|

میلان رو بازی می‌کند

صبا زواره‌ای

چشم‌هایم را باز می‌کنم و چهره پریشان پارین برابرم است. شب نتوانسته بخوابد. من تا صبح هر از گاهی در خواب و بیداری صدای خالی‌شدن اسپری حشره‌کش را شنیده‌ام. پارین و همخانه‌هایش درگیر جنگ تمام‌عیار با حشره‌ها بوده‌اند و من بی‌خبر از همه‌جا با دهان نیمه‌باز روی کاناپه خواب بوده‌ام. صبح او برای امتحانی خانه را ترک می‌کند و من یکی، دو ساعت وقت دارم تا راهی «میلان» شوم. قدم‌زنان توجه‌ام جلب چهره‌ها و موها می‌شود که آشکارا نسبت به مقاصد قبلی‌ام تیره‌تر و آفتاب‌سوخته‌تر شده. به نظرم می‌رسد که مردم بلندتر و راحت‌تر حرف می‌زنند. از آن حریم سفت و سختی که آدم در «لندن» همه‌اش مواظب است حتی با یک نگاه عجیب به کسی خدشه‌دارش نکند، در «تورین» اثر چندانی نمانده. در «پاریس» هم احساسم این بود که آدم‌ها راحت‌تر می‌گذارند نگاه‌هاشان به هم گره بخورد. حالا در تورین حتی متلک‌انداختن می‌بینم و متوجه می‌شوم آدم‌ها چندان در قیدوبند مرزهای تن‌شان هم نیستند که خدای‌نکرده تنه نزنند به‌هم. در اتوبوسی که به سمت ایستگاه راه‌آهن می‌رود، به خانمی نام ایستگاهی را نشان می‌دهم و می‌پرسم که کجا باید پیاده شوم. به زبان ایتالیایی توضیحاتی می‌دهد که هیچ چیزش دستگیرم نمی‌شود. قیافه گیج من را که می‌بیند دوباره توضیح می‌دهد، این‌بار با وسواس و تاکید کمابیش همان کلمه‌ها را ادا می‌کند و تمام خطوط چهره‌اش را کمک می‌گیرد. فایده‌ای ندارد. چند ثانیه بعد، جمعی از خانم‌ها همه به زبان ایتالیایی دارند با هم بحث می‌کنند و برای من توضیح می‌دهند که چه کنم و بعد اشاره می‌کنند که پیاده شوم. قطار نسبتا خالی است. با خیال راحت برای خودم دو صندلی را اشغال می‌کنم و مشغول تماشای بیرون می‌شوم. کمی آشفتگی و بی‌نظمی در ساختمان‌ها و باقی همه مزرعه و دشت. در میلان «میزبان» را می‌بینم که در ایستگاه به استقبالم آمده. «مهتاب» دوستم معرفی‌اش کرده که در خانه‌اش اتاقی اضافه دارد و می‌توانم دو شب را آنجا بمانم. در این مدت که از برنامه سفرم خبردار شده حسابی در خرید بلیت و برنامه‌ریزی بخش ایتالیا راهنمایی و کمکم کرده. از ایستگاه تا خانه‌اش را با مترو می‌رویم. مترو میلان به‌نظر چندان کهنه نمی‌آید تازه از دهه 60 میلادی شروع به‌کار کرده است. نکته جالبش برای من گرافیتی کشیده‌شده روی خود واگن‌هاست. در خانه‌اش عدس‌پلو درست کرده. ناگهان پرت می‌شوم به ایران. دلی از عزا درمی‌آورم و بعد به گشتن میلان می‌پردازیم. نقشه را از کیفم بیرون نمی‌آورم که کمی گم شوم. با عبور از کوچه‌پس‌کوچه‌های اطراف خانه، سر از پارکی درمی‌آوریم. به نظرم می‌رسد که مردم توی پارک اغلب مهاجران جای خاصی هستند. میزبانم توضیح می‌دهد که اینها اهل آمریکای لاتین هستند و خطرناک‌ترین در قاچاق موادمخدر. این حکم‌های کلی اعصابم را خرد می‌کند. در کتاب فوق‌العاده‌ای درباره ایتالیا که این روزها دستم گرفته‌ام، «دیوید گیلمور» نویسنده می‌گوید وقتی روشنفکران کلیشه‌ها را به‌سادگی می‌پذیرند، تعجبی ندارد که مردم هم آنها را باور کنند. این آغاز شنیدن کلیشه‌ها از جانب اوست. سعی می‌کنم دیگر به توضیحاتش قناعت نکنم و بگذارم‌شان پای باورهای رایج جامعه ایتالیا. اگر من قرار بود زیر بار این‌جور قضاوت‌ها بروم، حالا این وسط در این گرمای کلافه‌کننده چه می‌کردم؟ یک پرواز مستقیم می‌گرفتم به تهران و تا ابد با این حکم‌های کلیشه‌ای، تکلیف خودم را با جهان روشن می‌کردم. تا حدود 11 شب از محله‌های مختلف عبور کرده‌ایم و آخر سر خودم را در منطقه‌ای نوساز با آسمانخراش‌ها می‌یابم. انگار عرف شهرهای بزرگ و قدیمی اروپا این است که به بافت قدیمی و تاریخی دست نزنند و جایی که فضا فراهم می‌شود ناگهان یک سینی بگذارند و رویش این ساختمان‌های دراز را مثل قارچ پرورش دهند. پاریس و لندن دست‌کم داستانی مشابه داشتند. با سواد نم‌کشیده معماری‌ام، شاید تنها کمی از سبک و سیاق این ساختمان‌ها دستگیرم شود. چیزی محلی و بومی در آنها گیرم نمی‌آید. انگار می‌شود از ساقه‌شان گرفت و چیدشان و جای دیگری کاشت؛ لابد مثل آدم معاصرش که هی تکان می‌خورد و آرزو می‌کند مثل بنفشه‌ها وطن‌اش را می‌شد با خود ببرد هر کجا که خواست. با ساختمان‌های قدیمی فرق دارد که هر جا شکل و فرم خودش را دارد و بافت شهر را جوری شکل می‌دهد که امروز در کشورهای توسعه‌یافته‌تر شهرداری‌ها را به نگهداری و تعمیر مجبور می‌کند و در جاهای دیگر، وقتی «کلنگی» می‌شود و باید با تیزی کلنگ، ریشه ساختمان را مثل دندان پوسیده کند، ریشه آدم‌های شهرش را هم تکه و پاره می‌کند. میلان رو بازی می‌کند. همه تناقض‌هایش را در چهره‌اش می‌شود دید. تظاهر به رمانتیک‌بودن نمی‌کند. یک روز دیگر هم فرصت گشتن دارم. با خیال تخت از خستگی غش می‌کنم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.