشد کرده است. در سال ۲۰۰۶، بدهیهای خارجی ۶۸درصد تولید ناخالص ملی بوده و به آرامی در حال کاهش است. اقتصاد آرژانتین که در پی بحران پولی و اقتصادی سال ۲۰۰۲ در حال فروپاشی بود موفق شد تحت ریاستجمهوری نستور کیشنر، رییسجمهوری پیشین آرژانتین که از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ ریاستجمهوری این کشور را برعهده داشت همه بدهی آرژانتین، مبلغ 5/9میلیارددلار، را به صندوق بینالمللی پول پرداخت کند. پس از 2007 آرژانتین عصری جدید به خود دید، کریستینا فرناندز برای نخستینبار در سال ۲۰۰۷ میلادی به عنوان جانشین همسرش، نستور کیيرشنر موفق شد به کاخ ریاستجمهوری راه یابد. در سال ۲۰۱۱ نیز وی با اکثریت آرا در سمت خود ابقا شد. بر طبق قانون اساسی آرژانتین، رییسجمهور اجازه ندارد برای سومینبار در
انتخابات شرکت جوید، اما حزب کيیرشنر درصدد است که با تغییر قانون اساسی راه را برای انتخاب وی، برای سومینبار فراهم کند که این امر اعتراضات گستردهای را در کشور به دنبال داشته است. هم اکنون آرژانتین یکی از توسعهیافتهترین کشورهای آمریکای لاتین و سومین اقتصاد بزرگ آمریکای لاتین را دارد و سطح زندگی در آن بالاست. این کشور از بالاترین تولید سرانه ناخالص ملی مبتنی بر قدرت خرید مبادله ارز و نیز رتبه سوم از لحاظ بالا بودن تولید ناخالص ملی (اسمی) نسبت به آمریکا برخوردار است. این کشور از بالاترین ترازهای آموزشی سنجیدهشده از طریق توجه به دانشگاه و نیز یک ساختار منطقی برخوردار است که در جنبههای متعدد با آنچه در ملل کاملا صنعتی وجود دارد، برابری میکند. حدود یکسوم صادرات و تولید ناخالص ملی آرژانتین را محصولات کشاورزی تشکیل میدهد و در کنار این محصولات، صنایع پتروشیمی، نفت خام و گاز طبیعی با نسبت ۲۰درصد کل صادرات، در گروه دوم صادرات قرار دارند. در آرژانتین استخراج معدن، یک صنعت روبه افزایش است. در طی تنها 10سال، صادرات از رقم ۲۰۰میلیوندلار اکنون به حدود دومیلیارددلار رسیده است. بخش تولید (کارخانهها) یک بخش مهم
آرژانتین در تولید ناخالص ملی سهم میباشد آرژانتین در سالهای اخیر موفق به افزایش نقشآفرینی خود در نظام بینالملل شده است عضویت در سازمانملل متحد، انجمن وحدت آمریکای لاتین و بازار جنوب. آرژانتین یکی از صاحبامتیازان بنیانگذار و عضو مشاور دایمی سیستم پیمان جنوبگان و دبیرخانه پیمان جنوبگان است که در بوئنوسآیرس مستقر است. نقشآفرینیهای آرژانتین فقط محدود به نهادهای مالی و اقتصادی نیست، آرژانتین تنها کشور از آمریکای لاتین بود که در جنگ خلیجفارس تحت ریاست سازمان ملل شرکت کرد و در تمامی مراحل عملیات حفظ دموکراسی در هاییتی نیز حضور داشت. در سال ۲۰۰۵ آرژانتین به عنوان یک عضو موقت شورای امنیت سازمان ملل، انتخاب شد. آرژانتین در گذشته دارای رابطه کلیدی با آمریکا بود. بهطوری که سال 1998بیل کلینتون رییسجمهور وقت آمریکا، آرژانتین را به عنوان متحد اصلی غیرعضو ناتو آمریکا اعلام کرد. اما این روابط خاص آرژانتین با آمریکا طولی نکشید زیرا در ماه گذشته اعضای کنگره آمریکا در نامههای جداگانهای به جان کری، وزیر امور خارجه و اریک هولدر، دادستان کل آمریکا از آنها خواستهاند تا به دلیل برقراری روابط با ایران، دولت آرژانتین
را تحت تحریم قرار دهند. با وجود تیرهشدن رابطه سیاسی آرژانتین با آمریکا، همچنان رابطه اقتصادی این دو کشور در سطح خوبی قرار دارد. البته روابط دیپلماتیک آرژانتین با اروپا بدون سراشیبی و التهاب نیست، یکی از مهمترین بحرانهای آرژانتین در عرصه بینالملل اختلاف با انگلیس بر سر مالکیت جزایر فالکلند است. نزاع با انگلیس تنها معضل بر سر راه توسعه رابطه آرژانتین با اروپا نیست، نزاع تجاری بین اسپانیا و آرژانتین نیز پیچیدگیهای نوینی به رابطه آرژانتین با اروپا بخشیده است. زیرا که بر سر اقدام بوئنوسآیرس ملیسازی یک شرکت نفت وابسته به شرکت رپسول اسپانیا مشکلات بین اروپا و آرژانتین شدت یافت، بالاخص تصمیم اتحادیه اروپا برای اخذ مالیات از سوخت بیودیزل وارداتی از آرژانتین، موجب افزایش تنش بین اروپا و آرژانتین شد. البته آرژانتین نیز عرصه را خالی نکرده است و به دنبال جبران کمرنگشدن رابطه با اروپا از طریق توسعه رابطه با سایر دولتهای آمریکای لاتین است. از این رو این کشور روابط تنگاتنگی هم با برزیل برقرار کرده است. همکاریهای آرژانتین با برزیل برای ایجاد جامعه کشورهای آمریکایجنوبی باعث تاسیس اتحادیه جدیدی به نام اتحادیه
کشورهای آمریکایجنوبی موسوم به «اوناسور» شده است. پیشرفت و توسعه اقتصادی در کنار گسترش نقشآفرینی بینالمللی، آرژانتین را در حال تبدیلشدن به یک قدرت نو ظهور کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.