|

خون «البراهمی» در رگ انقلاب تونس

سیاوش رزمند: 11 گلوله‌ای که بر تن «محمد البراهمی» در حومه شهر تونس نشست، معترضان خشمگین را به خیابان‌ها کشاند. اتحادیه‌های کارگری فراخوان اعتصاب عمومی دادند و پروازهای فرودگاه کارتاژ تونس متوقف شده است. گزارش‌ها حکایت از دست‌داشتن «بوبکر الحکیم» چهره سلفی دارد که مظنون به نقش‌داشتن در قتل«شکری بلعید» بوده که از عوامل قاچاق سلاح از لیبی بوده است. دومین قتل سیاسی در پنج ماه اخیر در شرایطی رخ می‌دهد که تونس در چالش میان دولت وابسته به جنبش النهضه و جریان‌های سکولار قرار دارد. نخست‌وزیر تونس تاکید کرد فراخوان برای نافرمانی مدنی در تونس به منزله اعلام «جنگ داخلی» ‌است. «محمد البراهمی» 58 ساله رهبر حزب چپگرای «جنبش مردم» از اعضای شورای ملی قانونگذاری تونس در حال تهیه پیش‌نویس قانون اساسی بود. او در حالی که در کنار همسر و دخترش ایستاده بود مورد حمله دو موتورسوار قرار گرفت. حزب «جنبش مردم» بخشی از بلوک «جبهه خلق» محسوب می‌شود که از جریان‌های اصلی مخالف جنبش «النهضه» و گروه‌های سلفی به شمار می‌رود. «سیدی بوزید» تنها آغازگر انقلاب «یاسمن» نبود بلکه قلب بهاری شد که پس از دو سال، خیزش مردم خشمگین را در رمضان داغ عربی می‌رویاند. «محمد بوعزیزی» جوان خود را به آتشی سپرد که قدرت از بن‌علی ستاند. امروز همشهری دیگرش «محمد البراهمی» در مقابل گلوله‌ای قرار گرفت که صفیرش شعله اعتراض را در تونس از نو روشن کرد. معترضان انگشت اتهام را به سوی دولت «علی‌العریض» نخست‌وزیر تونس که از اعضای النهضه است، گرفته‌اند؛ در شرایطی که در مصر دولت «محمد مرسی» به‌واسطه تظاهرات میلیونی معترضان و اقدام ارتش از قدرت برکنار و مصر تبدیل به صحنه درگیری‌های خیابانی موافقان و مخالفان ارتش و اخوان‌المسلمین تبدیل شد. اینکه ترور «البراهمی» تبدیل به آغازی بر تلاش برای سرنگونی دولت تونس شود نیز دور از ذهن به نظر نمی‌رسد. دو سال پس از انقلاب تونس، وضعیت اشتغال و بحران اقتصادی در شرایطی به مراتب بدتر از گذشته قرار دارد و مخالفان اعتقاد دارند که دولت در کنترل شرایط ناکام بوده است و در عوض دست گروه‌های تندرو بنیادگرا و سلفی را بازگذارده است و مخالفان را تحت فشار. جنبش «النهضه» که حزبی میانه‌رو با گرایش‌های مذهبی است در سال 1981 تاسیس شده و در طول رژیم«بن علی» غیرقانونی تلقی شده و اعضای آن تحت شدیدترین شکنجه‌ها و زندان‌های طولانی‌مدت بودند و بسیاری از جمله رهبر معنوی آن «راشد الغنوشی» مجبور به جلای وطن و رحل اقامت در تبعید شدند. با پیروزی انقلاب و قانونی‌شدن فعالیت احزاب، «النهضه» به واسطه سازماندهی ممتاز و جایگاه ویژه‌اش توانست در اولین انتخابات آزاد در تونس با کسب 37/04 درصد آرا و 89 کرسی به عنوان حزب نخست و پیروز انتخابات برای مجلس موسسان معرفی شود و قادر به تشکیل دولت باشد. هرچند دیدگاه‌های «النهضه» از قرائت اخوان‌المسلمین برای دولت تفاوت بسیاری دارد و براساس همگرایی بیشتری با جریان‌های خارج دولت است، چنان‌که رییس‌جمهوری «المنصف مرضوقی» شخصیتی بدون وابستگی حزبی و یکی از فعالان سرشناس حقوق بشر در ‌دوران «بن علی» است. اما گسترش افراط‌گرایی در جامعه پسا انقلابی تونس که هنوز در بحران عمیق اقتصادی و سیاسی به سر می‌برد، موجب گسترش نارضایتی عمومی در میان طبقات متوسط و بالاتر جامعه شده است که موتور محرکه انقلاب سال 2011 محسوب می‌شدند. قتل«شکری بلعید» مخالف سرشناس دولت در ششم فوریه یکی از اقدامات اولیه برای ساکت‌کردن مخالفان به حساب می‌آید که در کنار حمله گروهی از سلفی‌ها به یک شبکه تلویزیون خصوصی و به‌آتش کشیدن «مدرسه مشترک آمریکایی تونس» و حوادثی از این دست حکایت از تلاش دولت برای اقتدار هرچه بیشتر بر جامعه تونس دارد.«شکری بلعید» که از منتقدان سرسخت سلفی‌گرایی و رهبر حزب «دموکرات میهن‌پرستان» بود در حومه شهر تونس توسط موتورسواری مسلح با شلیک چهارگلوله به سر و سینه‌اش از همان اسلحه‌ای که پنجشنبه «ابراهمی» را هدف قرار داد، کشته شد که موجب واکنش گسترده در خارج و داخل تونس و تظاهرات گسترده در شهر‌های مختلف شد.«النهضه» ترور را محکوم کرد و آن را اقدامی خلاف ثبات و امنیت تونس دانست. حال با سوء قصدی دیگر مخالفان خشمگین در حالی به خیابان آمده‌اند که دومین ترور سیاسی در فاصله‌ای کوتاه نشان از هرچه بیشتر شدن تضادها در بطن جامعه بحرانی تونس دارد. معترضان خیابان‌ها را مسدود کرده‌اند و لاستیک‌ها در گوشه و کنار به آتش کشیده شده است. ارتش تونس از موقعیت و جایگاهی شبیه به همتای مصری‌اش برخوردار است و به آن به عنوان یک نهاد ملی نگریسته می‌شود که از توانایی مشابه با اقدام ارتش مصر برخوردار است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.