|

تئاتر ما و اجراهای حداقلی

حسین کیانی. نویسنده و کارگردان تئاتر

موقعیت کنونی تئاتر ایران که ادعا شده همه سلایق در آن مشغول به کارند را هر اهل فن و انصافی به خوبی می‌تواند ببیند و ارزیابی کند. تئاتر، هنر دیدن و دیده‌شدن است، نمی‌شود در آن کاری نکرد و مدعی انجامش شد مگر آنکه جای دو مفهوم خطای باصره و چشم صادق‌بین با هم عوض شده باشند. تئاتر جای پنهان‌کاری ندارد. حاصل عملکرد مسوول و هنرمند روی صحنه می‌رود و مقابل دیدگان همه به سختگیرانه‌ترین شکل ، قضاوت می‌شود. طاقت قضاوت آوردن اما مبحثی دیگر است که از رسیدن به اصل مطلب دورمان می‌دارد، اصلی که می‌گوید با حذف نیمی از اعتبار و بودجه تخصیص‌یافته تئاتر به ادعای مدعیان حضور سلایق گوناگون و حذف تدریجی همان اعتبار نصفه نیمه و رسانده‌شدنش به هیچ، تئاتری‌هایی را که نمی‌توانند به همین سادگی از خیر و شر اجراکردن آثار خود بگذرند به اجرای حداقلی از خواست‌های هنری‌شان چه در شکل و چه در محتوا کشانده است. اجرای حداقلی یعنی: الف) پرهیز از نوشتن متون با بیش از سه یا چهار شخصیت‌ ‌ نمایشی ب) نپرداختن به موضوعات و معضلات گریبانگیر انسان معاصر ایرانی پ) نپرداختن به مفاهیمی که نه‌تنها خط قرمز نیستند که حتی به مرز زرد احتیاط‌آمیز هم نمی‌رسند ت) پرداختن به شرایط و موقعیت الزاما کمیک و خنده‌آور و سرگرمی‌ساز به‌عنوان تضمینی برای فروش ث) استفاده از متون ترجمه‌ای و بازخوانی‌های معمولا بی‌ارزش و ناقص، به مثابه اقتباس ج) حضور چهره‌های مطرح مدیوم‌های غیرتئاتری در تئاتر به‌عنوان راهی برای رونق گیشه چ) دور شدن هنرمندان اصیل، خلاق و دغدغه‌مند تئاتر از تئاتر قطعا معضلات اجرای حداقلی و اثرات مخرب و دراز دامن آن بسیار بیشتر از این چند‌‌بند است و اینها فقط اصلی‌ترینشان محض یادآوری بود تا به یادمان آورد که چرا دولت‌ها و مدیران فرهیخته‌گرا و شایسته‌سالار دنیا، البته اگر در دایره به رسمیت‌شناسی ما قرار بگیرند، پول خرج فرهنگ و هنر بااصالت خود می‌کنند و هر وقت کم می‌آورند یا می‌خواهند صرفه‌جویی کنند اولین جایی را که نشانه می‌روند پرچین کوتاه هنر و فرهنگ نیست. چه کسی نمی‌داند که پول و بودجه، خلاقیت و تفکر و نوآوری نمی‌آورد اما امنیت خاطر که شرط مهمی از شروط زمینه‌ای برای به وجودآمدن اینهاست را در خود نهفته دارد. بپذیریم این تئاتر که ما الان داریم نه دولتی است و نه خصوصی. تئاتر خصوصی و تجاری و گیشه‌ای تعریف خاص خود و مختصات ویژه خود را دارد که هیچ‌یک از شرایط به وجودآمدنش فراهم نشده و نیست. اینکه در حال حاضر ما تئاتری داریم که زیر فشار نظارت و عدم‌امکانات‌دهی و بی‌برنامگی و ادعاهای مدیران دولتی به اجراهای حداقلی بسنده کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.