برودپیک، توهم مجوز و متولی کوهنوردی
عباس محمدی
در این یادداشت کوشیدهام این نکته را بیان کنم که در میان مسوولان فدراسیون کوهنوردی و بسیاری از کوهنوردان و دیگر افراد جامعه، این تصور نادقیق وجود دارد که کوهنوردی کشور دارای یک «متولی» است و صعودها به دو دسته مجاز و غیرمجاز (!) تقسیم میشود. واقعیت اما این است که نزدیک به صد درصد مجموع برنامههای کوهنوردی کشور بهدست مردم و سازمانهای مردمنهاد انجام میشود و فدراسیون کوهنوردی نقشی در مدیریت این فعالیتها ندارد. بنا بر این، طرح قضیه متولیگری و صدور مجوز برای کوهنوردی (در داخل یا بیرون از کشور) اساسا بلاموضوع است. در هیچ کجای همین اساسنامه کنونی فدراسیونهای ورزشی که پر از ایراد است و بنا به الزام کمیته جهانی المپیک باید تغییر کند تا فدراسیونها صورت غیردولتی یابند، نیامده است که فدراسیون«متولی» ورزش است. بااین حال، بسیار میبینیم و میخوانیم که عدهای، چه از مسوولان رسمی فدراسیون کوهنوردی و چه از اشخاص بیرون از فدراسیون، میگویند این دستگاه«متولی» کوهنوردی کشور است. چند روز پیش هم هادی صابری، دبیر فدراسیون کوهنوردی در ارتباط با حادثه برودپیک گفت: « تیم باشگاه آرش هیچ مجوزی از فدراسیون کوهنوردی به عنوان
متولی کوهنوردی کشور نگرفته بود.» اینکه باشگاه یادشده«مجوز» مورد نظر فدراسیون را نگرفته، درست است. اما، طرح موضوع در این موقعیت و به این شکل (که در«بیانیه رسمی» فدراسیون به تاریخ 31 تیر هم تکرار شده) میتواند در میان مردم این ذهنیت را پدید آورد که صعود بی«مجوز» یعنی صعود غیرمجاز! از اینرو، لازم است که درباره هر دو اصطلاح«مجوز» و«متولی» نکتههایی را در میان بگذاریم. در فرهنگ معین، در تعریف متولی آمده است: 1- کسی که اداره امور موسسه یا کاری را بر عهده گرفته. 2- آنکه اداره امور بقعهای را بر عهده دارد. 3- سرپرست املاک موقوفه... . اگر معنای عام نخست را در نظر بگیریم، آیا فدراسیون کوهنوردی، اداره امور کوهنوردی را برعهده دارد؟ پاسخ،«نه» است؛ در شرح هدفها و وظیفههای فدراسیون (مادههای 2 و 3) حداکثر عنوانی که برای این«موسسه» آمده، «بالاترین مرجع ذیصلاح در رشته ورزشی» است. روشن است که این مرجع نمیتواند مدیر یا سرپرست کار بسیار بزرگ و پردامنه و چندشاخه کوهنوردی باشد؛ به بیان دیگر نمیتواند«متولی» این فعالیت باشد. در واقع، برعکس، نزدیک به تمامی فعالیتهای کوهنوردی کشور در تمامی تاریخ این رشته، به دست گروهها و
باشگاههای پرشمار و بیکمترین سرپرستی یا نظارت یا مدیریت از سوی فدراسیون انجام شده و میشود. این وضع، هم برای گروهها و باشگاهها خوب است و هم برای فدراسیون؛ زیرا آن سازمانها را درگیر سرپرستیهای دستوپاگیر دولتی نمیکند و از سوی دیگر از بارگذاری روی فدراسیون جلوگیری میکند. همچنین در هیچ کجای اساسنامه، صدور مجوز برای فعالیت ورزشی در خارج از کشور جزو وظیفههای فدراسیون قلمداد نشده و هیچکجا هم باشگاهها و سازمانهای ورزشی دیگر، به این کار ملزم نشدهاند. اگر انجام فعالیت ورزشی (در اینجا: کوهنوردی) منوط به گرفتن مجوز از فدراسیون شود، مانند آن است که جنگلپیمایی یا پیادهروی در کنار دریا یا تماشای آثار تاریخی در خارج از کشور را منوط به گرفتن مجوز از وزارت ارشاد کنیم! واقعیت این است که یک نفر دارنده گذرنامه معتبر، برای رفتن به کشورهای دیگر و بازدید از نقاط گوناگون یا رفتن به کوهستانها یا انجام فعالیتهای ورزشی در خارج از کشور (البته، نه در قالب تیم ملی یا بازی رسمی) هیچ منعی ندارد. عنوان کامل آنچه به اختصار«مجوز» خوانده میشود،«مجوز شورای برونمرزی» است که نوعی گواهینامه در تایید ملزومات آن برنامه ورزشی
برای حمایت دولتی است. حال اگر کسی نخواهد یا نتواند از این حمایتها استفاده کند، برای فعالیت ورزشی آزاد برونمرزی، غیرمجاز نیست. پیشنهاد میکنم که عنوان«مجوز» به«گواهینامه» تغییر یابد و فدراسیون (و کوهنوردان) از به کاربردن اصطلاح«متولی» برای آن موسسه خودداری کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.