|

پیکر محمود استادمحمد در قطعه هنرمندان آرام گرفت

«تئاتر شهر»، میزبان وداع

شرق: «محمود استادمحمد» روز شنبه پنجم مرداد برای آخرین‌بار سری به تئاتر شهر زد. اما این‌بار نه با پای خود؛ روی دوش کسانی که او را دوست داشتند به سالن‌هایی رفت که با قدم‌های آرام و صدای زنگدار و بوی سیگار بهمن پایه‌کوتاهش آشنا بودند. بعد از این وداع به سمت تالار وحدت برده شد تا با مراسم رسمی تشییع به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا برود. محوطه مقابل تالار وحدت اما دیدار با چهره‌های آشنایی بود که به احترام قلم یک نمایشنامه‌نویس آمده بودند. کسانی که به قول احسان کرمی که اجرای این برنامه را داشت؛ با همه افسوس و خاطره به وداع یکی از شریف‌ترین صاحبان قلم آمده بودند. «خسرو حکیم‌رابط» نمایشنامه‌نویس و مترجم و از دوستان استادمحمد نخستین کسی بود که مرثیه خود را در سوگ کسانی چون اکبر رادی و محمود استادمحمد خواند. او پیش از خواندن متنی که آماده کرده بود؛ گفت: «آنچه را که می‌خواهم بگویم، مرثیه‌ای در سوگ استادمحمد نیست. این مرثیه را دیگران خواهند گفت. من می‌خواهم شرح ماجرای تلخی را بیان کنم که بر اکبر رادی، بر محمود استادمحمد گذشت و بر من و بر ما خواهد گذشت. البته با هر مشت خاکی که بر جسدی می‌ریزند، من بیشتر می‌میرم.» «ناصر زرافشان» نویسنده، که دوستی دیرینه‌ای با استادمحمد داشت؛ با بیان اینکه همواره تلاش کردم که در برخورد با مرگ پیرایه‌زدایی کنم، گفت:«اما هربار مرگ جنبه تراژیک دارد که هیچ‌گاه برایم قابل هضم نبوده است و نیست. وقتی فردی می‌میرد املاک مادی خود را به‌جای می‌گذارد و داشته‌های معنوی را با خود می‌برد و استادمحمد داشته‌های زیادی از خود به یادگار گذاشت.» به گفته زرافشان: «استادمحمد روزبه‌روز استادمحمد شد. استادمحمدهای آینده باید همچون او روز به روز آنچه استادمحمد کشید را تحمل کنند تا مانند او شوند. هر جامعه‌ای با داشته‌هایی که از دست می‌دهد و قادر به پیداکردن جایگزینی برای آنها نیست، شناخته می‌شود. در این میان نیروی انسانی به دلیل اینکه امکان جایگزین برای آنها وجود ندارد؛ از همه مهم‌تر است. به عقیده من؛ مرگ استادمحمد یک تراژدی است. ما می‌دانستیم استادمحمد بیمار است و آنچنان که دیدیم به دلیل عدم دسترسی به دارو به سرعت از دست ما رفت و هرگز فراموش نخواهیم کرد آنهایی را که می‌توانستند در این راه کمک کنند و نکردند. خبر خاموشی استادمحمد برای من بهت‌آور بود و من خاموشی استادمحمد را به جامعه روشنفکر مستقل ایران، خانواده تئا‌تر کشور و همچنین بازماندگان او تسلیت می‌گویم.» «فریبرز رییس‌دانا» هم استادمحمد را چنین توصیف کرد: «استادمحمد میراث بزرگ تئا‌تر ایران و افتخار لاله‌زار و درنتیجه افتخار تئا‌تر جهان در گذشته ، امروز و آینده است.» آثار استادمحمد در ترکیب هوشمندانه‌ای با شیوه سه ‌نویسنده بزرگ یعنی استانیسلاوسکی ، برشت و چخوف شناخته می‌شود و هرگاه که با او در این‌باره صحبت می‌کردم عنوان می‌کرد به من فرصت بده تا شیوه چهارمی به وجود بیاید و من اطمینان دارم اگر وقت با ما یار بود و زمان فرصت می‌داد این اتفاق قطعا می‌افتاد.» رییس‌دانا با بیان اینکه استادمحمد شرف هنر ایران بود، حرف‌هایش را اینگونه به پایان برد: «تئا‌تر ایران با افتخار زندگی کرده و استادمحمد از‌‌ گذشته در جلسات نویسندگان شرکت می‌کرد.» «اسماعیل خلج» که صحبتش را با شعر سر کوه بلند آمد عقابی «اخوان ثالث» آغاز کرد؛ گفت: «من ۴۵سال قبل با این هنرمند آشنا شدم. هنگامی که در نمایش «شهر قصه» ایفای نقش می‌کرد که بعدا توسط «منوچهر انور» به فیلم سینمایی تبدیل شد. اما محمود بعد‌ها کاری کرد که همچنان سر زبان‌ها باشد و تاثیر آن بر جوانانی که می‌خواستند بنویسند یا می‌خواهند وارد این عرصه شوند وجود داشت.» خلج به شاهکار استادمحمد یعنی «آسید کاظم» اشاره کرد و گفت: «استادمحمد نمایشنامه آسید کاظم را نوشت و رسم «ترنا بازی» را به همراه افزودن اجرای نمایش در قهوه‌خانه اجرا و زنده کرد. سپس نمایش «شب بیست‌ویکم» را در بازارچه صفویه اجرا کرد که زنده‌یاد «خسرو شکیبایی» هم در آن ایفای نقش می‌کرد. اجرای این دو اثر به شکلی بود که احساسات بیش از هرچیز دیگری بر آن مسلط بود.» پیش از اقامه نماز توسط «سیدمحمود دعایی» بر پیکر خالق آسید کاظم «احسان کرمی» مجری مراسم در سخنانی با انتقاد از نرسیدن به هنرمندان گفت: «متاسفانه آنهایی که می‌توانستند کاری کنند و نکردند بدانند که جامعه تئاتری منتظر خیلی از اتفاق‌هاست. کجا هستند محمد رحمانیان و بهرام بیضایی، قبل از اینکه دیر شود این هنرمندان را به آغوش جامعه بازگردانید.» بعد از اقامه نماز، پیکر استادمحمد به قطعه هنرمندان منتقل شد و او در همسایگی «سعدی افشار» خانه گرفت. در مراسم تشییع محمود استادمحمد هنرمندانی چون مسعود جعفری‌جوزانی، قطب‌الدین صادقی، اکبر زنجانپور، حبیب اسماعیلی، هادی مرزبان، مجید جعفری، مهرداد رایانی‌مخصوص، داوود کیانیان، اصغر همت، حمید پورآذری، ابوالفضل پورعرب، محمدامیر یاراحمدی، حسین احمدی‌نسب، شکرخدا گودرزی، فرشته طائرپور، رحمت امینی، قادر آشنا، علی سرابی، فرشید ابراهیمیان، محمود عزیزی، رضا فیاضی، مرتضی ضرابی، مسعود دلخواه، هنگامه مفید، محمودرضا رحیمی، داوود فتحعلی‌بیگی، رضا بابک، فرزین صابونی، حسین کیانی، محمد رضایی‌راد، علیرضا نادری، پردیس افکاری، الهام پاوه‌نژاد، آیدا کیخایی، بهزاد فراهانی، سعید ذهنی، جمشید جهانزاده، فرزانه نشاط‌خواه، فریبا کامران، رضا حداد، رضا گوران، سعید اسدی، مسعود فروتن، هدایت هاشمی، آهو خردمند، کوروش سلیمانی، محمدرضا خاکی، سهراب سلیمی، حبیب دهقان‌نسب، هومن و بهمن مفید، عباس غفاری، عبدالحی شماسی، بهروز بقایی، ناصر حسینی‌مهر، آروند دشت‌آرای، داریوش اسدزاده، امیرشهاب رضویان، کاظم هژیرآزاد، محمد یعقوبی، جمال اجلالی، محمد چرمشیر، هوشنگ توکلی، ایرج راد، نگار جواهریان، اسماعیل خلج، اتابک نادری، سیدصادق موسوی، نصرالله قادری و... حضور داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.