جایگاه سازمانهای مردمنهاد
محمد مزینانی . عضو هیاتمدیره جامعه مهندسان شهرساز ایران
یکی از عوامل توسعهیافتگی در دنیای امروز میزان مشارکت مردم در فعالیتهای اجتماعی و مدنی است. به همین منظور و در جهت کانالیزهکردن فعالیتهای مردمی، سازمانهای مردمنهاد (NGO) تاسیس شد. قدمت تاسیس سازمانهای مردمنهاد در کشورهای پیشرفته و تکامل آنها در طول زمان از نظر سازماندهی و برنامهسازی از عوامل تاثیرگذاری این سازمانها در جوامع فوق است. در حقیقت فلسفه وجودی سازمانهای مردمنهاد، آشنایی بخشهای مختلف جامعه با حقوق حقه و قانونی خود، آموزش، ایجاد فضایی جهت همگرایی و مشارکت در بهبود پارامترهای زندگی است که تمامی این موارد در راستای کمک به حکومت در انجام وظایف خود است. از آنجا که سازمانهای مردمنهاد در ایران نهادهایی نوپا محسوب میشوند و در این مدت نیز با مشکلاتی عدیده که شرح آن در ادامه خواهد آمد، مواجه شدهاند، متاسفانه تا رسیدن به اهداف خود که در سطور بالا به آن اشاره شده فاصله معناداری دارند که تبعات منفی آن علاوه بر جامعه بر حکومت نیز اثرگذار بوده است. مشکلات تاسیس و فعالیت سازمانهای مردمنهاد در ایران 1- عدم ثبات رویه حکومت در نوع نگاه به سازمانهای مردمنهاد با نگاه به چهار
دوره ریاستجمهوری اخیر در ایران شاهد رشدی سریع و سکونی عمیق هستیم. رشدی که در دوران ریاستجمهوری آقای خاتمی به وجود آمد در تاریخ کشور بیسابقه بود و ارتباطی مستقیم با نوع نگاه رییسجمهور وقت و سیاستهای وی داشت. اما همین رشد و توسعه در دوران آقای احمدینژاد مبدل به یک سکون و رکودی عمیق شد که این امر نیز نشاتگرفته از نوع نگاه رییسجمهور و سیاستهای وی دارد. این فراز و فرود تا زمانی که رویهای ثابت بهوجود نیاید و مبدل به یک قانون غیرقابل تغییر نشود، بهصورت متصل و با تغییر حکومتها ادامه خواهد داشت. 2- کثرت متولیان صدور مجوز تاسیس وزارت ورزش و جوانان، نیروی انتظامی، وزارت کشور، سازمان بهزیستی و مرکز امور زنان ریاستجمهوری از متولیان صدور مجوز برای سازمانهای مردمنهاد و موسسات خیریه هستند. 3- نداشتن تعامل و سازماندهی در بین متولیان صدور مجوز. 4- وزارت کشور با توجه به کارکرد سیاسی - امنیتی این وزارتخانه، تنها صدور مجوز تاسیس احزاب سیاسی توسط آن بسیار منطقیتر به نظر میآید. نگاه یکسان وزارت کشور به احزاب سیاسی و سازمانهای مردمنهاد با توجه به تفاوت ماهوی و کارکرد هر یک از آنها زمینهساز بروز مشکلاتی در
فعالیت سازمانهای مردمنهاد شده است. 5- بوروکراسی اداری جهت دریافت مجوزهای لازم برای تاسیس، خوانهای متعددی وجود دارد که باعث بروز نوعی سرخوردگی و اتلاف سرمایههای مادی و معنوی شده است. 6- ضعف منابع قدرت منابع سازمانهای مردمنهاد در ارتباط مستقیم با قدرت اقتصادی کشورهاست. با توجه به بحران اقتصادی در ایران به نظر میآید باید سازوکاری به وجود آید که دولت بدون ایجاد حق دخالت برای خود به فراخور نوع فعالیت و توسعه سازمانهای مردمنهاد منابع سختافزاری و نرمافزاری لازم را در اختیار آنها قرار دهد. 7- سازمانهای موازی با هدف یکسان در نظر اول موضوع فوق بهعنوان مشکل به نظر نمیآید ولیکن مشکل از آنجا آغاز میشود که سازمانهای موازی تنها با هدف تاسیس سازمانهای پیشرو و قدرتمند ایجاد شده و اهداف خاصی را دنبال میکنند. با وجود مشکلات فوقالذکر و با نگاهی به روند سازمانهای مردمنهاد موجود چشماندازی که برای آینده این سازمانها میتوان متصور شد، نوید فصلی روشن را میدهد. سازمانهای مردمنهاد زیر نظر رییسجمهور با شناسایی مشکلات فراروی سازمانهای مردمنهاد به نظر میرسد علاوه بر آنکه متولی این امر
را یکپارچه کرد، باید نسبت به ایجاد یک چتر حمایتی قوی نیز اقدام کرد. به همین منظور جهت جلوگیری از نابسامانیهای احتمالی آینده و ایجاد هزینه سنگین برای کسانی که به قصد مقابله با این سازمانها برخواهند خاست، بهترین گزینه تحت پوشش قراردادن مدیریت سازمانهای مردمنهاد توسط ریاستجمهوری است. این امر علاوه بر قدرتبخشیدن به جایگاه سازمانهای مردمنهاد، سبب سهولت در ارایه امکانات به این سازمانها نیز خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.